Inrasara: Giải đáp 1. TẠI SAO CỨ PHẢI NÉ TRÁNH NHẠY CẢM?

Trả lời email gửi chung của Chế Linh.
[Nhận định về “Bình luận của thi sĩ Chế Mỹ Lan về “những câu nói” của nhạc sĩ Từ Công Phụng trong đêm Đại nhạc hôi Champa” trên FB Mylan Che ngày 30-1-2016]

Lẽ ra bình luận chính “những câu nói” của nhạc sĩ Từ Công Phụng, tuy thế tôi thích viết về phản ứng của Chế Mỹ Lan về “những câu nói” này hơn. Vì nó cần thiết hơn bao giờ…
Đây là “cảm nhận” chân thật của một nữ sĩ Cham yêu dân tộc và lo lắng cho văn hóa dân tộc. Và về căn bản, tôi hoàn toàn đồng tình với tinh thần bài viết của CML.
Điều đáng ghi nhận đầu tiên là, bên cạnh Kiều Maily(1), hiện nay Chế Mỹ Lan là người nữ dũng cảm lên tiếng về các vấn đề cộng đồng Cham và văn hóa Cham. CML không nói sau lưng, không ám chỉ, mà trực diện và công khai tên tuổi, sự việc để phê phán. Là điều ngay cả các đấng nam nhi cũng hiếm khi làm được.
Bởi là “cảm nhận” nên bài viết hơi lan man; cạnh đó vài bạn FB tham gia còm càng không rành rọt: Bạn thì biểu đồng tình, người thì khuyên nên nhẹ nhàng trong lời lẽ, kẻ thì nguệch ngoạc vài ba chữ ra vẻ bí hiểm không biết để làm gì…
Chuyện nhạy cảm: về sự thật lịch sử Champa, hay chuyện lứa con cháu phê bình thế hệ đi trước đòi hỏi một phân tích thấu đáo để nhận chân sự thể, chứ không qua loa được. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

TRÍ THỨC LÊN TIẾNG & CHÍNH QUYỀN XỬ LÍ

“Là trí thức mà bạn không [biết/ dám] lên tiếng về các vấn đề cộng đồng, là bạn chết lâm sàng rồi còn gì”

Vụ “Đốt nhang trong lòng tháp” coi như đã kết toán, và được lưu “Hồ sơ vấn đề Cham”. Duy có một ý kiến lạ cần dành sự phân tích thấu đáo hơn, để rút kinh nghiệm và nhất là, để cảnh giác.
Khi lên tiếng về vụ này, một bạn FB [để tránh rắc rối không đáng, xin không nêu tên nữa] cho là tôi muốn “kiếm bả danh lợi”. Đây là phát biểu lạ lẫm nhất mà tôi từng biết.
Lợi thì dứt khoát không rồi – vì nó cụ thể có thể kiểm chứng được; riêng danh, sẽ rõ hơn ở phần sau. Tạm nêu 3 sự vụ mới nhất để minh giải.

1. VẤN ĐỀ ĐẤT GHUR BINI BỊ XÂM HẠI
Khởi nguồn từ Ghur Darak Neh. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

VỀ 3 ‘LL’ CỦA DAISA DAO (Thành Đài)

(comment 15:02, 7-12-2015 trên FB Ysa Cosiem)

Mỗi cuối tuần tôi dành mươi phút lướt qua vài FB Cham, trong đó có FB Ysa Cosiem. Anh không quen viết, do đó văn chưa chắc tay, được cái sự thành tâm của anh là không khó nhận ra. THÀNH TÂM, đó là điều hiếm ở thời đại này. Hiếm, nên đáng quý.

Ở một comment [đã chỉnh sửa edited]. Daisa Dao viết:
“Nói đến Chăm, thì mình nghĩ đến Chăm chung và Chăm thế giới, có dân số trên dưới 1 triệu người, chứ mình không nghĩ đến chỉ có Chăm gốc Việt Nam là quan trọng với dân số chỉ bằng 10/100 dân số Chăm thế giới. Theo mình thì, trung tâm quyền lực và năng lực dân tộc Chăm, không nằm trong tay Chăm gốc VN, mà nằm trong tay Chăm viễn xứ lâu đời, vì trên thực tế mình khảo sát, thì Chăm viễn xứ có tiềm lực học vấn, kinh tế, xã hội, tinh thần dân tộc và các lãnh vực khác, vượt trội hơn Chăm gốc VN. PHONG TRÀO BANGSACHAMPA QUỐC TẾ đánh giá Chăm viễn xứ là thành phần chủ đạo và là nhân tố chiến lược của một dân tộc là có lý do đặc biệt của nó.”

