1. Muộn
Đã muộn cho ngày sinh
mặt trời đến hơi sớm
thế kỉ đến hơi sớm, người cùng thời bỏ đi
cũng có thể thiên kỉ này, hoặc vạn kỉ sau Continue reading
Inrasara: Tam tấu tháng Tư
7
Category Archives: Tiêuđiểm
Inrasara: Phê bình văn học – Từ rên rỉ mơ hồ đến đến hội chứng báo động giả
Nguyễn Xuân Thủy thực hiện
bài phỏng vấn đã đăng trên eVan, 7-5-2012 có vài đoạn cắt bớt. Đây là bản đầy đủ.
*
Inrasara, tác giả của tiểu luận “Mười căn bệnh phê bình văn học hôm nay” tiếp tục bắt mạch nền phê bình văn học Việt Nam. Ông cho rằng, phê bình văn học Việt Nam hiện nay đang có hội chứng rên rỉ và đổ thừa, từ những nhận định mơ hồ của người làm phê bình đã dẫn đến việc báo động giả, báo động ăn theo. Theo ông, một nền tảng khác nhau cho những cách phê bình khác nhau là điều cần hướng đến. Continue reading
Inrasara: Cham Pangdurangga – ngang bướng, đau khổ, kiêu hãnh và đầy bất an
Văn hóa Champa là văn hóa đùa vui
Chịu chơi cả trong đau khổ.
Inrasara, Lễ Tẩy trần tháng Tư, 2002
* Patuw Tablah Đá Chẻ ở Chung Mỹ – Photo Inrajaya.
1. Pangdurangga là khu vực địa lí lịch sử cực nam trong 4 khu vực thuộc vương quốc Champa. Suốt chiều dài lịch sử đầy biến động của vương quốc, khu vực này luôn chịu thiệt. Về mọi mặt. Xa trung tâm văn hóa lớn là vùng Amaravati thời Champa hưng thịnh, nó ít được ưu ái; không biết bao lần bị đoàn quân Khmer xâm lăng mà nó phải đơn thương chống cự, rồi sau đó khi vương quốc suy yếu, một mình Pangdurangga phải chịu trận để thay mặt cả dân tộc mà tồn tại. Tồn tại theo đúng tính cách của người Pangdurangga. Vị trí địa lí cùng hoàn cảnh sống buộc nó tự trang bị tinh thần độc lập. Tinh thần độc lập cùng sự đề kháng được tôi luyện thế hệ này qua thế hệ khác làm nên sức chịu đựng đến lì lợm. Continue reading
Inrasara: Sơ kết phản ứng của đồng bào Chăm về Dự án Nhà máy Điện hạt nhân ở Ninh Thuận
(Chủ đề Dự án Nhà máy Điện hạt nhân ở Ninh Thuận)
* Khu Tái định cư Sơn Hải – cách Vĩnh Trường (xã Phước Dinh) 3km nơi đặt Nhà máy ĐHN Ninh Thuận1.
Nhân kỉ niệm một năm thảm họa hạt nhân Fukushima, “chủ đề” được nêu ra thảo luận không mục đích nào hơn đánh động ý thức cộng đồng Chăm [và Kinh] ở Ninh Thuận về sinh mạng mình, đời sống tinh thần và tâm linh mình trong xã hội Việt Nam hiện đại. Sau 10 trích dẫn tư liệu, bài viết hay bài trả lời phỏng vấn cùng hơn trăm phản hồi của độc giả từ các nơi gửi đến, chủ đề đã thu hút được công luận nói lên được tiếng nói của mình với đầy đủ ý thức trách nhiệm của một công dân mà không phạm vào khối đoàn kết dân tộc và tình cảm anh chị em giữa cộng đồng. Đó là các đóng góp trực tiếp, thẳng thắn và thực tế giúp bộ phận trách nhiệm tham khảo để nhìn lại vấn đề.
Chủ đề cần được sơ kết giai đoạn 1. Inrasara.com tạm dừng chủ đề ở đây.
