Giới thiệu sách: Jaya Bahasa: TRÒ CHƠI DÂN GIAN NGƯỜI CHĂM NINH THUẬN

SAMSUNG DIGITAL CAMERA

SAMSUNG DIGITAL CAMERA


Ngày nay, khi trò chơi điện tử phát triển mạnh, không gian sống ở các làng quê đang trong quá trình đô thị hoá thì những trò chơi dân gian mà trẻ em thường chơi vào những tháng nghỉ Hè hay những đêm trăng rằm biến mất dần. Các trò chơi điện tử mang lại sự thích thú cho trẻ em, bên cạnh đó cũng có những tác động không tốt đến sức khoẻ, ảnh hưởng đến học tập và tâm lý trẻ em ở độ tuổi học đường. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

HIỂU THÌ YÊU HƠN: NỀN TẢNG DIỄN NGÔN TINH THẦN CON NGƯỜI CHAM & VĂN HÓA CHAM

Sinh hoạt đời sống văn hóa Cham, hẳn các bạn từng gặp không ít vị nổ “gì cũng biết”, gì cũng giải thích được. Mang danh nhà văn, nhà nghiên cứu, tiến sĩ, giáo sư… lẽ nào không hiểu về dân tộc mình, quê chết! Thế là ‘diễn’. Dĩ nhiên, nếu có người trẻ hay người ngoài có xíu tinh thần phản biện, ‘diễn’ kia hố là cái chắc.
Qua một Status, bạn trẻ thắc mắc về giải thích Haumkar của PD và tôi. Ai cũng có lí cả, vậy tin ai đây? Tôi nói: chớ tin, mà hãy nhìn.

Các bạn chú ý, đây là loạt bài chuẩn bị hoàn chỉnh cho MINH TRIẾT CHAM sắp tới. Ở đó, tôi diễn ngôn văn hóa và tinh thần Cham. Diễn ngôn, tôi đặt mỗi vấn đề trên 3 chân kiềng: Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Jaya Bahasa – Giới thiệu sách: NGỮ PHÁP TIẾNG CHĂM

Nghiên cứu sớm nhất về người Chăm vẫn là các học giả phương Tây. Từ thế kỉ XIX-XX, người Pháp đã công bố hàng loạt các công trình nghiên cứu về nghệ thuật điêu khắc, kiến trúc đền tháp, văn khắc, lịch sử và ngôn ngữ Champa. Đặc biệt, là việc biên soạn từ điển và ngữ pháp tiếng Chăm. Kế thừa những thành tựu nghiên cứu về lịch sử và nền văn minh Champa, tác giả Gérard Moussay là một linh mục người Pháp từng sinh sống và làm việc ở Việt Nam trước năm 1975 đã có những đóp góp quan trọng trong việc nghiên cứu văn hoá Chăm. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

HIỂU THÌ CÀNG YÊU HƠN 09. Tinh thần phiêu lưu Cham 6. Cham nay buôn bán

Nghĩa là, người Cham đi đến đâu buôn bán ở đó.
Xưa đã vậy, nay chẳng có chi khác. Làng khuất hay phố xa từ Bắc chí Nam, dân palei Pabblap – Ninh Thuận đều rành. Thời Pháp thuộc, người Pabblap còn sang tận Thái Lan, Cam Bốt bán thuốc. Anh Tài Rài kể bà nội của chị Dượt vợ anh ở Phước Nhơn, mất tại Cam Bốt, 4 năm sau làng mới qua đất Khmer lấy cốt về.
Sau 1975, bà con vào Sài Gòn lập cả khu phố Cham ở đường Hùng Vương, quận 5. Sau đó, Đồng Nai, Trà Vinh, Đà Nẵng hay tận Bắc Giang… đều xuất hiện khu phố Cham. Đó là loại khu phố tạm bợ, như thể địa điểm tập kết, để bà còn có nơi đi và chốn về. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

HIỂU THÌ CÀNG YÊU HƠN 09. Tinh thần phiêu lưu Cham 5. Cham xưa buôn bán

Jaya
Tiếng Chăm có nhiều từ để chỉ biển. “Tathik” là biển; bên cạnh “tathik” tiếng Chăm còn có “darak”. Dân gian Chăm nói: “Laik tamư tathik praung darak praung”, nghĩa là chìm vào biển cả. Như vậy, “darak” vẫn là biển. “Darak” còn được dùng để chỉ chợ. “Nau darak”: đi chợ. Bởi chợ ngày trước luôn được họp cạnh bờ biển. Cũng phải thôi, người Chăm là dân sống với biển và nhờ biển, nên chợ lớn phải được họp cạnh bờ biển, và lắm lúc dựng ngay trên biển. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

