khaly chàm: chẳng là gì khi đen một cõi

khứu giác những thằng đàn ông chợt lóe sáng
nhưng thường bị hụt hơi khi chao nghiêng theo chiều cảm xúc
đen đúa cái thói tật vuốt ve cõi lòng hạn hán
dục vọng chỉ là ngẫu tượng tự nhiên được sùng bái trong niềm ân huệ
cuối cùng
những người đàn bà luôn thích chớp mắt
loài rắn kí ức thiếu nữ chậm chạp trườn vào bóng đêm
khoanh tròn trong lỗ huyệt âm dương thuần tính
tự lột xác hiện hình bóng lụa
thật đơn giản như khói ẻo lả rồi biến mất
tôi giấu giọng nói vào cuống họng con chữ
chộp giật ban mai từ bàn tay ngờ vực ái tình
dường như những ẩn ngôn thơm mùi giả tạo

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

9 câu hỏi ngắn & Inrasara trả lời nhanh

[Ở buổi nói chuyện với độc giả Distant Horizons & cuộc gặp sau đó, đây là 9 câu hỏi & trả lời nhanh – cần ghi lại kỉ niệm]
2014-NgXuanHoang
1. Tại sao Sara bỏ Đại học?
– Ở đó tôi thấy không có gì để học cả.
width="200"
width="300"
2. Đâu là đóng góp quan trọng nhất của Cham cho thế giới?
Đạo Ahiêr-Awal. Quan trọng, vì nó độc nhất vô nhị, gương sáng cho hóa giải và hòa giải ý thức hệ hôm nay. Và nhất là, để sở hữu nó, Champa phải trả giá bằng chính vận mệnh của mình. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

khaly chàm: cường điệu với ý tưởng

những ngày đi xa
rồi cũng phải quay về
cởi bỏ chiếc mặt nạ mộng du phỉnh phờ con chữ
cái bóng ám thị vui mừng
nó vịn vào hồn thơ điên tôi hay ngược lại
chợt muốn hôn vào cánh cửa khép trước khi bàn tay khẽ chạm
chỉ sợ mùi hương ngày cũ vụt bay lặng lẽ vào mưa Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

TINH THẦN PHIÊU LƯU CHAM

TINH THẦN PHIÊU LƯU CHAM 1. Phần mở-a

Phiêu lưu, để khai phá cái Mới lạ, để đạt điều Lớn hơn, đồng thời phiêu lưu như là Trò chơi. 3 yếu tố đó gộp lại: Phiêu lưu đồng nghĩa với Sáng tạo.

Trả lời báo Thể thao & Văn hóa cuối tuần do Văn Bảy thực hiện (23-5-2014):
– Văn hóa biển và hải sử có một khoảng trống quá rộng với người Việt, đã đến lúc cần thay đổi tâm thế và tâm thức này. Anh thử cắt nghĩa vì sao người Việt lại có tâm lý sợ, hay lơ là biển đến như vậy?
Inrasara: Lơ là thì không khó nhận ra. Người Việt quen nhìn bề mặt và không hướng bề sâu, bề sau. Bề mặt núi ta thấy núi có củi, có gỗ, có trái cây, có muông thú, vân vân; còn bề mặt biển thì chỉ có mênh mông… sóng. Còn bề sâu, ở tầng cạn hay thậm chí lộ thiên, trước mắt ta bao nhiêu là mỏ, cứ cúi xuống nhặt hay cần vài nhát cuốc đào là dùng ngay được; ngược lại dưới đáy biển thì mù mịt! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Đỗ Tấn Thảo: KHÚC CA MÙA HÈ/ CÒN MÙA SAU GẶP LẠI

KHÚC CA MÙA HÈ

Rền vang biển nắng sóng xanh
Trắng tung ghềnh đá lay cành phi lao
Trong veo cơn khát xôn xao
Mùa hè rơi những vì sao tương phùng
Thần nông từ độ thung dung
Ấp iu cây cỏ ngàn trùng êm êm Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

VÀI LỜI VỚI CÁC BẠN CHAM [LIÊN QUAN ĐẾN AKHAR THRAH]

[Chuẩn bị cho Phiêu lưu, xin dừng lại nhắn anh chị em đôi lời.
Wa tặng Stt này cho Isvan đọc để biết]
1978
Có 2 thứ Cham chưa bao giờ gọi là đồng ý với nhau: Xakawi và Akhar thrah. Tôi cảm nhận điều đó ngay từ tuổi 20. Cham bất đồng đến quá khích, quá khích muốn triệt tiêu [tận diệt] đối thủ. Xin tuần tự…

1. Về Xakawi
Trích nguyên văn Văn học Cham Khái luận (1994, không chỉnh chuyển tự):
“… đặc biệt hơn là Sakavi (lịch Chăm) bị dùng sai lệch giữa vùng Phanrang-Phanrí, giữa Chăm-Bàni và cả giữa Chăm ở hai làng khác, hai gru (Thầy) khác. Sakavi bak nưgar (sakavi khắp xứ) là vậy.
Ray ni anưk Bini anưk Cam/ Pwơc karei harei mưlơm o laik saung gơp.
(Đời nay cả Chăm lẫn Bàni./ Lịch tính sai, tháng ngày không hợp)
Dù tác giả Ariya Harei Mưlơm có lớn tiếng cảnh cáo rằng nếu có ai dùng sai Sakavi thì sẽ bị tàn mạt cả dòng họ, người Chăm dùng nó càng sai lệch hơn. Khốn khổ xiết bao!
Ngày nay chúng ta dễ ngộ nhận rằng cha ông chúng ta đã quá quan trọng hóa vấn đề. Bởi vì chỉ một chi tiết vặt vãnh như thế kia mà hơn mươi tác giả đề cập đến. Có vị còn sáng tác cả một tập thơ diễn cách tính lịch (Ariya Klan Thu, Ariya Harei Mưlơm…) lưu lại cho thế hệ mai sau. Ngớ ngẩn ư? Không! Vì chính chi tiết này đã nói lên đầy đủ thực trạng phân hóa trầm trọng của xã hội Chăm suốt cả hai thế kỷ nay. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Lưu Tấn Thành: CÁI BÓNG

