GIẢI ẢO TRUYỀN THỐNG.bis

Do có sự nhầm lẫm giữa cặp phạm trù: SÁNG TẠO/ TRUYỀN THỐNG với TRÙNG TU, CHUẨN HÓA, nên mới có “bis” này. Nhầm lẫn có thể do tâm sanh hay bởi gì khác, nhưng ta cứ tạm cho là do ngây ngô về tri thức. Dẫu sao hữu ích của nhầm lẫn cũng gợi ý cho một giải minh cần thiết.
Đưa ví dụ cụ thể, vấn đề sẽ tự nó sáng rỡ.

1. SÁNG TẠO
Lục bát được xem là truyền thống thơ Việt, khi Bùi Giáng đưa lục bát thoát ra khỏi tâm thức cổ điển hay hiện đại để lấn sang hậu hiện đại, ta gọi đó là một sáng tạo. Đó là điều trước ông chưa ai làm.
Khi Thanh Tâm Tuyền từ bỏ lục bát, để tiếp nhận thơ tự do Tây phương và viết với tâm thức hiện sinh, ta gọi thơ tự do của TTT là sáng tạo.
Vẫn là thơ, vẫn mục đích hướng đến độc giả, cùng phương tiện là tiếng Việt, nhưng 2 nhà này đã có những xử lí rất KHÁC. Khác này là sáng tạo. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GIẢO ẢO TRUYỀN THỐNG

Po Inư Nưgar ở Nha Trang
Po Klaung.1
Một bạn FB sau khi tặng huân chương cho tôi “tội phá hoại truyền thống”, đã khuếch trương ý tưởng về kẻ sáng tạo rất ớn như sau: “Như vậy thì phải giết nghệ sĩ đi, vì tội phá hoại truyền thống văn hóa dân tộc”.
Tiếc là bạn ấy không phải là kẻ đầu tiên, bởi “giết” thì nhân loại đã từng “giết” nghệ sĩ từ xưa, và giết nhiều rồi, cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Dẫu sao nghệ sĩ vẫn cứ sáng tạo! Vì đó là định mệnh của hắn. Kẻ sáng tạo luôn làm khác, lật đổ truyền thống, cả cũ lẫn đương thời. Làm khác, lật đổ để tạo ra truyền thống khác. Thế mới gọi là sáng tạo. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

TCHERFUNITH – tiểu thuyết . kì 1

Tiểu thuyết về ĐHN TCHERFUNITH khởi viết tại Trại Sáng tác Tuy Hòa vào mùa Hè năm 2012. Ở đó, mỗi ngày tôi lên kế hoạch viết 1 chương. 12 ngày quyết toán 12 chương, cũng là chương kết thúc tiểu thuyết.
Sau 5 năm rưỡi thăng trầm, hôm nay TCHERFUNITH bắt đầu có mặt từng chương một ở mạng Tienve.org. Nếu bạn đọc bị tường lửa, có thể đọc ở trang Inrasara.com.
Inrasara

Chương 1. THẰNG HOANG

Thằng hoang

Lớp mười bỏ trường đi hắn kêu
chương trình quá chật, thằng hoang đàng
chuyên chọc ổi trộm bài không học
cũng thuộc ấy. Mười bảy tuổi bỏ Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

3 ĐIỀU Ở VIỆT NAM TÔI KHÔNG HIỂU NỔI, VÀ một góc bất phục tùng dân sự Civil Disobedience

A. 3 ĐIỀU Ở VIỆT NAM TÔI KHÔNG HIỂU NỔI

Ngheo
1. Tham ô.
Không hiểu tại sao quan tham ô tàn bạo thế? Chưa đề cập hệ thống, chỉ xin nói riêng rẽ cá nhân. Con người ai mà chả tham, nhưng hãy xem đồng lương của ta, rồi đặt nó bên cạnh nhà lầu + xe hơi + đất đai của ta. Con cháu ta hỏi ta: Bố mẹ/ ông bà lấy tiền đâu lắm thế, ta trả lời chúng thế nào đây. Không trả lời được, thì làm sao ta dạy con cái.
– Ta dạy chúng làm người TỐT được không, trong khi “gương sáng” rành rành đó, bày ra trước mắt chúng, hàng ngày?
– Ta chỉ có thể bỏ mặc cho chúng MẤT DẠY. Vậy thì hỏi làm sao ta mong con cháu ta thành NGƯỜI, ở một tương lai gần, và xa?
Ta đang triệt tiêu chính con cháu ta mà không biết – không thể hiểu! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Chuyện vui. LÀM NHÀ NGHIÊN CỨU LÀ MỘT TAI NẠN

[I have a dream: to be a CHAM STORYTELLER.
In the future I would want to continue writing poetry since I really love it. But, most of all, I would want to return to my hometown and become a Cham storyteller. Cham communities have many stories, and they need to be told to the world. I feel it’s my duty to help tell these stories.]

