Thế giới tinh thần Cham 25. Cham & biển

Dân tộc Cham có máu phiêu lưu, phiêu lưu từ rất sớm. Sớm và xa. Sử sách ghi nhận ngay từ thế kỉ thứ IV, người Cham đã đi tận Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Java, Malaysia… Vượt đại dương thì phải đi bằng tàu thuyền lớn. Máu phiêu lưu thể hiện ngay trong câu nói cửa miệng dân gian:

Mưtai di kraung, mưtai di tathik

Thei mưtai di danaw kabaw mư-ik takai palei.

Chết nơi biển rộng sông sâu

Ai đâu lại chết vũng trâu ven làng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện văn học Việt Nam 09. “Sáng tạo” chính là “bắt chước”

Nguyễn Thành Nhân thân mến!

Về 2 điểm bạn đặt ra trên FB:

1. Có điều cần nói rõ rồi thôi. Về chuyện NT, anh ấy chưa hề đọc tôi (thậm chí viết tên tôi sai), không biết tôi hoạt động chữ nghĩa và xã hội thế nào, vậy mà đã tố cáo tôi “núp váy phụ nữ”. Không biết, mà chỉ cần trích 1 đoạn thơ [trong một bài thơ triết lí] tôi làm từ năm 1997, rồi đối chiếu với hiện thực xã hội đương thời, để tố cáo tôi “ngoa ngôn”, “núp váy phụ nữ”… Bạn nghĩ sao?

Do đó tôi đã mạn phép khép lại vấn đề đó rồi, bàn ở đây là lạc đề.

2. Nguyễn Thành Nhân viết: “nhà văn, nhà thơ Việt, khi tự phong cho mình vai trò rực rỡ của người sáng tạo, thật ra chỉ là những con khỉ bắt chước làm trò… Sáng tạo thật sự là cần thiết. Nhưng vì cớ gì lại chạy theo những trào lưu nhất thời như Tân hình thức, hậu hiện đại là chuyện quá ư cổ lỗ của thiên hạ! Ở nước ngoài, những trào lưu đó đã lạc hậu, và là chỗ dựa cho những kẻ bất tài” (Inrasara in đậm).  Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Cái TÔI đáng ghét? 04. Chán… viết

Chán kì lạ. Cứ định kì nó lại đến. Hai, ba bận một năm. Nay không hẹn nó lại cứ lên. Cấp tập…

Từ cuối 2007, gần như tôi mất hết hứng nghiên cứu văn hóa Cham. Nghiên cứu quá khứ để mà chi, khi thế giới sắp nổ tung? Biển Đông, khủng bố, tự thiêu… đang xảy ra vô thiên lủng ngoài kia. Và gì nữa? Thế là tôi lao vào viết thơ thời sự. Tập Ở Nơi Ấy [Thơ Thời Cuộc] xuất hiện trên Tienve.org, vì lẽ ấy.

Cũng may, tôi còn chút hứng thú với tiến trình thơ Việt. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: Top ten thơ Việt – Đáp án Đố vui có thưởng

10 năm thơ và xung quanh thơ Việt 2003-2013, không kể trong hay ngoài nước, chính hay phi chính thống, theo bạn đâu thuộc (có thể kể 1-3) Top Ten?

Tôi đã thông tin long trọng như thế ở Facebook, hi vọng mọi người hồ hởi đăng kí tham gia, nhưng sau 24 giờ, nó cứ đìu hiu: không độc giả hay nhà thơ nào xung phong để có thưởng cả. Thơ ca nước nhà hấp dẫn thua kém xa các trò chơi truyền hình là vậy. Thôi thì mình đố vui, mình trả lời và tự thưởng vậy. Đây là đáp án chủ quan của Inrasara, gọi là giải trí cuối tuần:

1. Bài thơ độc đáo nhất?

Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.5/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Câu chuyện văn học Việt Nam 08. Hậu hiện đại, từ nhầm lẫn mang tính phạm trù đến “ngồi lại bên cầu thương dĩ vãng”

Liên quan đến sự kiện HS-TS, bàn về thơ hậu hiện đại qua các đoạn thơ tôi trích dẫn, có bạn: “cho một số bài trong đó là ‘thơ tự do’”; bạn khác thì thấy “… có dấu hiệu của thơ tự do trong những bài đã dẫn”.

