Đỗ Tấn Thảo: 2 bài thơ

TRÊN DÒNG CHẢY THIÊN THU

Câu chuyện kể vì sao hoa màu đỏ
Vì tình yêu rỉ máu thắm nên hồng
Và hôm nao ai đó tựa dòng sông
Nghe ghềnh thác ầm ào trôi xa mãi
Mỗi ban mai nụ chồi thầm rực cháy
Hay bọt tan trên dòng chảy thiên thu Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Khám phá lớn nhất của tôi là khám phá về Tình Yêu 09. YÊU CÂY

2014-Rajam Gayen2013-5-Jalikauw01

Đời người trồng được cái cây, là sống không vô ích – ngạn ngữ Ấn nói thế.
Hơn nửa đời hư, tôi trồng non trăm cây ở các nơi tôi làm khách trú, nay chúng còn sống và cho trái/ bóng mát khoảng chục. Nghĩa là tôi sống không vô ích cả chục lần!
Tôi mê cây. Thuở nhỏ, mỗi lần mưa xuống là tôi tìm bứng đủ loại cây non về trồng khoảng sân nhỏ sau nhà. Trồng, để rồi cha nhổ bỏ. Bởi nhà chật một phần, còn do Cham sợ ma nữa. Sợ ma, thế nên dù sống đất nắng, làng quê Cham hiếm khi có bóng mát, bóng cây to trong nhà thì càng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Trần Quốc Toàn: HỖN ĐỘN

khi những ngón chân còn trẻ
chúng. những con bọ cánh hoa nâu đậu trên mùa bí ngô
mùa những linh hồn trẻ trung già yếu bệnh tật rủ nhau về ngồi trên thềm hè
trong thớ gỗ khắc họa tên một con họa mi
trái khổ qua trỗ chín
một người vừa tìm đến cái chết và
đã trả lời được những câu hỏi lúc sống
về thế giới bên kia
bóng đèn dầu soi sáng đủ Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

Khám phá lớn nhất của tôi là khám phá về Tình Yêu 8. YÊU TAGALAU

Tagalau01
Yêu có nghĩa là ưu tư, chăm sóc.
1. Tôi yêu Tagalau là cái chắc rồi. Bởi không yêu thì không thể kham nổi nó. Thế nào là yêu? Là ưu tư về mang nặng đẻ đau, là chăm sóc dưỡng nuôi cho khôn lớn.
Khởi động làm Tagalau, tôi chuẩn bị tư thế của phụ nữ sắp sinh con so: Làm số đặc biệt về Cham trên Văn nghệ Dân tộc & Miền núi của Hội Nhà văn VN, sau đó chuyển chuyên đề về tạp chí Văn nghệ Bình Thuận, rồi tạp chí Văn hóa Dân tộc. Ba kì liên tù tì như thế Tagalau mới ra số đầu tiên để đón Katê đầu thế kỉ XXI. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Trần Quốc Toàn: KỊCH ÂM

ngồi uống những cốc nước buồn chảy ra từ gốc cây
những con chim ngủ mê và gió thổi
trong đêm trăng sáng, khói thuốc làm mờ sự hiện khởi của quá khứ hoang ảo
mỗi ngày trôi qua
đại tạng thế giới hiện dòng dòng mây trắng và hàng ngàn ngôi sao nhỏ, lớn
mỗi giấc ngủ mệt nhoài
mắt khép bình yên trong tán cây bạch lạp
chỉ có chiếc lá ma nằm chờ những giọt mưa sớm. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Khám phá lớn nhất của tôi là khám phá về Tình Yêu 07. YÊU MỚI NÓI

[giải minh về 3 ý kiến trên FB Cham. Lưu ý thêm: trong trao đổi học thuật, tôi luôn công khai: tên tác giả, tên bài viết và ngày tháng đăng. Riêng tại đây vắng mặt cả 3, do đây ko là trao đổi học thuật mà là giải minh giúp người đọc [nhất là Cham] nắm được vài vấn đề]. Karun!.]AT-D Pp 01n,
AT-D Pp 02
Chúng ta vẫn chưa biết tranh luận, chưa học để biết tranh luận, chưa biết mình không biết – để học. Hệ quả, thứ nhất cuộc tranh luận lơ lửng không đi tới đâu, thứ hai tranh luận dẫn đến cãi cọ, từ đó bế tắc, cuối rốt là đôi ngả chia li. Nguyên nhân: Về chuyên môn, do thiếu thông tin, thiếu kiến thức, thiếu lí thuyết; còn về tâm thế là – thiếu thiện chí, và nhất là thiếu sự bình tĩnh cần thiết.
Trong văn giới Việt, cả với Cham cũng hệt. Riêng với Cham, tôi hiếm khi tranh luận, mà “giải minh”, “đính chính”. Nói là nói cho, nói giúp. 1-2 lần không nghe thì thôi. Thử nêu 3 trường hợp tiêu biểu chưa nguội, và hơi nóng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Khám phá lớn nhất của tôi là khám phá về Tình Yêu 04. YÊU LÀ KHAI TÍNH

Khổng Tử: “Đại học chi đạo: tại minh minh đức”, nghĩa là Đại học làm sáng cái đức sáng [ở mỗi người học].
Ở một chân trời khác, Đức Phật có phát ngôn tương tự, ở cấp độ uyên viễn hơn, đại ý: Mỗi sinh linh đều có Phật tính, bổn phận của đạo sư là giúp môn đệ tự tìm thấy Phật tính của chính mình.