Có 3 ‘LL’ ở đây:
1. Lập lờ ngôn từ Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +3 (from 3 votes)

Inrasara: LÀNG NGHỀ CHĂM BÌNH THUẬN, TẠI SAO KHÔNG?

Bình Thuận cuối tuần, 4-12-2015
1. Người Chăm hiện có mặt trên đất nước Việt Nam đa dân tộc khoảng 18 vạn người, tập trung đông nhất ở hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận. Hiện nay dân tộc Chăm ở hai tỉnh này còn truyền lưu hai nghề cổ truyền mang đậm bản sắc Chăm, đó là nghề chế tác gốm và dệt thổ cẩm. Riêng tại Ninh Thuận, Mỹ Nghiệp và Bàu Trúc đã được Nhà nước đầu tư vài chục tỉ đồng để nâng cấp thành làng nghề: Làng nghề Gốm Bàu Trúc và Làng nghề Thổ cẩm Mỹ Nghiệp. Trong đó, Mỹ Nghiệp được công nhận là trung tâm dệt sản xuất hàng đa dạng và chế tác nhiều kiểu dáng độc đáo hợp với thị hiếu khách hàng nên được biết đến nhiều hơn cả.

Mỹ Nghiệp tiếng Chăm là Chakleng thuộc huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, nằm về phía Nam thành phố Phan Rang – Tháp Chàm mươi cây số. Đây là đất văn vật mà tên còn được thấy trên bi kí. Làng có 3.600 khẩu với khoảng 500 thợ dệt lành nghề. Trước 1975, chị em tận dụng giờ nông nhàn để sản xuất. Hàng dệt chỉ gồm các sản phẩm thô, chủ yếu được mang lên bán cho đồng bào Tây Nguyên, một số ít dùng phục vụ cho phong tục tập quán địa phương. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: THỰC TẬP PHẢN BIỆN THÔNG TIN

[Giải minh 2 hiện tượng: Ja Warpalei & vụ ID của Thành Đài và Phụ lục: chuyện của tôi]

Thời gian gần đây, không dưng cộng đồng mạng Cham nổi lên hai hiện tượng lạ, đó là: vụ Thành Đài làm ID cho Cham bên cạnh tên tuổi Ja Warpalei qua các bài viết xông xáo của nhân vật này. Mang hai vụ việc ra so đọ, chắc chắn Ja Warpalei nổi tiếng hơn. Nói “hơn”, khi nổi tiếng được định cho cái nghĩa đối tượng được dư luận bàn nhiều hơn.
Tôi có thử nhờ Google tra tìm, thấy Wikipedia kê các nhân vật nổi tiếng trong Cham, theo thứ tự gồm: Chế Bồng Nga, Chế Linh, Inrasara , Đàng Năng Thọ, Po Dharma.
Tại sao hai hiện tượng kia nổi tiếng? Nay ta thử bàn về chuyện lạ này.

Thực tập 1. Về nhân vật Thành Đài
Không ít bà con đặt câu hỏi:
– là nhân vật chính trị, sao anh xuất hiện thường trực trên FB với những ảnh chụp tại các địa điểm quan trọng đầy mơ hồ mà tính khả tín của chúng không được kiểm chứng? Xuất hiện thế để làm gì, không biết! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

KÊU Ở ĐÂU? VỚI AI? KÊU TỚI ĐÂU?

[về Kêu oan, Giới hạn của trí thức & Tôi]

Ngày 10-11 vừa qua, tôi nhận email kí tên congly bức thư viêt tay của 4 em học sinh trường Dân tộc Nội trú Ninh Phước – Ninh Thuận phản ánh về Hiệu phó Trần Đình Toản thêm tội “bao che cho chủ tịch Công đoàn trường là Đậu Văn Hạnh xúc phạm đến nhân phẩm các em học sinh dân tộc”. Anh/ chị yêu cầu tôi lên tiếng, và…
Về các vụ tương tự, tôi xin nêu rõ mấy điểm sau:

1. Kêu oan ở đâu?
– Rất nhiều chuyện oan bà con nhờ tôi lên tiếng: Ghur Bini, Kut Boh Dana, thanh niên Cham “tự thiêu”, vân vân… dù cá nhân Inrasara chỉ là nhà văn. Nhưng tôi hiểu tâm lí của bà con: Do không biết kêu ở đâu khi, Đại biểu Quốc hội chỉ được dựng lên cho có, cô chú ở Ban Dân tộc muốn yên thân, còn các vị khoa bảng [cố lắm cũng] chỉ lên tiếng về chuyên môn. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Tin mới về Sự vụ Hiệu phó Trần Đình Toản ở Trường PTCS-DTNT Ninh Phước

