Inrasara: KAI HOÀNG MÊ SẢNG TRONG NHỊP THỞ THỜI GIAN

Đọc tập thơ Gặp tôi ngày mê sảng của Kai Hoàng, NXB Hội Nhà văn, 2016
Kai Hoang 02
1. Giở bất kì trang nào ở bất kì bài thơ nào trong tập Gặp tôi ngày mê sảng, ta cũng có thể bắt gặp thi ảnh siêu thực. Nhiều, một vài, hay một, nhưng chưa bao giờ vắng mặt. Như thể Kai Hoàng tư duy thơ qua hình ảnh và ngôn từ khác lạ, liên tưởng lạ lẫm hòng lắp ghép những sự thể không dính dáng gì đến nhau về đứng kề cận hay xen kẽ nhau, để bật ra điều thơ muốn nói. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: CẢM NHẬN HOÀNG THỤY ANH

Nhận bản thảo Người Đàn Bà Sinh Ra Từ Mưa do Hoàng Thụy Anh gửi qua email đính kèm tin nhắn: “Được thì anh Sara cho vài lời nhé”. Khi ấy tôi đang Thái Lan túi bụi giấy với chữ, nên quên bẵng đi. Sau hơn tháng, bạn thơ nhắc, tôi mới nhớ ra, và góp nhời tán. Tiếc là tán tỉnh ấy không lọt tai cô nàng, nên bị rớt khỏi “bạt” [tai].
Đầu tuần nhận sách bạn thơ gửi tặng, đọc qua mới hay 6 bạn văn/ thơ tán tỉnh đẹp quá, chớ tán kiểu mình bị out ở vòng gửi xe là phải. Dẫu sau lời đã nói [viết] ra, cần cho nó o oe góp mặt với đời ơ FB để gọi là chút quà… kỉ niệm.

*
CẢM NHẬN HOÀNG THỤY ANH

Người đàn bà sinh ra từ mưa là chuyện tình
không giống chuyện tình khổ ải đầy thương cảm của Love story, chuyện tình đau đớn chia xé lấy đi bao nhiêu nước mắt từ mấy thế hệ tình nhân của Romeo and Juliet, hay chuyện tình bi thảm của chàng trai Bà-ni yêu một cô gái Cham Bà-la-môn đã nhảy lên giàn lửa để chết theo người yêu, sau khi ném bản trường ca vừa viết xong, kể lại chuyện tình bóng tối của mình Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 09.

In 2007 and 2008, I was in charge of the Literary Round Table. Its topics aimed to the activities of contemporary Vietnam literature. Here, we focused on the peripheral one.
What’s the Peripheral Literature? It includes Ehthnic minority literature, Overseas Vietnamese literature, Female authors, Writers who are distant from large cultural centers, and Marginalized writers – particularly Group Open Mouth’s poets.
This group came from a non-mainstream form of writing. I’m very festinating to their intentions, and I’m the first critic introducing their works on media. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 08.

When people think of Cham, they often think of temples, or Kate festival. But I am aware not only Cham art is important; literature is, too.
Where is the Cham literature?
Solving this problem is a really difficult thing for someone like me. Not only because I have never written any research paper before, but also because reference materials on Cham literature are very rare.
It does not matter! I spent all my youth wandering throught the most of Cham villages to collect manuscripts, then study and write to realize my own aspiration.
Finally, after 24 years of work, I achieved my goal. In 1995, “The literature of Champa: Outline and selections” of over 1,000 pages were published. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 07.

I remain sorrowful and hence I am alive
I still write and so I still love
when I cease to love I will have already died (Translated by Alec G. Schachner)
Tôi còn buồn là tôi còn sống
tôi còn viết là tôi còn yêu
tôi hết yêu là tôi đã chết.
Dahlak dōk drôi nan dahlak dōk diup
Dahlak dōk wak nan dahlak dōk ranam
Dahlak abih ranam mong yau mưnuix mưtai bloh.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 06.