Anh không thể làm chủ được bản thân khi đời sống luôn ám ảnh anh thời gian qua, đi tìm phần đời còn lại của em. Anh trú ẩn dưới bốn góc tường thô sơ để vẽ cuộc đời mình lên đó. Bóng tối đã qua đi, những giọt sương đọng lại trên cành lá, thấy dập dờn những tàn dư của xã hôi lạc hậu. Cuộc sống toàn cầu đánh đổ bao nhiêu nước mắt người dân, họ hành trang đến một xứ xa lạ thời cổ chí kim, Hy Lạp hay La Mã, tổ tiên của anh đi đến đó để học hỏi mưu sinh đó em à.
Một năm trôi qua thật nhanh, Yama tự hỏi lòng mình, thế giới ảo trong chính bản thân có vụt dậy để chống lại cái tàn dư xã hội hay chăng, và anh đi tìm nàng để hỏi ra lẽ. Tháng mười có lẽ sẽ gặp nhau trong ngày lễ hội Katê, mọi người cùng hướng về cội nguồn, chia sẻ nỗi lo âu, hân hoan đón ánh mặt trời rạng rỡ của mọi gia đình. Nami ngồi trên ban công nghĩ về miền đất kỳ ảo trong lòng, cô đơn trên dải đất này chỉ là đồ bỏ đi, anh dẫn em về thế giới bên kia, thế giới ấy chỉ có em và anh. Không ai làm phiền hai ta. Tưởng chừng anh bỏ quên kí ức nào đó quanh đây, thời đại đồng tiền lấn áp đạo đức chỉ sống trong bớ bòng bong hồi sinh nguyên khí. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Chế Diễm Trâm: TÌM CHĂM

[Những ô cửa nhìn ra vườn văn, NXB Văn học, 2017)

Ai đã từng nói chuyện với nhà thơ – nhà nghiên cứu văn hóa, văn học người Chăm Inrasara, có lẽ đều chung cảm nhận: anh hiền và vui tính. Tôi được đọc thơ anh trước khi gặp gỡ anh, nên tôi chuẩn bị tâm thế để tiếp xúc với một Chăm nhân bí ẩn như trong lòng tháp Chăm, như những bài thơ anh vậy. Bởi vậy, lần đầu nói chuyện với anh, tôi đã phí hoài gần nửa tiếng đồng hồ để xóa đi tâm trạng căng thẳng. Để rồi tôi đã có được một người anh, cả ngoại hiện lẫn nội tính đều rất “thiểu số” – rất Chăm.
Ai trò chuyện ngoài đời với anh Inrasara có thể thấy anh nói chuyện khá… khó khăn; để diễn đạt ý mình, đôi khi anh cũng phải dùng trợ lực của thủ ngôn! Nhưng đó là chuyện phiếm, chuyện “ngoại đạo” – tức là những gì không gắn với Chăm. Còn, chỉ cần nhắc đến Chăm, bất kỳ phạm trù nào liên quan đến Chăm, anh đều mang đến cho người đối diện sự hào hứng, ngỡ ngàng, khâm phục. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Trần Quốc Toàn: DẤU LUÂN TRẦM/ TÔI MUỐN RU CHÚNG NGỦ BẰNG GIỌNG HÁT ANNABELLE

DẤU LUÂN TRẦM

Tôi vẽ tôi trong một buổi chiều trôi
Khoác áo choàng lau sậy đứng ngó chim bay
Tôi thấy con cái ra đời
Và người yêu tôi già đi

Tôi thấy căn phòng chuột bạch
Nét mặt của ngày trong ly trà nguội Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: NHÀ THƠ VÀ MỤC ĐÍCH TỐI HẬU: PHÓNG SINH CHỮ

Đọc Âm thanh những giấc mơ của Trần Hữu Dũng, NXB Hội Nhà văn, 2016

1. Bỏ qua những bài thơ “lẻ” đứng chen chân lạc lõng như thể không đảm nhiệm công việc nào khác hơn là làm đầy tập thơ, cái tình chủ đạo đi suốt Âm thanh những giấc mơ vẫn là tình buồn. Cho dù đây đó, tiếng thơ có vang lên vài khúc ca vui, nhưng đó chỉ là niềm vui rất “phượt”, chưa tới. Chưa tới, do thơ còn chưa thâm nhập đủ sâu vào vùng đất, vào cuộc người của triệu sinh phận ngàn năm trầm mình nơi mảnh đất ấy.
Thơ hành trình “Dọc đường Tây Bắc”, rồi ngược lên “Sapa tháng 11” để thưởng lãm “Cao nguyên đá”. Có lẽ do lần đầu [hay chưa nhiều lần] lên vùng dân tộc thiểu số, nhà thơ thấy lạ mắt, nghe “dấu hiệu tốt lành, sự sống sinh từ đá” để cảm nhận “ấm lòng và hạnh phúc” cùng con người và cảnh vật. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)