Trần Quốc Toàn: GIÁC LINH CÁT

Những hạt cát chui vào tai
làm tổ, tôi nghe, tiếng sa mạc
Khi ngẫu hứng
tóc và chiếc kèn lửa
trên dây cót

Những hạt cát trên biển
êm sóng vỗ, chỗ nương náu của thủy thần
con Cốc bay mãi.
nơi chân trời phía tây
đá sinh ra
nỗi buồn lưu niệm
khi thấu hiểu mỗi vết thương là giọt nước mắt của mưa.
Nơi hai con cá Nục hôn nhau.
Lúc xám sẩm trời đầy bão lá. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Chuyện vui. LÀM NHÀ NGHIÊN CỨU LÀ MỘT TAI NẠN

[I have a dream: to be a CHAM STORYTELLER.
In the future I would want to continue writing poetry since I really love it. But, most of all, I would want to return to my hometown and become a Cham storyteller. Cham communities have many stories, and they need to be told to the world. I feel it’s my duty to help tell these stories.]

Mùa hè 1984, thuở còn làm việc ở Ban Biên soạn sách chữ Chăm – Phan Rang, buổi tối, yut Châu Văn Thủ đạp xe qua rủ tôi ra tiệm nước mía ở “Bến xe Nha Trang”. Cùng đi có Phú Văn Hẳn. Tôi biết Hẳn sơ sơ, nhưng qua Thủ tôi tin bạn trẻ ấy, ý định giao toàn bộ tư liệu về ngôn ngữ Cham của tôi cho Hẳn dùng tùy nghi. Nữa, Cử nhân về ngôn ngữ là hàng hiếm ở cộng đồng Cham thời đó. Rủi thay, Hẳn ậm ờ rồi thôi.
Như sau đó vài tháng, yut Lưu Văn Đảo không mặn mà gợi ý của tôi giao toàn bộ tư liệu về văn học Cham [rất khá] cho bạn. Yut là người hội đủ yếu tố xử lí tư liệu ấy: giỏi chữ Cham, yêu văn học, và có tinh thần Cham. Tôi rất tin yut. Từ chối, Hẳn thì tôi không biết nguyên do, còn Đảo, có lẽ bạn mới ra tù, chưa định. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

THÓI TẬT TRÌ HOÃN PROCRASTINATION & BÀI THUỐC CHỮA TRỊ

1. Có mênh mông kiểu và lí do trì hoãn.
Trì hoãn là thói tật của con người, không ai không mắc phải. Nhận email, thay vì trả lời ngay, trong khi trả lời chỉ mất 1-2 phút, vậy mà ta trì hoãn; và lắm lúc… quên luôn. Ta cứ khất, hẹn lại vào ngày mai.
Ngày mai, tuần tới, sang năm, mai mốt, một ngày nào đó, sớm thôi… là thứ không bao giờ tới. Mãi mãi KHÔNG BAO GIỜ.
Chuyện nhỏ là vậy, chuyện lớn như Dự án cũng không khác. Ta lên kế hoạch chi tiết ra vẻ rất khả thi, nhưng làm dở chừng, bỏ; sau đó nổi hứng, ta tiếp tục rồi khi thấy mục tiêu sa mù quá, ta nghe nản và bỏ luôn.
Mãi mãi là “ngày mai”, có khi ngày mai ấy chỉ còn là thời đoạn rất ngắn cho một chương trình dài hạn. Ta tự lường gạt với câu: “Làm việc dưới áp lực mới có hiệu quả”. Đợi giờ chót, ta cắm đầu vào làm, rồi khi thành quả không như mong đợi, ta nghe thiếu tự tin. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Trần Quốc Toàn: Thịt

Trên đầm cỏ
Bầy cò mùa nước cạn không bay về nữa.

Con chó nằm thè lưỡi nói:
-Trong bụng con người ấy
Nấm mộ của chúng tôi!

Trong khu vườn những trái cây chín rụng
Cơn mưa mùa hè xối xả
Những con trùn đất đùn mủ Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Đỗ Tấn Thảo: GÃ CHĂN CỪU

Truyện ngắn

Ở cái xứ bán sa mạc, với bờ biển dài ngút mắt, nước biển mênh mông xanh vào những ngày hè mát lạnh, bờ cát trắng phau gợn sáng mà mỗi bước chân người qua đây còn muốn lưu lại dấu vết sóng xòa. Chỉ thương cho đàn cừu, cái loài có nguồn gốc ở tây bán cầu, cái loài người ta nuôi dưỡng để lấy lông làm những chiếc áo ấm áp cho mùa đông, mở của nó người ta làm sáp nhào nặn trò chơi tượng tháp. Nó cứ nhẩn nha lặt tùng sợi cỏ, đọt cây sót lại, đôi khi nhai lại trong cái nắng rát cỗi cằn nhiệt đới gió mùa.
Gã chăn cừu mê mẫn không thôi ngắm nhìn bầy thú dễ thương vào mỗi sớm mai nó được thả cổng, tung tăng chạy nhảy trên những triền đồi khô hay cánh đồng rộng lớn, những buổi chiều no nê đủng đỉnh trở về. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

