Inrasara: NGÔI NHÀ CỘNG ĐỒNG CHAMPA HẢI NGOẠI & TÍNH BIỂU TƯỢNG

[pôk pa-ôn ka graup anük Cham pak ia lingiu]
Ngoinha Cham01
Mỗi dân tộc luôn có một/ một vài biểu tượng.
Các yếu tố làm thành biểu tượng:
– Địa điểm, đi kèm mảnh đất là kiến trúc hay thấp hơn: cơ sở vật chất, là nơi chốn thu hút cộng đồng trở về, nhớ về, hướng về;
– Một biểu tượng đúng nghĩa không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, ý thức hệ xã hội hay nơi cư trú của thành viên dân tộc;
– Biểu tượng đa phần mang tính Tinh thần và được đại bộ phận cộng đồng tin tưởng và gửi gắm niềm tin yêu vào đó. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

7 ĐỨC TÍNH CỦA CON NGƯỜI THẤT BẠI

[đọc & tóm]

Những kẻ thất bại thường sở hữu một/ một vài đức tính sau:
1. Dự án thường lớn, nhưng là dự án trong đầu, trên giấy hay dang dở. Và luôn khất lại: vội gì!
2. Thụ động và tiêu cực. Chờ cơ hội thuận tiện mới làm, lo thất bại hơn là nghĩ về thành công. Thích giao du với kẻ mang tinh thần tiêu cực.
3. Không chịu được chỉ trích, bị phê bình xíu là giật nẩy mình lên như đỉa phải vôi, mà không chịu ngồi lại tự kiểm tại sao mình ra nông nỗi thế.
4. Rất năng khiếu đổ lỗi. Thất bại là bào chữa, đổ thừa: Tại, bởi, do, vì này nọ. Cho hoàn cảnh, nhất là cho kẻ nào đó, chứ không phải tôi. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GIAO CẢM CUỐI

2007-LeanhHoai.01
2015-7-Hieu Constant
Năm 2002, từ bài viết đầu tiên: “Xáo chộn với Bùi Chát” về tập thơ đầu tay của thi sĩ vỉa vè này; và từ tiểu luận đầu tiên: “Khủng hoảng thơ trẻ Sài Gòn” đọc ở Hội thảo chuẩn bị Đại hội Hội Nhà văn VN tại TPHCM, 15 năm đi qua tôi đã viết về non 200 tác giả: Các nhà thơ Dân tộc thiểu số: 26; Thơ Nữ: 34; Thơ Truyền thống: 33; Thơ mới: 37; và Văn xuôi: 30 tác giả.
Đồng thanh đồng khí, tôi cũng được non nửa trăm bạn văn “giao cảm”, nhưng lạ – ở đó chỉ có 2 là NỮ. Mà nữ này, chỉ thể hiện thích thú mảnh đất Cham qua Sara, chứ không phải chính ông Inrasara (“Thèm về quê người/ xem CÁT có gì/ mà người hay thế?” – Hồ Ngọc Hoài). Sự thể nói lên, sức hấp dẫn của tôi với cánh mày râu [nhẵn nhụi hay không nhẵn nhụi] mạnh hơn người khác giới. May hay rủi, tùy! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

NGÓ LẠI 4 DIỄN TỪ GIẢI THƯỞNG

22 năm làm chữ nghĩa, tôi được 20 giải thưởng các loại. Do nhiều nguyên do khác nhau, tôi chỉ đến nhận 4 lần. Có giải tôi phái bà xã đến nhận, có cái được phát ở quán ăn, có cái tôi nhận qua bưu điện, cũng có cái người ta mang đến tận nhà. Khá đa dạng.
4 “diễn từ” [tạm kêu thế cho oai chút] thuộc 4 tổ chức khác nhau ở 4 thời điểm khác nhau thể hiện tâm thế khác nhau. Thử ngoảnh lại như cách ôn kỉ niệm buồn vui.

1. NĂM 1997: GIẢI THƯỞNG HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM cho Tháp nắng (thơ & trường ca).
Tôi có “diễn từ” ngắn gọi là: “Sẽ không là tiếng chim lẻ loi”. Trích ý chính:

Trong nền văn học cổ điển Cham, hầu hết các sáng tác đều khuyết danh. Tác giả giấu mặt đi cho tác phẩm được hiện thể. Là truyền thống Cham. Nó kéo dài đến tận thời hiện đại…
Trước 1975, một vài khuôn mặt văn nghệ Cham có một số sáng tác đăng rải rác trên các báo, tạp chí ở Sài Gòn. Dẫu còn lẻ loi, mờ nhạt nhưng cần ghi nhận cố gắng hòa nhập của các cá nhân này vào đời sống văn chương tiếng Việt. Nhưng rồi một phần vì thời cuộc, phần nữa do gánh nặng con cái, các tiếng nói này cũng đã mất hút trong vòng xoáy áo cơm thường nhật. Và từ đó đến nay, người Cham im hơi lặng tiếng.
Hai mươi năm đi qua.
Trong hai mươi năm ấy, Tháp nắng dẫu vẫn lặng lẽ hoài thai nhưng chưa một lần hy vọng sẽ chào đời vào một ngày đẹp trời nào đó. Nhưng rồi nó cũng được in, như dạng nó đang có, nghĩa là bớt sần sùi đi, tươm tất hơn. Và may mắn đoạt Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam. Giải thưởng sẽ như là một khích lệ, một chất kích thích thôi thúc họ sáng tác và xuất hiện. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Đàm Hoàng Kiệt: Sợ mưa…

Một màn màu mè lòe nhòe thấm đục hiện lên hình chắn đi niềm hư ảo
Tiếng gầm gừ táo bạo tự nhiên tạo dựng chớp lóe những tầm cao
Bỗng dưng nghe rôm rốp xôn xao
Chợt giật mình bàng hoàng nhìn thấy gãy đổ tung hoành lan tràn trên tàn cây bàng
Chớp mắt ngước ra đâu còn lâu đài nguy nga diễm lệ
Đâu còn được một nụ cười Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.5/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

THÁP CHAM, LÀM GÌ?

