Trong khí hậu tinh thần văn chương Việt Nam đương thời, khi đại bộ phận nhà thơ quẩn quanh vùng bản năng với sáng tác phi lí thuyết, thì việc đề cập đến các chủ nghĩa là cần; khi đa số phê bình mãi dừng lại ở phê bình ấn tượng đầy cảm tính, thì phần việc của phê bình lập biên bản là kéo nhận định đến sát thực với văn bản để đảm bảo tính khoa học hơn; Continue reading
Báo Đời Sống & Pháp Luật, số 2, 5-2013
* Cùng các bạn thời sinh viên: Inrasara, Phú Văn Tình, Nguyễn Tỷ Chế Đạt, Thành Phần, Loan.
Nhà thơ Inrasara – Phú Trạm là một người luôn có những quyết định và hướng đi của riêng mình, có những lúc ông bỏ công việc mà nhiều người mơ ước để về cày ruộng. Bởi trong ông luôn có cái “ngông” của một nghệ sĩ. Cuộc đời ông có vô số những gian truân thử thách. Nhưng chính những điều ấy lại hình thành nên một nhân cách đáng kính và một bản lĩnh kiên cường. Để rồi, sau này ông đã có những cống hiến cho dân tộc Chăm của mình với những tác phẩm nghiên cứu, sáng tác để đời. Với người Chăm, ông chính là biểu tượng về một tấm gương đầy nghị lực vươn lên từ chông gai thử thách. Continue reading
* Giải trung tâm ngay trong sắp xếp bàn ghế ở Bàn tròn Văn chương.
Một bài viết đăng báo giấy nào bất kì, luôn giới hạn trong số lượng chữ nhất định. Giới hạn, nên mới xảy ra… gạch đầu dòng. Gạch đầu dòng ở đây không phải trao đổi lại với nhà thơ Anh Chi (bài trên Nhân dân cuối tuần, 17-5-2013), mà là cung cấp tư liệu để người đọc tham khảo.
- Trích, do chuyện lượng chữ (BBT báo cho phép tôi trên dưới 1.500 chữ), nên “trích” lại cái trích không là cắt khúc, mà là lẩy ra đoạn tiêu biểu. Nguyên văn vẫn còn đó, người đọc có thể mở tờ báo hôm trước, đối chiếu. Thường, cắt khúc câu văn là để dễ bề xuyên tạc, còn ở đây tôi trao đổi với nhà thơ Anh Chi trong tình yêu thương trìu mến. Continue reading
Giới thiệu tiểu thuyết Hoang tâm của Nguyễn Đình Tú, đã đăng tạp chí Nhà văn, số 5-2013
Văn chương bổ khuyết cho khoảng thiếu, trắng của lịch sử. Lịch sử chỉ có thể ghi chép các sự kiện, diễn biến, những con số cùng phản ứng của các bên liên quan mang tính toàn cục. Tác phẩm văn chương ngược lại, thể hiện biến động tâm sinh lí, suy nghĩ cùng sinh hoạt cục bộ và đơn lẻ của cá nhân trong sự biến ấy. Thế nhưng chính cái cục bộ và đơn lẻ mang tính cá thể kia nói được rất nhiều. Bởi nó đụng chạm đến phần cốt tủy nhất của con người. Chính là con người. Continue reading
Dù ông chủ trang web đã quyết định đóng phản hồi, nhưng tôi cho rằng đoạn văn vẫn còn dư hưởng. Hơn nữa đây là ý chưa ai nói, do đó tôi mới có đề nghị như sau đây, vì theo phản hồi, HTT cho là dư luận ở Quảng Nam vẫn nghĩ tốt về kết luận đó. Thiết nghĩ không cần phải bỏ, mà chỉ chỉnh sửa là đủ. HTT viết: Continue reading
Bài trao đổi “Phê bình phê bình” đăng 3 kì trên báo Nhân dân cuối tuần, từ ngày 27-4-2013
1. Sự lạc điệu mang tính mĩ học
2. Một cách nhìn khác về thơ Hoàng Hưng hay Phê bình ‘đi vào trong’ hệ mĩ học sáng tác
3. Từ ảo tưởng của nhà thơ đến thất thố của người làm phê bình
1. Từ “Hội thảo thơ Mai Văn Phấn & Đồng Đức Bốn” tại Hải Phòng ngày 15-5-2011 đến Tọa đàm khoa học: “Thơ Việt Nam hiện đại và Nguyễn Quang Thiều” ngày 28-6-2012 tại Viện Văn học – Hà Nội, có khoảng cách hơn một năm. Hai hội thảo được cho là có thế giá nhất về nhà thơ đang sống. Thế nhưng nhìn lại, sự tiến bộ của các tham luận dường như rất ít. Continue reading
Chúng ta là con đẻ của thời đại mình,
một thời đại chính trị.
Suốt ngày, suốt đêm,
mọi sự việc – của các bạn, của chúng ta, của họ -
đều là việc chính trị. Continue reading
* Cùng Qua Đình Lan & Chế Quốc Minh, tại tháp Po Dam, 4-2013
Vừa qua, trước khi đăng “Thư Inrasara gửi cho các bạn trẻ Cham” lên web, tôi có gửi bản nháp cho 5 người tham khảo trước. Để hỏi ý kiến xem có nên đăng không, nếu đăng, có cần sửa chữa câu chữ gì không. Tôi cẩn thận thế, bởi thật tình tôi rất ngại chữ nghĩa mình sẽ làm cá thể Chăm nào đó tổn thương. May, tôi nhận được 4 phản hồi. Rất thuận lợi. Sau đây là 2 bức thư tôi nhận được từ hai bạn [lớn tuổi hơn Sara] cư trú hai đất nước khác nhau.
Xin được lên web cho bà con cùng hiểu. Và, do sự khiêm tốn của cả hai, tôi xin ẩn tên ở đây.
Inrasara
1. Thư từ Hoa Kì
Sáng ngày 8-5-2013
Sara,
Thư Sara gởi đến các bạn trẻ Chăm lời lẽ chân tình và thuyết phục.
Theo mình nghĩ nên thay chữ “đánh” bằng “chỉ trích”. Continue reading
Trong bối cảnh toàn cầu hoá về kinh tế và đồng nhất hoá về văn hoá như hiện nay, nhà văn phải dấn mình vào cuộc đấu tranh chống lại những biến động chính trị, kinh tế, xã hội không phải với tư cách một chiến binh chuyên nghiệp, mà là với tư cách một con người biết động lòng trắc ẩn vì chân, thiện, mỹ. Continue reading
Các bạn trẻ Chăm và bà con quý mến!
Câu nói đầu tiên của tôi là: Đây không phải bài đối thoại của tôi với bài viết trên website Champaka.info, mà là bức thư tôi gửi đến anh KH ở Đài RFA, giải thích xung quanh câu trả lời mà Đài phỏng vấn tôi. Nhận thấy nội dung bức thư phần nào minh giải vấn đề, nên tôi đưa lên web này, để bà con, anh chị em cùng biết. Mong các bạn hãy thật bình tĩnh tiếp nhận, đừng cho định kiến chi phối để có cái nhìn công tâm, vấn đề từ từ sẽ sáng tỏ. Sau bài viết này, ta nên dừng câu chuyện tại đây. Đời người quá ngắn, mọi người dành thời gian và sức lực cho công việc cần thiết, có lẽ hay hơn.
Thuk siam
Inrasara
Sài Gòn, 8-5-2013
Anh K.H. thân mến! Continue reading