MỘT CÁI NHÌN TỔNG QUAN PALEI CHAM VÙNG PRANG DARANG

Là điều cực kì quan trọng.
Quan trọng, vì đây là lần đầu tiên, bài viết ý hướng cung cấp cho độc giả cái nhìn tổng quan về lịch sử hình thành và chuyển di palei Cham ở Pangdurangga.
Qua kí ức của Pô Adhya Hán Bằng, Mưdôn gru Hán Phải [đã mất], anh Dương Tấn Ngọc (Chakleng), Pô Gru Hương (Katuh), ông Thập Văn Thơ [đã mất], Gru Châu Văn Kên (Ram), Bá Văn Có [mất], Ông Ò (Hamu Tanran), Thiên Sanh Sở (Palao), Giáo Bưởi (Cwah Patih), và qua sưu tầm riêng, tôi ghi chép được cả khối tư liệu quý giá. Nay tạm kết nối lại thành một bản lược đồ [cực ngắn] để những đứa con của Đất có cơ sở nhìn lại Bhum bhōk padōk kiak của mình.
Chắc chắn bài viết không thể tránh khỏi vài chi tiết sai, lệch; tôi rất cần sự góp ý và bổ sung của người đọc. Karun – Sara.

*

Tạm lấy thời điểm khởi động cho lịch sử ấy từ Patau Tablah (tiếng Việt là “đá nẻ”) được dựng lên. Bia kí thuộc địa phận làng Bal Cōng Chung Mỹ, thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, Ninh Thuận. Ở đây minh văn mang nội dung lịch sử đậm nét ở thời đoạn khá dài: 1147-1266, kể lại cuộc chiến Champa Khmer. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Trần Quốc Toàn: Trong khu rừng bóng tối đang mở huyệt

Con bọ hung già cuộn tròn những bãi phân thú
Nó vừa cuộn vừa khóc.

Dưới những chiếc lá đỏ tươi
Nơi hắn thường ra ngồi cùng những người tình của hắn
Cùng một câu nói cùng một cử chỉ đa tình
Cùng cái hôn yêu cùng cái vuốt tóc đầy ma mị
Nơi ánh sáng mặt trời không thể xuyên thấu nơi hắn ngồi Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GIẢI SÂN HẬN

01. Chết oan
HamuCrok1985-NVK.02
Tinh thần giải sân hận bàng bạc trong trường ca Ariya Glang Anak. Tôi đã viết nguyên một chương về tinh thần này trong Hàng Mã Kí Ức, và lần nữa nhấn mạnh ở Minh Triết Cham.
Tôi nhớ lần đầu tiên đề cập đến cụm từ “giải sân hận” ở web Inrasara.com, bị một bạn phê bình Sara muốn thế hệ trẻ Cham quên quá khứ. Hiểu vậy là sai. Nhớ quá khứ, hiểu lịch sử để lấy lịch sử làm bài học cho hôm nay và mai sau.
Sinh mệnh Cham trên đe dưới búa, cần học khôn từ sai lầm cũng như nỗi oan của thế hệ đi trước, để sống sót. Các câu chuyện đau buồn nay được kể ở đây, cũng nên hiểu từ và trên tinh thần đó.
Buh Kalih-KM.05
Cộm nhất là hai đứa con ông Huyện nổi tiếng Dương Tấn Phát.
Năm 1944 (?), ông Dương Tấn Dũng phụ trách Thanh niên và ông Dương Tấn Thành nắm Thể dục Huyện bị tố giác với Việt minh. Ông […] gài hai anh em đi tắm ở Croh Karan [Bblang Kasơic] cách palei Padra 2km. Thấy Dương Tấn Dũng bị bắt, Dương Tấn Thành bỏ chạy, bị ném thuổng trúng cổ, cả hai bị giết chết sau đó. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 7.3/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Trần Quốc Toàn: Một chiếc lá qua sông

Trong giấc mơ của ngôi nhà
Con mèo nằm nhìn chiếc đồng hồ trên tường
Nghe thời gian vỡ trên bếp than
Bông bồng trong bình hoa khô héo
Áo cưới nhạt nhoà trong mưa
Đôi mắt buồn vương sợi khói
Bầy bướm trắng bay ngoài song Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

MẸ TÔI

01-Amaik2004-2
Lihik
Cuối tuần này là về quê rồi. Họ Kut Gađāk đã qua hơn 20 năm chưa làm lễ Nhập Kut. Hoãn, rồi hoãn. Bà con kêu thằng Klu về xem thử đi. Gì Sara còn làm được, sá chi chuyện cỏn con này. Ngó vậy mà không phải vậy. Chuyện ngoài thì cứ thẳng băng, lí và tình, hoặc thuần lí. Còn ở đây tình là chính. Pak pei vei na – như Cham nói.
Thì về.
01-Amaik-2004
Mẹ mất đúng mồng 2 Cham lịch mùa Katê 27-10-2007, buổi sáng, 10:30 giờ. Non năm sau là đám tang: 19-10-2008. Chín năm rồi còn gì. Thêm anh Đạm vào năm ngoái nữa. Vào Kut để vĩnh viễn “về nhà”, là vừa. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)