Kiều Trang: ẤN TƯỢNG MINH TRIẾT CHAM CỦA INRASARA

Tiếp nối mạch nguồn văn hóa Cham từ Văn học Chăm khái luận, Văn học dân gian Chăm, Trường ca Chăm, Sử thi Akayet Chăm, Văn hóa – xã hội Chăm, nghiên cứu và đối thoại, đến Minh triết Cham, ngòi bút Inrasara vẫn sung sức bền bỉ trên nền văn hóa dân tộc, “dẫn dụ” người đọc đến những tri thức văn hóa Cham độc đáo.
Theo Inrasara:
Minh triết có thể được đúc kết từ câu chuyện thực của đời sống thường nhật, từ kho tàng tục ngữ hay châm ngôn, từ truyện ngụ ngôn, huyền thoại hay huyền sử; có thể rút ra từ các sinh hoạt lễ tục – lễ hội, quan điểm và snh hoạt tôn giáo – tín ngưỡng, nhất là từ tác phẩm văn chương xuất sắc, từ tư tưởng của bậc trí giả qua các thời đại lịch sử…”. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Chuyện văn nghệ Việt Nam 6. NỖI NIỀM CHẤM GIẢI

Năm 2007, tôi được một tỉnh lớn nọ mời chấm giải thưởng 5 năm của Tỉnh. Nếu tôi nhớ không lầm, nhà văn Lê Văn Thảo phụ trách bên văn xuôi; tôi: thơ.
Mỗi tác giả nộp tập thơ sáng giá nhất xuất bản trong vòng 5 năm dự giải. Ở đó có vài bạn thơ quen biết, khá vai vế trong Tỉnh nữa. Tôi chấm: Một bạn giải C, một bạn giải B, giải cao nhất tôi dành cho tập thơ của một cây bút vô danh. Vô danh và trẻ.
Bút sa gà chết. UB Tỉnh phát giải theo đúng ý Ban Giám khảo.
Sau đó tôi bị méc: Ông Inrasara đâu còn uy tín ở Hội Nhà văn Việt Nam [tên tui trên bìa tập thơ rành rành kia, sao mi dám!]. Từ đó tôi hết là khách mời của Tỉnh đó. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

MINH TRIẾT CHAM, GÓC NHÌN TỪ BÊN TRONG

Gặp gỡ & đối thoại với nhà văn, nhà nghiên cứu Inrasara
Tại Trường ĐHKHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội
14h00-16h30, Thứ Ba ngày 26-4-2016

Tổ chức: Khoa Văn học của Trường & Nhà xuất bản Tri Thức
Diễn giả: Inrasara
Chủ trì GS.TS. Trần Ngọc Vương
MC: Giảng viên Lư Thị Thanh Lê
2016-4-MinhtrietCham-
2016-4-MinhtrietCham-012016-4-MinhtrietCham-172016-4-MinhtrietCham-21

Bắt đầu đúng giờ, là nét tiến bộ ở một bộ phận Việt Nam thời gian gần đây. Thính phòng 40 ghế, có đến 52 người về dự, xếp thêm ghế: hấp dẫn đấy chứ. Trong khi hiện đang là ngày tháng cuối niên học, sinh viên hết hứng thú với chữ nghĩa. Thay vào đó là những: Nguyễn Thanh Giang, Cao Chi, và nhiều tên tuổi lớn khác của đất thủ đô.
Giới thiệu, anh Vương “dọa”: “để bạn tôi biết mình đang đối thoại với những ai”.
Nhận định sơ bộ: Sôi động mà nghiêm túc, câu hỏi chất lượng. Tôi học được nhiều từ đối thoại thẳng thắn và bất ngờ. Đối thoại gay cấn đến cuộc gặp gỡ kéo dài thêm 20 phút. Vui.
Xin cảm ơn tất cả.
Vài hình ảnh từ buổi này…

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

TỪ PHÊ BÌNH LẬP BIÊN BẢN ĐẾN PHÊ BÌNH KHAI PHÓNG

Cà phê thứ Bảy – Văn học
TỪ PHÊ BÌNH LẬP BIÊN BẢN ĐẾN PHÊ BÌNH KHAI PHÓNG
Truyết trình: nhà thơ – nhà phê bình Inra Sara
Chủ trì: Lê Ngọc Phương
9g ngày 9-4-2016 – Lầu 1 – 19B Phạm Ngọc Thạch, quận 3-TP Hồ Chí Minh…

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Chuyện văn nghệ Việt Nam 5. YÊU NÊN TỐT, GHÉT NÊN… TỆ

Sáng hôm qua tôi đưa một bài thơ mới toanh kí tên một nhà thơ cách tân nổi tiếng Th. cho ông anh là nhà phê bình cấp tiến, ông nhìn liếc qua tờ giấy A4, vỗ đùi cái bốp:
– Thơ thế mới là thơ chứ… thiên tài… thiên tài…
– À, quên. Không phải của Th. mà là sáng tác mới của anh Ch. vừa đưa…
– Thằng này lâu lâu cũng làm bài đọc được chứ hỉ… nhưng đến câu kết thì hỏng rồi… mi xem nè…
Chuyện Cham. Cháu tôi đưa cho bạn nó bản dịch Ariya Glơng Anak, có câu:
“Ra caik ulik daok pakhik phun darang
Di grep tapien ra pawang, pa-mbuk pajaih nan ka drei” Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