Hẹn gặp lại quý bà con, anh chị em và bạn đọc ở phần 2 khi có thông tin mới. Continue reading
Thơ: mã giải cho vấn đề bản sắc, tự do và toàn cầu hóa
Ngô Hương Giang thực hiện
Tạp chí Nhà văn, số 3-2012
Theo anh, anh đánh giá thế nào về vấn đề bản sắc thơ và bản sắc thơ Việt trong bối cảnh toàn cầu hóa?
Inrasara: Toàn cầu hóa là một hiện thực diễn ra trên phạm vi toàn thế giới, từ hai thập kỉ qua. Thế giới đã trở thành một làng, làng toàn cầu global village. Về mặt kinh tế – chính trị – xã hội, toàn cầu hóa khả tính nhuộm nhân loại thành một màu đồng nhất. Thế nhưng trên bình diện văn hóa, toàn cầu hóa làm cho nhân loại trên khắp thế giới trở nên giống nhau hay khác nhau hơn? – là câu hỏi thường được đặt ra trong các cuộc trao đổi về toàn cầu hóa văn hóa (Manfred B. Steger, 2009). Bình diện nhỏ hẹp hơn, văn học chẳng hạn, hay cụ thể hơn: thơ, toàn cầu hóa có là một thứ hợp lưu văn học để dẫn đến sự giống nhau của tất cả các nền thơ ca không? – Chắc chắn là không rồi. Continue reading
Trà Vigia: Chăm trong lò hạt nhân
(chủ đề Bất an Dự án Nhà máy Điện hạt nhân – Ninh Thuận)
Người xưa có câu: “Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe” cho nên tôi luôn thận trọng khi phải nói điều gì. Lời nói mây bay gió thoảng chỉ nên cao hứng khi trà dư tửu hậu, còn bút sa thì gà chết nên khi viết lại càng cân nhắc hơn! Khổ là: nghe người xưa chưa đủ mà còn phải biết nghe người nay mà hậu sinh thì luôn khả úy, và chưa chắc tôi đã thông minh hơn học sinh lớp Năm! Tất cả vì tương lai con em của chúng ta không chỉ là khẩu hiệu mà phải là hành động trong định hướng và dẫn đường. Sai một ly đi một dặm, những gì có thể nói và đáng được làm trong hôm nay thì không nên để ngày mai. Continue reading
Inrasara đối thoại với độc giả xung quanh dự án Nhà máy ĐHN ở Ninh Thuận
(chủ đề Bất an Dự án Nhà máy Điện hạt nhân – Ninh Thuận)
Sau khi trích đăng ý kiến của 4 trí thức và chuyên gia Việt hàng đầu về vấn đề Nhà máy Điện hạt nhân ở Ninh Thuận (Inrasara.com, 10-3-2012), rồi sau khi bài trả lời phỏng vấn của tôi được phát trên BBC (10-3-2012) và đăng lại ở Inrasara.com (12-3-2012), tính đến 3 giờ chiều ngày 14-3, tôi nhận được khoảng 50 thư điện tử cũng như “phản hồi” [không đăng] liên quan đến dự án quốc gia này. Như đã hứa với bạn đọc, nay tôi hệ thống lại các câu hỏi thành 6 đề mục và tuần tự giải đáp như sau.
* Tháp Po Klaung Girai sẽ trở thành hoang bhaw nếu có sự cố hạt nhân – Photo Inrajaya.
1. Vấn đề đất văn vật và tâm linh Continue reading
Inrasara trả lời phỏng vấn BBC về điện hạt nhân
(chủ đề Bất an Dự án Nhà máy Điện hạt nhân – Ninh Thuận)
* Xin lưu ý: Như đã giao ước ở bài trước, bà con anh chị em và bạn đọc có thể gửi thư đến địa chỉ Inrasara@yahoo.com, mà không “phản hồi” trực tiếp vào bài. 15-3-20112, tôi sẽ trả lời đầy đủ các câu hỏi (đã có 21 câu hỏi) trong một bài đặc biệt xung quanh vấn đề này. Mong bà con và bạn đọc thông cảm và mời đón đọc ở kì tới.