In the contemporary world, the streams of literature are considered peripheral ones, although they still have their stable standing. They help enrich national literatures in the family of South East Asian nations. That is either their position, an affirmation of the spirit of great integration. This is certain.
In recent years, I have paid more attention to Cham society. So, I wrote many essays not only focusing on the past, but more on the current Cham life.

Dalam rai uni, khôl kanưdha mưlāng bloh urāng mong yau dōk di lingiu adat jāng hu libik dang biak karei crih. Nhu ngak mưda ka ilimô ia Biêtnām dalam wāng nưgar Agrih cau Āk. Kabha nan brei thau bruk pakhang êng drei, thong pabiđāng mat ar patamư prong. Kardak yau nan!
Dôm thun xani, dahlak pacaup tamư dalam buk krām Cam rilô hơn. Ywa nan mưng wak rilô kadha mưnưg, ôh njaup yōm dôm pakār klak bloh dôm bruk birau bblwak di nan.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 05.

Glang Anak wrote a slim work of poetry that many generations learned by heart, misunderstanding
how could I lament with her in our mother tongue?
(Translated by Alec G. Schachner)
Freedom might be more difficult to achieve if you live in a country like Vietnam. But there is also hope for every individual; and then we can all work for it.
Many of cham people consider that Ariya Glang Anak is one of the greatest works ever written. In this work, the poet said that love will always be stronger than any racial hatred. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

GANAP MONG 04.

Today, there are around 200,000 Cham people in Vietnam, and most of them live in 3 provinces: Ninh Thuận, Bình Thuận and An Giang; the rest live in 8 other ones.
Religion as well as customs and habits may be different across different residing areas and environment among Cham communities, however we are linked by language.
Cham communities are rich in tradition. The Cham culture respects the land, the village as well as their writing and temples.
We understand that our lives depend on protecting those things. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 03.

My paternal grandfather told me about the terrible events of Emperor Minh Mang’s invasions of the final Cham villages.
At that time, Cham people did not know who was in charge of (in control of) the country. In 1833, Jathak Wa decided to raise against the Nguyen Dynasty. However, the uprising was defeated shortly afterwards. Many died and others took refuge in the highlands.
According to historians, tens of thousands of Cham residents migrated to Cambodia to avoid being murdered.
Despite Minh Mang’s soldiers said that they had tried to separate the violent rebels from the peaceful people, thousands of innocent Cham people were killed everyday all over country and across their ways out of a deadlock.
They said that people call war its name, but it is more like genocide.
In the name of humanity, we refuse to accept that genocidal regime.
Untill 1842, when the Vietnamese King Thieu Tri called them to return, can you imagine? The Cham population of Ninh Thuan province was only 5,000 people! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: THÔNG ĐIỆP NHƯ LÀ ẨN NGỮ

[một góc nhìn Chậm hơn sự dừng lại, tập thơ Trần Tuấn, NXB Hội Nhà văn, 2017]
TranTuan 4-2008
Hành hương về phía rừng già, rừng già như là giấc mơ nguyên thủy của loài người; hành hương đi tìm giọng nói, giọng nói như là tiếng bập bẹ nguyên sơ của buổi bình minh nhân loại – khi con người hãy còn chưa bị văn minh thao túng, tàn phá, làm suy đồi, tha hóa, và vong thân.
dậy đi thôi
không phải mơ mà chúng ta đang chết

Còn hơn chết, chúng ta chỉ còn là những cái xác biết di động. Đây và kia. Chúng ta đang “lang thang trong thân thể kẻ khác”. Je est un autre: Tôi là kẻ khác, tất cả “tôi”, không ngoại trừ ai. Là chúng ta. Lang thang và lang thang…
Đi, chạy là lang thang. Nói, làm hay không làm gì cả (vô vi) là thang thang. Suy tư hay hành động là lang thang. Không lang thang cũng là thứ lang thang. Lang thang như kẻ mù tìm đường giữa đêm tối với cây nến đang tắt trong tay. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.5/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)