Inrasara: 30 NĂM ĐỔI MỚI, CÁC TRÀO LƯU THƠ VIỆT Ở ĐÂU, VỀ ĐÂU?

00-
Cà phê Văn học, sang 4-7-2015
19B Phạm Ngọc Thạch – Q.3- TPHCM

MỞ. Tìm trào lưu thơ Việt ở đâu?
Có thể sử dụng hạn từ “trào lưu”, “phong trào” hay “xu hướng”thơ, tùy mức độ phát triển và tác động của “dòng” thơ ấy vào quần chúng, cộng đồng văn học, thậm chí chỉ ở phạm vị hạn hẹp, là những người sáng tác. Ở đây, tôi tạm dùng từ “trào lưu” để chỉ xu hướng thơ gồm một nhóm người cùng thời, cùng sáng tác theo một hệ mĩ học [nhỏ hơn: ý hướng, vài hình thức biểu đạt…] với mục đích chung nhất, qua đó lôi cuốn một số người đi theo, ủng hộ. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Tiếng nói nhà văn: Về Đá ‘Kut” ở Boh Dana

(Chuyên đề Đá Kut Boh Dana)
Sáng ngày 27-6, tôi có “Thư gửi Chính quyền Huyện Ninh Phước & Các bạn trẻ Cham” nhưng không đăng, mà chỉ gửi cho 3 bạn trẻ để các bạn tham khảo tìm hướng giải quyết. Thư chỉ đặt các câu hỏi gợi ý, bởi tôi nghĩ đây là vấn đề mang tính địa phương, tin rằng các bạn trẻ và bà con có thể tháo gỡ được. Nay, sự thể đẩy đến nguy cơ đổ vỡ, nên tôi xin góp lời.
Ở đây, “Đơn Kiến nghị” do 207 bà con Chất Thường kí gửi lên cơ quan cấp trên vào ngày 26-5-2015 mang tính bước ngoặc. Khi viết “Thư” trên, tôi chưa biết “Đơn” này đã được gửi đi.(1)
Xin đăng nguyên văn “Thư”, kèm theo lời bình MỚI VIẾT THÊM để trong […] in nghiêng.
Bao Ninhthuan
Inrasara
THƯ GỬI CHÍNH QUYỀN HUYỆN NINH PHƯỚC & BẠN TRẺ CHAM
Sài Gòn, 5g 27-6-2015

Kính gửi…
Các bạn trẻ thân mến!
Về sự cố xung quanh Đá ‘Kut” ở palei Boh Dana – thôn Chất Thường, Phước Hậu, Ninh Phước – Ninh Thuận, theo tôi tốt hơn [bên này] không nên tố cáo, [bên kia – chính quyền] không cần phải cưỡng chế, trấn áp, mà là tìm cách giải quyết vấn đề. Kinh nghiệm về giải quyết êm đẹp “Đất Ghur Cham Bini” (xem Phụ lục) có thể cho chúng ta bài học.
Thứ nhất, cần thông tin đầy đủ, nhiều chiều, không nên phiến diện, cắt khúc hay lêch lạc từ đó mọi người mới nắm được chính xác vấn đề để giải quyết. Các câu hỏi cần phải trả lời nghiêm túc là: Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 7.0/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +4 (from 4 votes)

DUNG TÚNG [& ĐỒNG LÕA VỚI] SỰ THIẾU MINH BẠCH

1. Một tiểu luận trong tác phẩm lí luận – phê bình, tôi viết: “Nhà phê bình Nguyễn Hưng Quốc cho rằng…” được BBT Nhà xuất bản chỉnh lại thành: “Như một nhà phê bình cho rằng…” và đưa Nguyễn Hưng Quốc xuống tận mục… “Sách tham khảo”! Nhạy cảm, nên ta thiếu minh bạch. Là chuyện thường ngày trong thế giới chữ nghĩa Việt Nam. Đạo văn và phi tang, đánh cắp ý tưởng kẻ khác mà không buồn chú thích, còn nhà phê bình kia viết bài phê phán tôi mà không dám nêu tên tôi, cứ [anh hùng] núp mà phán… là thiếu minh bạch. Đến nỗi tôi phải cất công kéo anh chàng ra ban mặt ban ngày để hầu chuyện.