Inrasara
*
BBCVietnamese.com, thứ Bảy, 10-3-2012
Một nhà nghiên cứu văn hóa Chăm cho BBC hay người dân Ninh Thuận, đặc biệt là cộng đồng người Chăm đang quan ngại và cảm thấy “bất an” về dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam đặt tại tỉnh này, một năm sau sự cố Fukushima ở Nhật Bản.
* Dự kiến Nhà máy Điện hạt nhân đầu tiên ở Ninh Thuận nằm tại khu vực núi Chà Bang – Photo Inrajaya.
Nhà thơ và nhà nghiên cứu gốc Chăm, ông Inrasara nói với BBC nhân đánh dấu một năm sự cố thảm họa ở Nhà máy Điện hạt nhân Fukushima (11-3-2011) rằng 90% người dân Ninh Thuận đang sống trong các làng mạc chỉ nằm cách nơi định xây Nhà máy Điện hạt nhân chừng 20-30 km.
Nhà nghiên cứu khẳng định nếu sự cố xảy ra, chắc chắn người dân địa phương, đồng bào Kinh, cũng như cộng đồng Chăm ở Ninh Thuận sẽ bị “tác động” và ảnh hưởng nghiêm trọng. Continue reading
1 năm sau Fukushima: Ý kiến trí thức VN về Nhà máy điện Hạt nhân ở Ninh Thuận
(chủ đề Bất an Dự án Nhà máy Điện hạt nhân – Ninh Thuận)
Ngày mai 11-3-2012, thế giới nhìn lại thảm họa Fukushima kinh hoàng tại Nhật Bản. Năm 2014, Việt Nam dự định khởi công xây dựng Nhà máy Điện Hạt nhân đầu tiên tại Ninh Thuận.
Để giúp bạn đọc biết qua vài phản biện về chương trình này, đồng thời để bà con Chăm “an tâm”, Inrasara.com xin trích dẫn 4 ý kiến của trí thức hàng đầu Việt Nam hiện nay được đăng tải trên báo chí trong nước và thế giới, để hầu bạn đọc:
Bài viết của nhà văn Nguyên Ngọc, bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Phạm Duy Hiển- nguyên Viện trưởng Viện nguyên tử Đà Lạt, ý kiến của Giáo sư Nguyễn Khắc Nhẫn – Nguyên Cố vấn chiến lược của Tập đoàn Điện tử Pháp Electricité de France, ý kiến của GS Nguyễn Minh Thuyết – Cựu Đại biểu Quốc Hội.
Chúng ta là người ngoại đạo (ít hiểu biết về hạt nhân) nhưng là người trong cuộc (cư trú nơi sắp có Nhà Máy điện Hạt nhân) nên chưa vội ý kiến “phản hồi” về chương trình này. Continue reading
Inrasara: Việt Nam thơ, vùng trũng hay cường quốc?
Bài đã đăng trên BBCVietnamese.com, 18-2-2012 & Tienve.org, 19-2-2012
“Tuần lễ SEA Write Award tháng 10-2005, trong buổi giao lưu với Hội Nhà văn và sinh viên văn chương Thái Lan, tôi nêu lên câu hỏi khiến hội trường ngạc nhiên không ít: Có ai trong chín vị SEA Write Awardees năm nay – chín khuôn mặt [được coi là] đại diện xuất sắc nhất của văn chương nước mình – quen biết nhau, đọc của nhau hay thậm chí, biết đến tên nhau? Không ai cả! Văn chương khu vực này mãi đến hôm nay vẫn còn đóng cửa với nhau, là vậy. Nhà văn Đông Nam Á không quan tâm đến nhau, không cần nhau, nếu không muốn nói – xem nhẹ nhau và, xem nhẹ chính mình. Chúng ta có học (dịch thuật, nghiên cứu, hội thảo) là học người khác chứ không học tập ta. Tâm lí hậu thuộc địa còn trì nặng nơi tâm thức sáng tạo của mỗi người viết Đông Nam Á. Continue reading
