jacket2.org GIỚI THIỆU THƠ INRASARA

Jerome Rothenberg
Inrasara: From ‘the purification festival in april,’
with translation from Cham/Vietnamese & note by Alec Schachner
jacket2.org, 10-5-2016

This collection represents a broad range of Inrasara’s poetic oeuvre to date, tracing his diverse journeys through storytelling, his forays into a varying array of narrative modes and transitions through lyric and narrative verse. Like all great storytellers, Inrasara pulls from a wide network of experience, weaving together the past and the present into a tapestry of the personal and collective, blending the real and the mythical. Wandering across history, literature, folklore, music, philosophy, Hinduism, Buddhism, pop culture, myth, war, peace, harvest, community, tradition, dream, language, ritual, epic and the everyday, Inrasara’s poems sing not only the song of the Cham people in modern Vietnam, but also of all human experience – of our imagining of self and of the myriad innermost emotional lives of globalization and modernity. Deeply rooted in his readings of the Cham epics, Inrasara’s verse somehow also resonates with the flowing lines of Whitman and Hughes, a montage of human experience and insight, capturing essences both singular and universal. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Lê Ngọc Trác: INRASARA – TAGALAU CỦA NGƯỜI CHĂM

Báo Bình Thuận cuối tuần, 27-5-2016

Tôi, đứa con của ngọn gió lang thang cánh đồng miền Trung nhỏ hẹp
Đứa con của nắng lửa bốn mùa cát trắng hanh hao
Đứa con của biển khơi trùng trùng bão thét
Và của đôi mắt tháp Chàm mất ngủ xanh xao
.
Những câu thơ tự sự của Inrasara trong tập thơ Tháp nắng xuất bản năm 1996 đã khái quát về cuộc đời và tư tưởng của anh. Inrasara có tên Việt là Phú Trạm. Anh sinh ngày 20 tháng 9 năm 1957 tại làng Chăm Mỹ Nghiệp, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Thời Tiểu học và Trung học, Inrasara luôn là một học sinh xuất sắc. Năm 1977 theo học tại Đại học Sư phạm ở Sài Gòn, Inrasara bỏ học về quê làm thợ cày trên những cánh đồng Chăm đầy nắng gió ở Ninh Thuận. Và, anh tự tìm hướng đi mới cho đời mình: Bước vào con đường sáng tạo thơ ca và nghiên cứu văn hóa Chăm của dân tộc anh:
Nếu Tất Đạt Đa buổi ấy không ra đi
Cõi người ta lấy đâu đêm sáng.

Nếu giây phút ấy Đốt phải ra đi
Mặt đất lấy đâu chàng A-liêu-sa phiêu lãng

(Hành hương em, “Khoảnh khắc vô cùng”) Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Camus: ÂM THANH LẶNG LẼ

Trong tập Nhật kí Sibérie, Ernst Dwinger có nói tới vị trung úy người Đức kia, vốn bị cầm tù suốt bao năm trong một trại đồn xa xôi cơ hàn heo hút, chàng đã dùng những mảnh gỗ nhỏ ghép lại, làm nên một chiếc dương cầm lặng lẽ. Và tại nơi kia, giữa cảnh ngổn ngang thống khổ khốn cùng, giữa đám người ồn ào rách rưới, chàng trung úy đã sáng tác một bản nhạc dị thường, chỉ một mình chàng nghe thấy. Và cũng vậy, chúng ta ngày nay bị xô chìm trong địa ngục, chúng ta vẫn nghe thấy những âm điệu huyền bí và những hình ảnh điêu linh nào của Diễm Kiều lưu ly phiêu bồng xa hút… vẫn mãi mãi sẽ còn mang lại cho chúng ta, vào tận giữa những điên cuồng tội ác, chút dư vang của giai âm hoằng nhập dâng triều, làm chứng cho tinh thần hùng đại của con người dọc suốt bao thế kỷ. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

MEET INRASARA, THE POET KEEPING CHAM CULTURE ALIVE

Written by Zelda Rudzitsky. Photos by Lee Starnes
Saigoneer, Published on Tuesday, 09 August 2016 15:12
Saigoneer01
Born in the oldest Cham village in Vietnam, poet and literary critic Inrasara has been keeping Cham literature alive for over 30 years. From textbooks to poetry, literary criticism to publishing, the accomplished literary jack-of-all-trades discusses the preservation of his culture, the challenge that launched his impressive career and the state of contemporary Vietnamese poetry today.
Within the world of Vietnamese literature, poets from ethnic minorities occupy a special place. While their work is certainly not mainstream, their status as minority citizens affords them a certain freedom: these poets are less compelled to fit in or even follow the standard poetic styles and tropes of Vietnam’s rich and ancient pantheon of national poetry. On the contrary, such poets are often encouraged to talk about their own distinct cultures and languages in an attempt to bridge the economic and cultural gaps between different communities within Vietnam.
It is this space which Cham poet Inrasara has dominated for over three decades. Born in Ninh Thuan province’s Caklaing hamlet, the country’s oldest Cham village, Phu Tram – better known as Inrasara – began writing at age 15. Shortly thereafter, he was selected to assist the provincial government in creating educational books on Cham language. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa Chăm Inrasara: “Tôi còn viết là tôi còn yêu”

