Inrasara-TV-42. KUT AHIÊR – NGHĨA TRANG HẬU HIỆN ĐẠI

Chiếm dụng một khoảnh đất rất nhỏ;

Vô danh như thiên địa vốn vô danh;

Và tồn tại lâu dài nhất có thể.

Đó là Kut Cham Ahiêr, cổ điển mà hiện đại: Kut hậu hiện đại là thế.

Hầu hết sáng tác của thi sĩ Cham mới đầu thế kỉ XX này như của Mưdwơn Jiaw, Po Thien… nay cũng đã khuyết danh, vô danh rồi. Ông ngoại tôi, tác giả Ariya Rideh Apwei không cho con cháu biết mình là người viết trường ca ấy, cũng xuất phát từ tinh thần vô danh Cham. Chứ lẽ nào ông lại sợ con cháu hãm hại mình!

Với văn chương chữ nghĩa là vậy. Tận sâu thẳm tâm thức, Cham càng vô danh hơn. Hình thái “nghĩa trang” là một trong những.

Continue reading

Inrasara-TV.03. THÁP CHÀM, NHỮNG ĐIỀU ÍT ĐƯỢC BIẾT ĐẾN

Tháp Chàm – kiến trúc cổ Champa, đóng góp lớn vào nền văn hóa đa dân tộc Việt Nam. Tiếp nhận kiến trúc Ấn Độ và các nước trong khu vực, Cham sáng tạo nên 7 phong cách lớn với trăm ngọn/ cụm tháp có mặt suốt giải đất miền Trung Việt Nam hiện nay.

7 phong cách được các nhà bàn nhiều, ở đây xin miễn, mà bàn thẳng về sinh linh Cham trong tương giao với Tháp.

Tháp Chàm, những điều ít được biết đến – YouTube

[1] Theo chức năng, có thể chia kiến trúc cổ Cham làm hai khu vực chính:

Từ Phú Yên trở ra, toàn bộ tháp Cham để thờ các vị thần trong hệ thống Ấn Độ giáo, còn từ Nha Trang vào thì thờ các vị vua hay danh nhân được được thần hóa.

Continue reading

Đôi cánh diều Chăm

Phim tài liệu Đôi cánh diều Chăm, do Hồng Lực và Hằng Nga đạo diễn, HTV – Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh thực hiện và phát sóng 2007, thời lượng 40 phút.
Về Inrasara và Inrahani, về quê hương Caklaing thổ cẩm Chăm, và…

Phim đưa lên Youtube gồm ba phần. Mời bạn đọc đón xem.
YOUTUBE.COM