Chiều nay: 2:34giờ ngày 24-9-2015, ông chú đồng thời là bạn thân ở trong ngành giáo dục Ninh Thuận phone cho tôi biết, rằng thông tin tôi đưa lên Website [và FB] là:
– không đúng sự thật
– và vấn đề đã được cơ quan hữu trách giải quyết ổn thỏa
Chú đề nghị tôi cẩn thận hơn, không khéo ảnh hưởng đến trang Website ít nhiều có uy tín trong cộng đồng. Tôi nói: cảm ơn chú.
Vâng, đây là thông tin được lấy từ báo chính thống của Nhà nước: báo Đại Đoàn kết. Vả lại, sự việc vẫn còn râm ran trong công chúng, nên dư luận cần nhận thông tin ĐA CHIỀU. Từ đó, những người trách nhiệm sẽ giải quyết rốt ráo hơn, KẾT LUẬN cuối cùng phải được công khai minh bạch, mới hi vọng ổn định dư luận.
Thêm, ở “SỐNG MINH TRIẾT CHAM-6. Ai lên tiếng, và lên tiếng ở đâu?”, tôi viết rất rõ ràng: “Nhưng hãy khôn ngoan: tránh bị phản pháo; và hãy công tâm, cần đủ nhân chứng vật chứng để tránh vu oan giá họa cho người”.

[Tôi sẽ có thông tin đầy đủ sau]

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Jaya Bahasa: SAI PHẠM TẠI TRƯỜNG PTDT NỘI TRÚ THCS NINH PHƯỚC, SUY NGHĨ VỀ GIÁO DỤC TRƯỜNG TRUNG HỌC PÔ KLONG

Po-Klong-Nusinh
[ảnh do tác giả cung cấp]
Thời gian gần đây, trên trang báo điện tử của báo Đại Đoàn Kết có đăng bài viết của Thùy Trang về những sai phạm nghiệm trọng xảy ra tại Trường Phổ thông Dân tộc (PTDT) Nội trú Trung học Cơ sở (THCS) Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận.
Trong bài viết mang tên “Sai phạm tại Trường PTDT Nội trú THCS Ninh Phước đã rõ” đăng ngày 14-09-2015. Tác giả Thùy Trang đề cấp đến vấn đề tham nhũng của ông Phó Hiệu trưởng Trần Đình Toản đã lợi dụng chức vụ của mình có hành vi gian lận, dối trá trong việc mua sắm tài sản công, có hành vi chiếm công vi tư, ăn chặn tiền học bổng của học sinh người dân tộc thiểu số. Ngoài những vi phạm trên, theo tác giả bài báo, ông Trần Đình Toản tuy là một nhà giáo làm lãnh đạo nhưng có lời nói không phù với môi trường sư phạm. Mặt khác, ông Toản còn trù dập, đe doạ sa thải các giáo viên, người lao động nào dũng cảm dám đứng lên bảo vệ lẽ phải, tố cáo hành vi sai phạm của ông trước dư luận. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Jaya Bahasa: Quốc lộ 1A và nguy cơ xâm hại di tích đền tháp Hoà Lai

Hiện nay trên đoạn đường Quốc lộ 1A đi qua làng Ba Tháp, xã Tân Hải, huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận đang được mở rộng thêm các làn xe. Vị trí làn đường mới mở nằm rất sát với không gian di tích tháp Hoà Lai. Hàng ngày có rất nhiều phương tiện lưu thông theo tuyến Bắc-Nam gây ra những rung động, tiếng ồn, khói xe, bụi bẩn ảnh hưởng trực tiếp đến di tích đền tháp Hoà Lai. Từ năm 2000, di tích tháp Hoà Lai đã được Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận lập hồ sơ di tích và được xếp vào loại hình kiến trúc nghệ thuật. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

THƯ INRASARA VỀ SỰ CỐ HẬU-ĐÁ KUT BOH DANA

1. Sáng 28-8, có bạn trẻ Cham chat, và 2 chú Cham từ quê phone yêu cầu tôi lên tiếng về vụ bà Lâm Thị Chúc [liên quan đến chuyện Đá Kut Boh Dana] bị bắt tại khu vực chợ Tháp Chàm. Tôi liền phone cho 2 bạn học cũ ở Boh Dana, và trực tiếp phone cho anh Đứng chồng chị Chúc. Anh cho biết có sự cố đó, và an ninh huyện Ninh Phước cũng cho anh biết, rằng “sức khỏe chị tốt, an toàn”, nghĩa là không vấn đề gì cả. Nhưng anh đang rất hoang mang và bức xúc…
Tôi không vội lên tiếng vì mấy lí do:
– Tôi chắc an ninh không định vào palei bắt chị, vì nếu thế sẽ gây hoang mang lớn trong Cham, và biết đâu sẽ xảy ra sự cố khó lường.
– Tôi đoán an ninh đã mời chị vài lần; mời để giữ lại; chị biết thế nên chị không đi. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)