HIỂU THÌ CÀNG YÊU HƠN 09. Tinh thần phiêu lưu Cham 4. Chuyện thầy Cham làm Lễ hạ thuyền cho ngư dân Việt

Báo Thể thao & Văn hóa cuối tuần, ngày 23-5-2014, Văn Bảy hỏi:
– “Xin anh thử cắt nghĩa vì sao người Việt lại có tâm lý sợ, hay lơ là biển đến như vậy?” Tôi nói: – Lơ là thì không khó nhận ra. Người Việt quen nhìn bề mặt (ở đây chỉ nhấn về tinh thần phiêu lưu ở lĩnh vực khoa học kĩ thuật) mà không hướng bề sâu, bề sau. Bề mặt núi ta thấy núi có củi, có gỗ, có trái cây, có muông thú, vân vân; còn bề mặt biển thì chỉ có mênh mông… sóng. Bề sâu núi, ở tầng cạn hay thậm chí lộ thiên, trước mắt ta bao nhiêu là mỏ, cứ cúi xuống nhặt hay cần vài nhát cuốc đào là dùng ngay được; ngược lại dưới đáy biển thì mù mịt tăm hơi!
Còn sợ, có mấy yếu tố khiến người Việt sợ biển. Văn minh lúa nước gia cố tâm thế làng xã, quanh đi quẩn lại bà con láng giềng tối lửa tắt đèn có nhau; cho nên tinh thần phiêu lưu ở người Việt rất yếu. Cùng lắm, có “đi khơi về lộng” ta vẫn mang tâm lí hợp quần. Mà lộng đâu chỉ có 3 cây số, và khơi đến 7 cây số là cùng. Còn tinh thần phiêu lưu cần đến cá nhân có cá tính mạnh, ham làm giàu hay thậm chí chỉ cần đi để thỏa mãn chí tang bồng hay sự hiểu biết. Nghĩa là ở đó, cá nhân thường trực đối mặt với cô đơn, hiểm nguy và cái chết. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

HIỂU THÌ CÀNG YÊU HƠN 09. Tinh thần phiêu lưu Cham 2 & 3

Ở “Tư duy biển lớn” tôi nêu truyền thống tinh thần phiêu lưu Cham qua những cuộc viễn dương tạo đã nên nền hải sử Champa dài và sâu, từ thứ V đến thế kỉ thứ XV với các cột mốc minh dẫn, để sau đó nhà Nguyễn [và Việt Nam hôm nay] tiếp nhận nó; thế nên Tạ Chí Đại Trường mới nói “ý thức đại dương ĐẾN MUỘN trong đầu óc người Việt”, ông bạn FB người Việt của tôi nghĩ thế là “ôm đồm” quá, kêu lên:
– Trời đất ơi!
– Trời biển ơi! – Tôi kêu đáp lại, – tôi nêu có mỗi LUẬN ĐIỂM DUY NHẤT thôi mà. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Đỗ Tấn Thảo: MÙA THU THẢ VÀO ĐÂU

Mịt mùng mưu sinh
Rầm rập những toa tàu
Hối hả bến xe
Dòng đời xuôi ngược
Bỗng có ngày niềm yêu gọi quê ơi
Có thể tết,có thể ê chề cuối vụ
Bửa lá rơi mùa thu thả vào đâu

Em cần mẫn tựa đàn ong lấy mật
Sẽ bay về vơi bớt nỗi vong thân
Nơi làm tổ rù rì bên giếng nước
Dương xỉ xanh biêng biếc những ân cần

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

HIỂU THÌ CÀNG YÊU HƠN 09. Tinh thần phiêu lưu Cham 1. Tư duy biển lớn

Đời sống Cham xưa và nay gắn chặt với biển, làm nên nền hải sử và văn hóa biển Cham.
Ngay ở đầu thế kỉ thứ V, sử sách ghi nhận, vua Champa là Gangaraja đã vượt đại dương sang bờ sông Hằng. Thế kỉ thứ VII, người Cham đã có những giao lưu quan trọng với Nhật Bản. Câu chuyện vua Chế Mân lấy công chúa Java là Tapasi cuối thế kỉ XIII, hay chuyện Po Rome (1627-1651) lấy công chúa Kelantan – Malaysia, hoặc trường ca cổ Cham kể về Po Tang Akauk sinh ra, sống và chết đi với biển, là một mảnh huyền sử về văn hóa biển đáng giá.
Sử gia Maspéro kể thêm rằng, vào đầu thế kỉ thứ X, Po Klun Pilih Rajadvara – vị quan phục vụ 4 đời vua đã 2 lần đi đến kinh đô Java “để học khoa học thần bí”, rồi “chuyện hoàng hậu Daravati (mất năm 1448), em ruột vua Champa, là vợ một vua xứ Madjjapahit ở Java, và chính bà đã đưa đạo Hồi vào xứ này…” Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)