Mùa hè 1984, thuở còn làm việc ở Ban Biên soạn sách chữ Chăm – Phan Rang, buổi tối, yut Châu Văn Thủ đạp xe qua rủ tôi ra tiệm nước mía ở “Bến xe Nha Trang”. Cùng đi có Phú Văn Hẳn. Tôi biết Hẳn sơ sơ, nhưng qua Thủ tôi tin bạn trẻ ấy, ý định giao toàn bộ tư liệu về ngôn ngữ Cham của tôi cho Hẳn dùng tùy nghi. Nữa, Cử nhân về ngôn ngữ là hàng hiếm ở cộng đồng Cham thời đó. Rủi thay, Hẳn ậm ờ rồi thôi.
Như sau đó vài tháng, yut Lưu Văn Đảo không mặn mà gợi ý của tôi giao toàn bộ tư liệu về văn học Cham [rất khá] cho bạn. Yut là người hội đủ yếu tố xử lí tư liệu ấy: giỏi chữ Cham, yêu văn học, và có tinh thần Cham. Tôi rất tin yut. Từ chối, Hẳn thì tôi không biết nguyên do, còn Đảo, có lẽ bạn mới ra tù, chưa định. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

THÓI TẬT TRÌ HOÃN PROCRASTINATION & BÀI THUỐC CHỮA TRỊ

1. Có mênh mông kiểu và lí do trì hoãn.
Trì hoãn là thói tật của con người, không ai không mắc phải. Nhận email, thay vì trả lời ngay, trong khi trả lời chỉ mất 1-2 phút, vậy mà ta trì hoãn; và lắm lúc… quên luôn. Ta cứ khất, hẹn lại vào ngày mai.
Ngày mai, tuần tới, sang năm, mai mốt, một ngày nào đó, sớm thôi… là thứ không bao giờ tới. Mãi mãi KHÔNG BAO GIỜ.
Chuyện nhỏ là vậy, chuyện lớn như Dự án cũng không khác. Ta lên kế hoạch chi tiết ra vẻ rất khả thi, nhưng làm dở chừng, bỏ; sau đó nổi hứng, ta tiếp tục rồi khi thấy mục tiêu sa mù quá, ta nghe nản và bỏ luôn.
Mãi mãi là “ngày mai”, có khi ngày mai ấy chỉ còn là thời đoạn rất ngắn cho một chương trình dài hạn. Ta tự lường gạt với câu: “Làm việc dưới áp lực mới có hiệu quả”. Đợi giờ chót, ta cắm đầu vào làm, rồi khi thành quả không như mong đợi, ta nghe thiếu tự tin. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

MẸ TÔI

01-Amaik2004-2
Lihik
Cuối tuần này là về quê rồi. Họ Kut Gađāk đã qua hơn 20 năm chưa làm lễ Nhập Kut. Hoãn, rồi hoãn. Bà con kêu thằng Klu về xem thử đi. Gì Sara còn làm được, sá chi chuyện cỏn con này. Ngó vậy mà không phải vậy. Chuyện ngoài thì cứ thẳng băng, lí và tình, hoặc thuần lí. Còn ở đây tình là chính. Pak pei vei na – như Cham nói.
Thì về.
01-Amaik-2004
Mẹ mất đúng mồng 2 Cham lịch mùa Katê 27-10-2007, buổi sáng, 10:30 giờ. Non năm sau là đám tang: 19-10-2008. Chín năm rồi còn gì. Thêm anh Đạm vào năm ngoái nữa. Vào Kut để vĩnh viễn “về nhà”, là vừa. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: NGUYỄN THỊ KIM HÒA TẢN VĂN & SỰ SẮC SẢO CỦA TÌNH CẢM

Nguyễn Thị Kim Hòa, con dân đất nắng Phan Rang – người viết văn “tỉnh lẻ”, nghĩa là cư trú xa trung tâm văn hóa lớn, vừa xuất hiện đã tạo thành một hiện tượng “nhỏ”. Mới và trẻ, 30 tuổi – Kim Hòa đoạt giải nhất cuộc thi truyện ngắn tạp chí Văn nghệ Quân đội (2013-2014); năm sau lần nữa: Giải nhất cuộc Vận động sáng tác văn học thiếu nhi Việt Nam – Đan Mạch (2013-2015).
Và Ninh Thuận vừa có thêm một hội viên Hội Nhà văn Việt Nam: 2016!
Sau thành công của truyện ngắn và truyện viết cho thiếu nhi, ta có thêm một Nguyễn Thị Kim Hòa-tản văn, cũng độc đáo không kém.
Inrasara

1. Tôi muốn đặt Nguyễn Thị Kim Hòa bên cạnh Phan Thị Vàng Anh, càng rất muốn đặt hai tập tản văn của hai tác giả nữ này: Sa mạc & những vệt nhớ (NXB Văn hóa Văn nghệ, TPHCM, 2016) bên cạnh Nhân trường hợp chị thỏ bông (NXB Hội Nhà văn, 2004) để làm cuộc so sánh, cho dù hai người viết có hai thế giới sống, khai thác chất liệu và viết với hai phong cách rất khác nhau. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Inrasara: KAI HOÀNG MÊ SẢNG TRONG NHỊP THỞ THỜI GIAN

Đọc tập thơ Gặp tôi ngày mê sảng của Kai Hoàng, NXB Hội Nhà văn, 2016
Kai Hoang 02
1. Giở bất kì trang nào ở bất kì bài thơ nào trong tập Gặp tôi ngày mê sảng, ta cũng có thể bắt gặp thi ảnh siêu thực. Nhiều, một vài, hay một, nhưng chưa bao giờ vắng mặt. Như thể Kai Hoàng tư duy thơ qua hình ảnh và ngôn từ khác lạ, liên tưởng lạ lẫm hòng lắp ghép những sự thể không dính dáng gì đến nhau về đứng kề cận hay xen kẽ nhau, để bật ra điều thơ muốn nói. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)