- Đây là một lẫn lộn tai hại. HHĐ không phải là một hình thức, một thể thơ… mà là một triết học, một chủ nghĩa, một trào lưu, một quan niệm và thái độ, là một cái gì lớn, khác hơn nhiều. Nhà thơ hậu hiện đại không đối xử phân biệt các thể thơ truyền thống, đây là điểm mà nhiều người ngộ nhận. Lí thuyết là vậy, cả thực tiễn sáng tác hậu hiện đại Việt, các nhà thơ vận dụng đủ thể thơ: từ lục bát cho đến tự do. Mang tâm phân biệt mới phản hậu hiện đại. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Cái TÔI đáng ghét? 03. Tôi & câu chuyện Cham

Trunghoc Pô-Klong

Ngay từ năm 11 tuổi, để có tiền chuẩn bị lên Huyện học Trung học, tôi đã đạp xe qua các palei Cham bán cà-rem. Nhiều người trong lứa bạn học tôi khi ấy cũng lên Phú Quý nhận cà-rem bà Thiệt bán, nhưng chỉ được vài bữa mươi hôm thì nghỉ. Gần như tôi là đứa duy nhất còn tiếp tục cho đến ngày khai trường. Tôi đạp xe hết làng Chakleng, qua các làng khác xa hơn, cả làng Bal Riya cách quê đến 20km. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Thế giới tinh thần Cham 22. Phản tỉnh Cham

Khi tôi nêu ra hàng loạt “thế giới tinh thần Cham”, không ít người cho tôi ca ngợi cái đẹp của con người và văn hóa Cham; hay nói to như anh Phạm Quang Trung thời xa ấy (xin lỗi anh, chỉ nhân tiện nhắc lại kỉ niệm xưa): ông Inrasara cái gì dân tộc ông cũng nhứt! Ngược lại, nhóm Champaka thì cứ lặp đi lặp lại rằng tôi khi không tố cáo với thế giới “dân tộc Cham có 10 khuyết tật”! Có lẽ chất văn với giọng điệu của tôi đã khiến mọi người ngộ nhận thế, trong khi ý tôi rất khác Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện văn học Việt Nam 07. Khi không ở trên một chiều kích

Khi không ở trên một chiều kích, chứ không là trình độ, các nhà văn khó hiểu/ cảm thông nhau. Từ đó, không chấp nhận hay kích bác nhau.

Tại sao các thế hệ thơ Việt Nam không thể chấp nhận nhau, dù họ đều là trí thức hàng đầu ở thời đại họ? Nhà thơ hàng đầu nữa. Cụ Huỳnh Thúc Kháng đòi nọc Lưu Trọng Lư ra đánh roi; Xuân Diệu thì phê thơ Nguyễn Đình Thi lủng cà lủng củng. Cũng chớ quên vụ nhà thơ Trần Mạnh Hảo kêu đích danh thơ Nguyễn Quang Thiều là loại “thơ giả cầy, thơ dịch” mà dịch rất tồi. Tôi còn biết khá nhiều nhà thơ tài năng cho cái Đinh Linh, Bùi Chát viết ra không phải là thơ! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Thế giới tinh thần Cham 22. Chữ và thơ

Cộng đồng Cham những năm năm mươi trở về trước, nhà thơ thực sự là kẻ được trọng vọng như thể một bậc thánh. Thế hệ ấy, người Cham từ “trí thức” cho đến nông dân, không ai là không biết chữ. Dù Cham tổ chức dạy kiến thức theo lối bí truyền, học nhóm với số lượng rất hạn chế, có khi chỉ một thầy một trò, khá bất tiện. Thế kỉ thứ mười một, các sứ giả Tàu thử du nhập lối tổ chức theo trường quy Trung Hoa vào Champa, nhưng thất bại. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện văn học Việt Nam 06/2. Xin lỗi

Ở “Câu chuyện văn học Việt Nam 06. Đạo thính đồ thuyết (Đôi lời với nhà văn Nhật Tuấn)”, tôi đã phạm sai lầm khá to! Có thể nói, đây là lần đầu tiên tôi phạm phải sai lầm mang tính nguyên tắc như thế này trong học thuật.

Chuyện là như thế này:

Biết tên nhà văn Nhật Tuấn, nhưng tôi chưa hề đọc bất cứ dòng nào của anh. Như đã nói, khi một bạn thơ cho tôi cái link đọc 3 bài anh viết về chuyện ngoài lề Văn học Việt Nam có nhắc và phê phán tôi, tôi đọc đúng 3 bài đó, và “làm việc”. Tiếc cho tôi là, nếu tôi chịu khó dò đọc thêm khoảng 5-7 bài nữa cùng serie, tôi sẽ không bao giờ động bút. Trưa nay, từ trang ABS tôi theo link đọc bài mới trên Blog anh, ở đó anh động đến Nguyễn Viện, Vi Thùy Linh, Dương Tường, Tiền Vệ… với bao nhiêu chuyện ngoài lề, tôi mới ớ người ra. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 1.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)