Câu chuyện văn học Việt Nam 27. Giải [minh] oan cho từ: RỖNG & LỒN

In tập thơ Chuyện 40 Năm Mới Kể & 18 Bài Thơ Tân Hình Thức, tôi được mọi người cho biết mình đạt 2 kỉ lục: tập thơ tân hình thức chính thống đầu tiên (cái này là chắc chắn), và chữ LỒN xuất hiện chính thống đầu tiên trong 1 tập thơ (vụ này cần xem lại).

Chuyện kể…

RỖNG. Tôi không làm thơ tùy hứng tùy nghi mà, có phương án, kế hoạch. Tập thơ Lễ Tẩy Trần Tháng Tư được ghi chú trước đó vài năm, mãi mùa hè 2002, dự Trại sáng tác của Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức ở Vũng Tàu, tôi mới có thời gian ngồi rặn ra nó. Tôi viết nó liên tục trong 20 ngày Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: NHÀ VĂN BÁN SÁCH, TẠI SAO KHÔNG?

báo Tuổi trẻ, 18-9-2014

Ban Sach qua Mang01Nhà văn làm ra một tác phẩm, không khó. Mở cửa, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xin được cái giấy phép càng không khó, nếu bản thảo kia không vấn đề. Vấn đề gây cấn nhất, không phải là in, mà là bán được sách.

In sách không khó, nhất là với tác giả đã nổi tiếng. Tác phẩm luôn được công ty sách chờ đợi với khoản nhuận bút hậu hĩ: 10-12% giá bìa ở lần in đầu tiên. Sách bán hết, hai bên thương thảo về số lượng in cùng nhuận bút kì tới. Cứ thế…

Còn tác giả không hay chưa nổi tiếng, có thể tự bỏ tiền ra in. “Đứa con tinh thần” vẫn có mặt trên trần đời Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 6.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Cái TÔI đáng ghét? 28. Tôi không có nhu cầu in thơ

Làm thơ từ khá sớm, nhưng tôi hoàn toàn không có nhu cầu đăng hay in thơ.

1-Thapnang.1

Bài thơ tiếng [và chữ] Cham đầu tiên đăng báo tường lúc tôi Đệ Tứ, do thế buộc: dạy chữ mẹ đẻ cho bạn học, tôi cần cho xeh mình biết “ông thầy” non tuổi đời kia không phải không có chữ trong bụng. Mùa Hè 75, tôi viết hai trường ca để phục vụ khóa tiếng Cham ở quê. Còn bài thơ thứ ba có mặt khi tôi 20 tuổi, là do yêu cầu các bạn sinh viên làm tạp chí, đề nghị tôi viết “tựa”. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: DI CƯ NGÔN NGỮ Ở NHÀ VĂN ĐƯƠNG ĐẠI

bạn trách tôi mất giờ cho thơ tiếng Chăm

có bao lăm kẻ đọc? Rồi sẽ còn ai nhớ?

nhưng tôi muốn lãng phí cả đời mình cho nó

dù chỉ còn dăm ba người

                        dù chỉ còn một người

                                                hay ngay cả chẳng còn ai!

(Inrasara, Tháp nắng, 1996)

Nhà văn sống nhờ, trong và qua ngôn ngữ dân tộc. Ngược lại, sinh mệnh ngôn ngữ dân tộc tùy thuộc nhiều vào sự ưu tư, chăm sóc của người sáng tác văn học. Toàn cầu hóa, nhiều sinh mệnh ấy đang bị đe dọa, ở đó một trong những nguyên do chính yếu xuất phát từ chính nhà văn – qua cuộc di cư ngôn ngữ của họ. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Cái TÔI đáng ghét? 23. Anh về buôn bán với mình phôi pha…

2013-.2-NTB.Jakha.2

* Xe trâu Cham trong Nhà Trưng bày Văn hóa Cham INRAHANI.