Po Dam
Tháp Cham xuống cấp, càng xuống cấp nhanh hơn khi văn hóa du lịch phát triển kéo theo một lượng lớn du khách đến với tháp. Ở đây điều đáng nói hơn cả là, sự xuống cấp đến từ chính CÁCH NHÌN của cơ quan chủ quản, bộ phận trách nhiệm bảo tồn và làm đẹp tháp.
Tôi đã nói nhiều lần ở các diễn đàn khác nhau, nhấn về 3 điểm:
Po Nưgar-
1. ĐỐT NHANG: làm đen gạch tháp, tổn hại di tích, ô nhiễm môi trường, và khiến du khách dị ứng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Khám phá lớn nhất của tôi là khám phá về Tình Yêu [cuối]. LÀM SAO CÓ THỂ NÓI HẾT, MÀ…

Yêu, học và hỏi. Yêu, làm và chiến. Yêu, nói và viết…
Làm sao có thể viết: Về tất cả vấn đề u uẩn của văn học, mọi góc tối của sự kiện xã hội, về kinh tế hay tôn giáo, về tình yêu và tình dục, tưởng tượng cùng liên tưởng tưởng như điên rồ nhất, về mọi khía cạnh của đời sống… mà chẳng chút run tay?
Làm sao có thể phô diễn mọi quan điểm ta, suy nghĩ thoáng qua hay định kiến thâm căn cố đế của ta: Về cá nhân, nhóm hay tổ chức nào đó… một cách công khai, mà không nhuốm chút ác ý?
Làm sao có thể phơi trần mình như là mình: Ở đây ở kia, lúc này lúc khác, cố định hay chuyển dịch, thay đổi qua thời gian – như nó là thế?
Bằng thứ ngôn từ: Trần như cô gái thổ dân châu Úc, sắc như lưỡi gươm Samurai, thanh thoát như cánh bay loài đại bàng, mà không phải ngán ngại?

Đó chính là điều tôi mong dấn tới, ngay khi khởi động cuộc chữ; thế rồi ở đó có vài thứ mình cố thử, và bất lực. Như [Henri Miller về] tình yêu và tình dục chẳng hạn, và vài món khác nữa. Thiểu năng, hay chính nhà văn tự kiểm duyệt? Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện văn nghệ: SÁCH: BÁN, BIẾU &

1. Nhớ, 3 năm trước, bạn văn Trần Nhã Thụy có buổi “ra mắt sách” bỏ túi tại Cà phê đường Ngô Thời Nhiệm, quận 3. Sắp vào cuộc, tôi và các bạn văn được tặng mỗi người 2 cuốn sách. Văn xuôi, cũng nặng kí chớ phải đùa. Tôi rút ví tính trả tiền, được bạn văn phẩy tay: NO. Bạn thấy kì kì, tôi cũng nghe kì kì sao ấy.
Thực tình, với tác phẩm anh chị em văn giới với nhau, tôi muốn mua hơn là được tặng. Giúp nhau thì ít, còn thì ý định tạo thành cái nếp nhiều hơn.
Sau đó vài tháng, Lê Anh Hoài từ Hà Nội vào Sài Gòn “ra mắt sách”. Cũng là văn xuôi. Bạn kêu: “Hoài mang ít cuốn bán cho vui nhé”. Tôi nói: Mang kha khá đi. Cuối cùng, hôm đó truyện cũng “phát hành” rất khá. Đấy là “ban tổ chức” chọn sai địa điểm, chứ có chỗ nào oách hơn thì doanh số cao hơn nhiều. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

khaly chàm: lũ âm thanh đang trì hoãn

những cái đầu mãi nghĩ về sự trung thành
nhát búa ân huệ luôn kết thúc bằng tiếng vang khô khốc
sau đó là những con mắt mở trừng nhìn sửng giấc mơ
màu máu trên vải phất phơ lửng lơ trên đầu
người nông dân đứng giữa ruộng đồng ngửa cổ chờ cảm giác lạnh
từ lưỡi hái tan vào da thịt Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: PHÊ BÌNH ‘NHÂN’

1. Tiếp nhận phát hiện của người trước + sự quan sát hiện tình sinh hoạt văn học VN đương đại, tôi đã thử nêu và phân tích: “10 căn bệnh phê bình văn học hôm nay”. Sau đó còn thêm: “Phê bình văn học: rên rỉ và đổ thừa”, và vài nhỏ lẻ khác.
Nhân [lưu ý: “phê bình nhân”] Phạm Lưu Vũ “luận tí về đọc văn”, và nhân Paul Nguyễn Hoàng Đức còm rằng:
“người Á Đông chưa có môn phê bình nghệ thuật, mà chỉ ở mức bình tán (tôi chắc chắn về điều này, và sẵn sàng so găng với tất cả những ai dám viết về phê bình như một tiểu luận 300 chữ)”, nên mới có Stt này góp vui.

2. Mấy năm trước Paul Nguyễn Hoàng Đức vài bận nhắc đến so-găng-thơ, nay anh thêm món so-găng-phê-bình, thì quả đích thị tay cừ. Thú thật, tôi rất khoái. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)