Lao động Chủ nhật, 7-8-2016 – Việt Văn (thực hiện)
Sara-Vietvan
Cuốn sách Minh triết Chăm (NXB Tri thức, xuất bản quý II-2016) là tác phẩm mới nhất của Inrasara, người đã có trên 40 đầu sách xuất bản, ở nhiều thể loại: nghiên cứu, phê bình có, sáng tác (thơ, tiểu thuyết) có…
Một cuộc trò chuyện thú vị với người “đa hệ” này như bạn bè gọi ông, một người dân tộc thiểu số mà viết văn chương mạng từ năm 2002, lướt Facebook từ mấy năm nay và sống khỏe tại đất Sài Gòn.

Tại sao lại là “minh triết” thưa ông?
Minh triết tồn tại trong dân, là tinh hoa của văn hóa Chăm. Minh triết có thể được đúc kết từ câu chuyện thực của đời sống hàng ngày, từ kho tàng tục ngữ hay châm ngôn, từ truyện ngụ ngôn, huyền thoại hay huyền sử, từ các sinh hoạt lễ tục – lễ hội, quan điểm và sinh hoạt tôn giáo – tín ngưỡng, nhất là từ tác phẩm văn chương xuất sắc, từ tư tưởng của bậc trí giả qua các thời đại lịch sử…
Ví như “Tinh thần mẫu” Chăm là ba (3) không: [đàn bà] không đĩ điếm, [đàn ông] không mù chữ và cả hai không ăn xin. Thế hệ cha ông và chúng tôi tuyệt nhiên là 3 không, sau này cũng có có vài hiện tượng nhưng là cá biệt. Hay “Tinh thần đất” của người Chăm. Người Việt hay nói “nơi chôn nhau cắt rốn”, còn người Chăm là: “nơi chôn nhau đặt viên gạch” (gạch ở đây để xây tháp mang ý nghĩa tâm linh, đặt nền móng cho đời sống tâm linh). Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: NGUYỄN HÒA, “NHÀ PHÊ BÌNH MÙ”

Bài “Một số lý thuyết ngoại nhập và văn học Việt Nam gần đây” của Nguyễn Hòa đăng trên Vanvn.net, ngày 3-8-2016 phạm cả khối sai lầm về kiến thức, người đọc có hiểu biết cơ bản về hậu hiện đại không khó nhận ra. Ở đây tôi chỉ nêu lên 4 điểm lạ đời.

1. Thiếu văn hóa… chú thích
Bài viết dằng dặc đến 7.180 chữ, với cả đống tên tuổi và trích đoạn, vậy mà vỏn vẹn 2 chú thích cụ thể được dẫn ra! Từ thiếu văn hóa chú thích dẫn đến nỗi khiếm danh. Cơ man là “có bài”, “có đoạn”, “ông cho rằng”, “những ai”, “dịch giả kể trên nói”. “Những ai” không ai biết là ai. “Có bài”, “có đoạn” càng không viết bài/ đoạn kia đăng ở đâu. Thao tác tối thiểu đòi hỏi ở một bài nghiên cứu phê bình mà nhà phê bình bỏ qua, không lạ sao?
Vụ khiếm danh này, lần trước khi viết phê bình hậu hiện đại, tôi đã hai lần lôi Nguyễn Hòa lên mặt báo hầu chuyện, vậy mà ông cứ tính nào tật nấy, không chừa.

2. Nguyễn Hòa quyết giành bản quyền lạc hậu về phần mình Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 8.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: VĂN CHƯƠNG – TIẾNG NÓI TỪ ĐƯỜNG BIÊN

[Bài phát biểu tại Sàn Art, Sài Gòn, 6-7-2016]
2016-7-San Art-07
Không bên lề
không trung tâm
tôi trú trên đường biên

Không ngoài luồng
không chánh lưu
sống như thể không đường biên

Cũng chẳng có gì trầm trọng cả!
mỗi các ông cứ dựng chòi
mỗi các ông cứ có mặt như một biên giới
.
(Chuyện 40 năm mới kể & 18 bài tân hình thức, 2006)

1. Sự chọn lựa của tôi
Tôi vô chính phủ từ trong trứng, có nghĩa tôi là sinh thể không thể bị định hướng.
Ngay từ tuổi tìm học – tuổi 15 – tôi đã ý thức mạnh về tự do và dân chủ. Ý thức và hành động. Tôi tự do và dân chủ trong đời sống thường nhật, được thể hiện ngay cả với con cháu trong nhà.
Dân chủ thì cần đến đối thoại. Khác với nhiều diễn giả, trên các diễn đàn, tôi dành cho khách thính nửa thời gian đối thoại, tranh luận. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: TRUNG – VIỆT VIỆT – TRUNG LÀ TÁC PHẨM BẠN ĐANG VIẾT & ĐANG VIẾT BẠN, SAO BẠN KHÔNG THỬ ĐỌC ĐI?