1. Buôn bán, tuyệt đối không tham lam và nhất là không nói DỐI

“Không biết nói dối không buôn bán được, cứ giữ thật thà không ra ngoài được” – thói thường nghĩ thế. Tôi thì khác. Buôn bán, tuyệt đối không nói dối khách hàng. Bán tạp hóa cho bà con Cham không dối, bán thổ cẩm cho người ngoài thì càng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện Cham – Đời là nhẹ 04. Giải cứu Tagalau 3

Tagalau03

Sau sự cố “Mĩ Sơn đường về” ở Tagalau 2, khi biết nhà thơ Nông Quốc Chấn và Hội VHNT các Dân tộc Thiểu số VN không đứng bảo lãnh theo diện “châm chế sắc tộc” nữa, cánh cửa nhiều nhà xuất bản đồng loạt ngán cái bản mặt khách không mời mà đến có tên Tagalau. He hé mở để rồi…:

- Ôi anh Sara, rồng đến nhà tôm, bác làm được như vậy là quý lắm, nhưng… Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Cái TÔI đáng ghét? 22. Anh về buôn bán với mình phôi pha…

02-Kafe Haly2

* Gia đình INRA trong quán Tạp hóa Haly (1992, thiếu Japrang), sau khi vào Sài Gòn đổi thành Cà phê Diễm (1993, Japrang & Jakha)

02-KafeDiem

1. Đời kinh doanh 10 năm chẳn, ngoảnh lại thấy mình có đóng góp 2 chuyện cho cộng đồng: thay đổi 1 chân lí to và phát hiện 3 chân lí nhỏ về buôn bán [cho Cham]. Xin kể góp vui bà con.

Năm Đệ Tứ, thầy Nguyễn Văn Tỷ [ở giờ Pháp văn] nổi hứng nói một câu ám tôi mãi: “Cham chớ dại mở quán ở Phan Rang. Dân Kinh không mua đành rồi, người Cham thì càng lánh xa. Nếu có mua, họ mua chịu đấy. Phá sản là cái chắc.” Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Cái TÔI đáng ghét? 23. Từ chối Festival Thơ Thế giới, tại sao?

Ba lần tôi được mời tham dự The World Poetry Festival, ba bận tôi từ chối. Trong đó có bận (năm 2012), qua lời giới thiệu của ông SG, tôi được nhà thơ Hữu Thỉnh phân công trưởng đoàn dẫn ba nhà thơ cùng đi, Hội Nhà văn Việt Nam chu cấp đủ đầy, tôi nhận nhưng rồi từ chối. Năm vừa rồi cũng vậy. Thư ông SG:

Tuesday, December 4, 2012 3:23 PM – World Poetry Festival 2013

“Our very dear Inrasara, Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện văn học Việt Nam 21. Văn chương dẫm đạp… đạo đức

Trên Website Vanchuongviet, nhà văn MVL tố cáo tôi: “khinh thường”, “dẫm đạp”, “nặng lời”, “vô ơn” với quá khứ, khi phê phán một đoạn trong tiểu luận “Sẽ không có cuộc cách mạng thơ trong tương lai gần” rất nhiều tạp chí và website đăng trước đó.

Tôi trả lời dài (trích đoạn):

Trong “Sẽ không có cuộc…”, ở phần 2, tôi nêu: Còn hôm nay? Vài năm qua, có thể dễ dàng nhận thấy thơ trẻ Việt Nam phát triển theo 4 dòng chính… Riêng dòng sáng tác theo “truyền thống”, tôi nhận định: Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện Cham – Cham & ĐHN 03: Ậy, kêu Sara chống đối là không nên

Gặp thầy Nguyễn Văn Tỷ Ramưwan vừa rồi, thầy kể trên có ghé thăm thầy. Chuyện bao đồng, rồi đề cập sang ĐHN, trên mới nói “Sara chống đối”. Thầy bảo: “Không phải đâu, Sara phản biện chứ không chống đối. Ảnh kể năm ngoái có vài giáo sư ngoại quốc mời đi mấy nước thuyết đề tài Người Cham và ĐHN, Sara từ chối mà. Đi, vừa được du hí, vừa có tiền, vừa nói được vấn đề nhưng anh ta từ chối. Bởi đi, là chống đối rồi. Còn ở trong nước để nói phải trái, là phản biện.” Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)