Thường cha mẹ yêu con cái qua hình ảnh của chính mình, như là một mình-nối dài. Nối dài một dự án dở dang, một ước vọng thất thố, một lí tưởng đổ vỡ. Họ xây dựng hình ảnh con cái theo dự phóng của họ. Để đạt mục đích, họ uốn nắn, ép buộc con cái nghĩ theo, làm theo, sống theo hình ảnh kia. Họ biến con cái thành thứ Theo-ists thuần thành theo chính hoài bão của họ.
Đó là họ yêu họ chứ không phải yêu con cái.
Tình yêu là ưu tư, chăm sóc. Là phát hiện ra khả tính của con cái, dõi theo nó, tạo điều điện tốt nhất cho khả tính ấy ra hình hài và phát triển.
Tôi gọi đó là tinh thần dân chủ ở cấp cao. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Khám phá lớn nhất của tôi là khám phá về Tình Yêu 5. YÊU THƠ

Yêu có nghĩa là biết/ dám chiến đấu, để bảo vệ.
20170606_060726ròn văn học về thơ, và sẵn sàng dấn mình tranh luận bảo vệ thơ, khi thơ bị xâm phạm, bị lợi dụng, bị phân biệt đối xử qua nhiều hình thức khác nhau.
Tôi yêu thơ. Thơ tiếng Cham, Việt, Pháp, Anh. Là một sinh linh Cham sống trong đất nước Việt Nam, tôi thường xuyên đi lại với thơ Cham và thơ Việt.
Riêng thơ Việt, là thơ đương đại – từ mở cửa, 1986. Nhấn về cái mới. Ở nhiều góc độ, khu vực hay vùng miền: Thơ Bắc Nam trước và sau 1975, thơ trong/ ngoài nước, Dân tộc thiểu số/ đa số, nam/ nữ, là và chưa là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam… Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Khám phá lớn nhất của tôi là khám phá về Tình Yêu 03. YÊU TIẾNG

TiengCham Tuhoc
Tôi yêu tiếng nói, yêu âm vang của lời. Dù đó là lời thơ, ca dao, tiếng con trẻ, hay tiếng chửi nhau của mấy bà hàng xóm. Tuổi trẻ, nghe các bà chửi nhau, tôi không chạy đến xem, mà đứng lại – lắng nghe. Rất nhiều từ rơi ra từ đó, lạ lẫm mà hay ho đáo để.
Cũng chính qua tình yêu này, tôi lượm lặt bạt ngàn tục ngữ, thành ngữ – để làm nên Văn học Dân gian Cham. Chắc chắn sau Gru Adam và Ông Kadhar, quý bà nhà quê là nguồn cung cấp tài liệu đáng kể nhất cho tôi.

Xưa, tôi say sưa nghe các cụ Cham nói; nghe và lặt ra từ đó bao nhiêu là từ mới – các từ chưa xuất hiện trong bất cứ từ điển nào. Tôi ghi chúng vào tờ giấy nhỏ, về nhà chép lại trong cuốn sổ tay Từ vựng Cham. Tôi sở hữu được khá nhiều từ vựng Cham, bởi đó.
Ví dụ từ “kơy”. Chiim đam biak kơy: Con chim đậu rất nổi bật.
Ngut ngut. Mong akok ngut ngut: Ngóng trông vòi või.
Wau” cũng là chữ hay dùng, nhưng cả 3 từ điển [cả Từ điển do “tôi” biên soạn cũng thiếu] – rất lạ. Ikan krwak wau: cá rô to; Ngak wau: làm gồ; Glōng wau: cao ngỏng…. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

KHÁC BIỆT TIẾNG CHAM ĐÔNG CHAM TÂY

[tặng anh Ysa Cosiem]
1-Kur Ong Po-01
I. Khẳng định bản sắc là vấn đề sống còn của mỗi dân tộc, vùng miền, thậm chí ở ngay cả một địa phương nhỏ hẹp nhất: làng xóm. Từ việc thờ thần, cho đến lễ hội, hay cái cụ thể nhất, là ngôn ngữ. Càng khác biệt, càng đặc trưng, càng đậm đà bản sắc thì càng lộ rõ cá tính sáng tạo của một cộng đồng, dân tộc.
Cham trong việc sử dụng ngôn từ là cực kì.
Mượn Sanskrit/ Pali, Cham không giữ nguyên xi, mà chế biến đến dân Ấn nguyên gốc không thể nhận ra.
Prthivi = prettarabi, prettik: trái đất, Panduranga = Panrāng, Paccima = pai
Karpasa = kapah, Nagara = nưgar, Manusia = mưnôsak, mưnus
Bala = bôl, Phala = phôl, Kala = kal, Akhara = akhar
Ngay vốn từ cùng ngữ hệ Nam đảo, Cham cũng cố ý tách xa chừng nào tốt chừng nấy. Sự thể thể hiện ngay trong Từ điển Aymonier (1906), nghĩa là đã diễn ra từ trước đó.
Nam đảo/ Cham: A chuyển thành I, U/A, O/U, A/Ư, D/T, B/P… trong đó mạnh nhất là A chuyển thành Ư. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)