Năm ngoái, đám tang bà nhạc Japrang ở palei Cok, có bác nọ trong buổi trà dư – biết tôi phản đối Dự án ĐHN –, nổ rằng ở chuyến đi tham quan Nhà máy ĐHN Đà Lạt vừa qua, bác đã đăng đàn phát biểu rất oách. Nếu thế, thì oách thật! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.5/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +4 (from 4 votes)

HẬU THUYẾT GIẢNG Ở SỨ QUÁN THỤY SĨ

DSC01965
Ta chưa học nghe, chưa biết nghe, ta càng không ngạc nhiên gì về không biết nghe của mình nữa.
Bạn thơ TCL: “Đề tài Sara đề cập ở phần 1 là nhạy cảm và chưa phải lúc”. – Tôi chỉ nói lên sự thật và đòi hỏi tôn trọng sự thật lịch sử; còn chưa phải lúc – thì cho đến bao giờ mới là phải lúc?
Một thính giả: “Sara có vẻ chê văn hóa Việt”. – Tôi nói lên cái thiếu của văn hóa Việt, ở đó văn hóa Cham bổ khuyết vào, chứ chưa thấy chê bai đâu cả.
Bạn thơ Bùi Tuyết Mai: “nói lục bát Cham có trước lục bát Việt là chủ quan”. – Tôi càng chưa hề quyết ai có trước ai có sau, mà là đưa ra đối sánh để nhận ra sự tương đồng giữa lục bát Việt và ariya Cham. Lại BTM: “bảo thơ các DTTS ở phía Bắc so sánh đơn, chỉ có Cham mới biết so sánh kép, đa tầng, em không đồng ý”. – Tôi chưa bao giờ phát biểu câu đó.
Bạn thơ Nông Thị Ngọc Hòa: “Đừng bắt chúng tôi theo khuôn mẫu thơ nào đó, dù là mới tới đâu”. – Giới thiệu sự khác biệt là mở rộng phạm vi chọn lựa, chứ không bắt ép ai ở đây cả.
Cuối cùng: “Ở Chakleng quê Sara có cả khối đàn ông Cham mù chữ mẹ đẻ”. – Không phân biệt được cá biệt với phổ quát, là trục trặc lớn ở tư duy. Phân tích đưa ra nhiều minh dẫn thú vị… Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

INRASARA: ĐỖ HOÀNG MẶC CẢM “DÂN TỘC MIỀN NÚI” THẾ NÀO?

[Chuyện xảy ra hơn năm trước, tôi đã lờ đi. Vừa qua về quê Ramưwan, hai bạn trẻ nhắc, và rất mong cei Sara cải chính cho rõ; chiều lòng bạn trẻ nên có bài ngắn này].

Tối 22-12, từ Hội thảo tại Bangkok bay ra Hà Nội, vừa đặt chân vào khách sạn, tôi nhận tin nhắn của bạn thơ: Đỗ Hoàng phê Sara, phê thơ cứu đói dân tộc miền núi đó! Qua đường link, đọc, tôi thấy có cái gì đó nhảm, và buồn cười. Vâng, cá nhân Inrasara chả sao cả, nhưng vụ “cứu đói miền núi”, thì nên bố cáo cho bà con biết. Đỗ Hoàng: Thơ vô lối Inasara – rất vô lối, tắc tỵ, quái đản… 22-12-2014, http://dohoang.vnweblogs.com/post/3360/441554
Thử trích đăng, và góp lời bàn (in đậm). Xin không bàn về thơ, bởi đó là chuyện vô cùng, mà chỉ nói về mấy ngoài lề.

A. VỀ INRASARA
1. Đỗ Hoàng viết: “… nghe Inrasara ra Hà Nội, tôi tới nhà khách Thanh Niên để đưa báo biếu cho anh ta. Cùng đi hôm đó có Đăng Bẩy đang làm tờ Văn nghệ dân tộc miền núi (sic). Đăng Bảy (sic) khen tôi bằng câu Kiều “Anh hùng đoán giữa trần ai mới già”. In rasa (sic) đứng bên tường cổng nhà khách Thanh Niên dáng điệu rụt rè, mắt chớp chớp như con thỏ nhảy xuống phố”.
Đăng Bẩy với tôi quen thân, tôi rụt rè là không được rồi. Còn với Đỗ Hoàng, tôi chưa biết ông cỡ nào, ông lại tìm đến gặp tôi ở khách sạn, mà tôi lại rụt rè, mắt chớp chớp thì vô cùng lạ. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 8.5/10 (4 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +3 (from 3 votes)

Inrasara: BÀN TRÒN VĂN CHƯƠNG [biên bản lập chậm]

Thơ Dân tộc Thiểu số và Miền núi đường đại, khác biệt mang tính vùng miền
Trại Sáng tác Vũng Tàu, 28-5-2015
Thuyết trình 1: Bùi Tuyết Mai: “Tổng quan thơ Dân tộc Thiểu số và Miền núi”.
Thuyết trình 2, Inrasara: “Thơ Dân tộc Thiểu số và Miền núi đương đại, khác biệt mang tính vùng miền”.
Chủ trì: nhà thơ Mai Liễu, MC: nhà thơ Nông Thị Ngọc Hòa.
Tham dự Bàn tròn có nhà văn Cao Duy Sơn, Phó chủ tịch Hội Văn học – Nghệ thuật các Dân tộc Thiểu số Việt Nam, khách mời: nhà thơ Kiều Maily và Chánh Văn phòng Hội VHNT Bà Rịa – Vũng Tàu cùng 30 Trại viên của Hội, thuộc nhiều dân tộc: Tày, Mường, Padí, Chăm, Thái, Việt, Vân Kiều, Hơrê…
2015-5-DTTS-06

2015-5-DTTS-11
I. GIỚI THIỆU VÀ KHAI MẠC Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: Thế nào là LÀM GIÀU BẰNG VĂN HÓA DÂN TỘC?