TV-VT
Đỗ Quyên là người viết ưa dài.
Anh sưu tầm hàng lô hàng lốc trường ca và thơ dài để làm thành Trường ca Việt với cả đống tên tuổi, bất kể hay dở.
Anh làm “200 tác giả, 8 thế hệ: Phê bình thơ Việt hậu Đổi mới”, cũng dài chán.
Là những cái dài cần thiết, có ích cho nghiên cứu văn học.
Nỗi dài ở Đỗ Quyên khiến tôi ngán nhất, là trả lời phỏng vấn. Ở Thơ đến từ đâu (Nguyễn Đức Tùng, NXB Lao Động, 2009), anh nói tận 56 trang. Đích thị là trường ngôn!
Và phê bình của anh, dài [dòng] đọc đến hụt hơi, đọc đến chữ cuối nó khiến ta như bị lạc vào rừng rậm của chữ nghĩa và diễn giải. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: NHÀ PHÊ BÌNH CỦA THẾ HỆ

Phát biểu tại Hội nghị lý luận, phê bình văn học lần thứ IV: “Văn học 30 năm đổi mới, hội nhập và phát triển 1986-2016” – Hội Nhà văn Việt Nam, Tam Đảo, 6.2016.
Dự kiến là thế, nhưng do trục trặc rất ư hậu hiện đại, nên tác giả của nó vắng mặt ở diễn đàn lớn [và… loạn] này.

1. Sao gọi là nhà phê bình của thế hệ?
Mỗi thế hệ sáng tác cần có nhà phê bình của mình, một người theo dõi toàn cảnh, ghi nhận và đánh giá các tác phẩm ra đời trong thời đoạn văn học nhất định.
Không phải họ không đọc, và không thể đánh giá tác phẩm của thế hệ đi trước, mà bởi thế hệ nhà văn đó đã có người làm rồi, và có thể đã làm khá tốt rồi. Trong khi đó, các sáng tác mới nhất của thế hệ đượng đại chưa được ghi nhận. Hơn nữa, ở ngày hôm nay bao nhiêu khuôn mặt mới xuất hiện và cho ra đời bao nhiêu tác phẩm mới lạ; đọc tất cả chúng là điều bất khả, ngay cả với người yêu văn học nhất. Thế nên, một nhà phê bình chỉ có thể bao quát một thể loại, thậm chí một trào lưu ở một thời đoạn nhất định. Và không thể khác, nếu hắn muốn làm tốt công việc của mình.

2. Đối tượng phê bình của tôi
Cá nhân tôi, với tư cách một người làm phê bình cũng thế.
Tôi vẫn theo dõi tiến trình văn học Việt Nam hiện đại, nhưng thể loại ưu tiên của tôi là thơ. Thơ, tôi vẫn đọc Thanh Thảo, Hữu Thỉnh, Nguyễn Trọng Tạo, cùng các nhà thơ chống Mỹ và thế hệ nhà thơ hậu chiến, song đối tượng phê bình chính của tôi là nhà thơ thời Đổi mới, hậu Đổi mới, và nhất là các sáng tác ngoại biên.
Sáng tác ngoại biên, có thể kể: Tác phẩm của nhà thơ Dân tộc thiểu số, các sáng tác của người Việt hải ngoại, thơ của cây bút chưa là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, các nhà thơ cư trú ở vùng sâu vùng xa ít được biết đến, văn chương mạng, và cả các tên tuổi xuất hiện ngoài luồng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

NGHĨ TỪ FORMOSA 04. VÔ MINH & HÀNH ĐỘNG

[Chuyện liên quan đến Cham]

1. Vừa qua, FB Săm Ri có bài tố cáo tôi theo Cộng sản chống Champaka, rồi theo tàn dư Cộng hòa chống Cộng sản [và…], tôi mới có: “Thư gửi Kiều Dung” đính chính sự vụ.
Hai bạn trẻ viết cho tôi: “Anh Sara không trả lời gì cả thì tốt hơn”. Tôi reply: “Mình luôn viết lại một lần về ngộ nhận của bất kì Cham nào; một lần, nếu không nghe thì thôi. Đó là nguyên tắc của mình, bạn à”.
Một bạn viết dài hơn, đại ý: “Sara hay lên tiếng về các vấn đề cộng đồng Cham, trong đó nhiều vụ cũng mang lại hiệu quả. KD xuyên tạc cei Sara như thế; vậy nếu gia đình nó bị nạn, cei có lên tiếng bênh vực không?”

2. Hỏi như vậy là rất đúng với tâm lí chung: Nó muốn hạ uy tín mình, thì hà cớ mình phải đấu tranh cho nó! Tôi nghĩ, và làm khác. Ví dụ: Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)