THƯ MỜI THAM DỰ TỌA ĐÀM: MINH TRIẾT CHĂM, GÓC NHÌN TỪ BÊN TRONG

Gặp gỡ và đối thoại về Minh triết Chăm với nhà văn, nhà nghiên cứu Inrasara

Kính gửi: Các giảng viên, các nhà nghiên cứu, các bạn sinh viên và toàn thể các quý vị quan tâm

Chăm là tộc người có nền văn hóa và văn minh đặc sắc, có đóng góp lớn vào nền văn hóa đa dân tộc của Việt Nam. Minh triết Chăm, cuốn sách mới xuất bản của Inrasara (Nxb. Tri Thức, 2016) là kết quả của cuộc hành trình tìm tòi, kiến giải của một trí thức Chăm về những vấn đề nổi bật trong căn tính, tư duy của người Chăm, biểu hiện trong các khía cạnh cụ thể của đời sống văn hóa, xã hội của cộng đồng tộc người này: tinh thần sáng tạo trong kiến trúc, ngôn ngữ, văn chương, tinh thần phiêu lưu với tư duy hướng biển, tinh thần học và tinh thần chơi, mối tương tác Ấn Độ giáo và Islam trong tôn giáo Chăm, tinh thần Mẫu và Ba Không làm nên nhân cách Chăm… Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Chuyện văn nghệ Việt Nam 3. TỰ DO ĐẾN THẾ LÀ CÙNG

Anh nhà phê bình trẻ một thời gây xôn xao dư luận văn đàn tuyên bố: nhà văn Việt Nam tự do muốn viết gì thì viết.
Chị nhà thơ thuộc thế hệ trẻ tiếng nổi không kém cũng cả quyết: nhà văn Việt Nam sống và viết hoàn toàn tự do.
Tự do đến thế là cùng.

Muốn viết gì thì viết, là sex thoải mái chả ai cấm, đồng tính nam hay nữ cũng không chừa. Thơ thử nghiệm gì cứ tùy thích. Lặp lại hay vắt dòng, thơ con âm, cắt dán với giễu nhại cũng chả có ma nào kiểm duyệt. Thôi thì đủ cả.
Sống và viết hoàn toàn tự do, là/ bởi/ tại/ do/ vì…
Chị chưa được hân hạnh xếp hàng nhận thùng mì tôm bão lụt miền Trung Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Chuyện văn nghệ Việt Nam 2. KHÔNG ĐỀ

Chuyện kể, Henri Miller một hôm nổi hứng rủ Hemingway đi xem buổi trình chiếu phim đầu năm tại quê mình. Hemingway được nhường xếp hàng trước:
– Ôi, Ông già và biển cả, quý hóa quá… Mê ngài lắm, mê lắm… – Cô trực cửa reo lên. Hemingway xì vé ra, đi vào.
Đến lượt Miller.
– Ô, my God, ngài Đóng đinh màu hồng… Đúng là rồng đến nhà tôm.
Miller lục túi mà chả thấy vé đâu.
– No problem… No problem… Em thủ sẵn vé dự bị đây rồi.
Thế là Miller mất đứt 40 đô la mua vé lần hai.

Chuyện ở Việt Nam xã hội chủ nghĩa có khác. Xuân Diệu rủ Chế Lan Viên qua nhà hát lớn xem hát, tiền bán vé dành tặng cho chiến sĩ Trường Sa sau này.
– Vé, chú ơi! – Cô trực cửa la to, khi thấy Xuân Diệu đi thẳng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Vấn đề Po Riyak. bài 9. DAMNƯY PO RIYAK – Song ngữ

Có 2 Tụng ca về Ppo Riyak, tôi xin đăng nguyên bản Tụng ca ngắn cùng bản Việt ngữ, do Mưdwơn Hán Phải palei Bal Caung, hát, và Phú Đạm palei Caklaing, ghi vào tháng 4-2007. Chú và anh đã mất, xin tạ ân đức hai người thương yêu. Inrasara.

HanPhai-Baranưng.101-Anh Dam 2015[Photo Thủy Tiên]

Urang nau hu gilai ba đik
Po ngap rakik đik ngauk raung ikan

Urang gilai wah ba
Po nau di ia ngauk raung ikan

Riyak pauh tabalik
Takai po đik nau saung riyak Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Vấn đề Po Riyak. bài 8. DAMNƯY PO RIYAK – Văn xuôi

Bản chép tay của Bạch Thanh Chạy, 1981.
[Vì bản văn xuôi không khác mấy so với bản đã được thi hóa, nên chúng tôi chỉ đăng nguyên tác mà không chuyển ngữ sang tiếng Việt – Inrasara]

Jataul Wa (Aih Wa), palei Ia Radak, nưgar Pacam, nưsak inưgiray, đih di apwei bilan Pak, harei limư bingun Angar.

Pitsumat tathut tabiak thuw jak karak, tơl brok dơm thuw dhar phwơl, thuw bruk sang lo.
Biruw mưng klak nưgar bhum muk kei nau dwah mưgru palih kabar. Biruw mưng nau tơl nưgar Mưkah, bboh sang mưgik Mưkah hu Po Nưbi, biruw mưng likuw dauk tanan mưgru. Po Nưbi patauw pathrơm dom ilimo sunit dhit tơl abih.
Hadơr wơk ka ia dauk krưh mưsuh saung Jơk, likuw saung gru gilac mai nưgar. Gru di brei o, biruw mưng agar tapak saung gru:
– Uni Jơk ngap di ia Cam dwix xak lo, nhu pabrai parai abih saung nhu gơk katơk, mưtai lihik calah calwơn, gru brei ka anưk nau daung kuhlaum gru patauw anưk tơl takai karai pajơ. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)