(hay Giải minh comment của TS Quang Can)

Vừa qua, liên quan đến chuyện Cham và Chữ, 1 bạn FB tố cáo tôi “bóp méo sự thật” và mỉa mai tôi “mưu sinh bằng văn hóa Cham”, Quang Cẩn đã có comment rất mạnh: “Sao lại mưu sinh bằng văn hoá Cham? Làm giàu chứ. Anh nào nói, bảo anh ấy vào mà mưu sinh, làm giàu? Không ai cấm cản cả? TS Can Quang đang làm giàu bằng văn hóa Cham. Anh nào ganh tỵ cứ vào, làm cho ra trò. Hãy hiên ngang sống như yut đã từng”.

Tôi hiểu ý của Can Quang, rằng Sara chớ chùn bước trước mọi phê phán. Không chùn bước, nhưng tôi thì khác: với Cham, tôi rất ngại làm bất kì ai tổn thương, nên giải minh, chứ không phán xét. Một ý kiến nào bất kì, chỉ khi suy tư thấu đáo, vấn đề mới được sáng rõ. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

Inrasara: Hứa hẹn gì về quảng bá văn học Việt Nam?

đã đăng Tiền Phong Chủ nhật, 8-3-2015, với tít: “Không đương đại, không người trẻ”
2015-HoangKimĐang03
Ngày thơ Việt Nam năm nay có đổi mới đáng kể. Đáng kể, bởi nó kết hợp được cả ba: Liên hoan Thơ châu Á – Thái Bình Dương với Hội nghị Quốc tế quảng bá Văn học Việt Nam. Công cuộc kéo dài đến cả tuần lễ, khởi từ ngày đầu tháng 3-2015 tại nhiều địa bàn khác nhau thuộc Hà Nội, Quảng Ninh và Bắc Ninh. Quy tụ 151 đại biểu quốc tế đến từ 43 quốc gia và các vùng lãnh thổ; các nhà văn, nhà thơ, dịch giả tiêu biểu đến từ khắp các vùng miền trên cả nước đến với Festival, không là chuyện nhỏ. Nhưng ta đã làm được gì? Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Đêm thơ LỬA TÌM KIẾM lần II: 1 cảm ơn & 3 nhắc nhở

Nhà văn Nguyễn Đình Chính tạo ra LỬA TÌM KIẾM là cần thiết. Nhất là trong môi trường văn học Việt Nam còn đơn điệu và ảm đạm, đây là nỗ lực rất đáng trân trọng. Cần hỗ trợ và khích lệ, cho nên xin được nói lời CẢM ƠN anh.
Khởi đầu, xảy ra bất cập hay lầm lạc, là chuyện thường tình. Chỉ xin góp với bạn văn vong niên ý kiến nhỏ.
Bổn phận của MC không làm gì khác ngoài 3 chữ: GỢI HỨNG, nêu hội trường chán nản; GỢI Ý, nếu người thuyết trình/ người nghe túng ý, và CẮT, nếu ai đó lạc đề hay ngoài lề. Nhà văn Nguyễn Đình Chính do chưa kinh nghiệm điều tiết chương trình văn học, nên anh đã không biết [quyết, dám] cắt ý kiến lạc đề thành ngoài lề, cái đêm hôm đó. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 1.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: Đêm thơ LỬA TÌM KIẾM lần II đã thất bại như thế nào?

[sự khác biệt về thái độ văn chương ở hai đầu đất nước: Hà Nội & Sài Gòn]
Demtho-Tanhinhthuc01
LỬA TÌM KIẾM lần II thất bại, qua câu kết luận đầy buồn bã của diễn viên chính – Trần Trung Hiếu: “Tôi nghĩ Tân hình thức sẽ không bao giờ phát triển [ở đất này] được; bởi các bạn không muốn nghe [cái khác lạ] và không biết hỏi”.

Lửa Tìm Kiếm II do nhà văn Nguyễn Đình Chính chủ trì, diễn ra tại LACA café, 24 Lý Quốc Sư – Hà Nội. Chương trình gồm 4 mục:
1. Phong trào Thơ Mới: 19h30-20h, nhà thơ Trần Ninh Hồ phụ trách.
2. Thơ Tân hình thức: 19h30-20h, bạn thơ Trần Trung Hiếu
3. Đối thoại Thơ Tân hình thức: 20h-21h
4. Trình diễn thơ: 21h-22h, dành cho các bạn yêu thơ và các nhà thơ.

A. Chương trình là vậy, nhưng diễn biến rất khác. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 6.0/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)