Đời là vui 16. BÙI VĂN NAM SƠN… CHỊU CHƠI

[nói thêm xíu về BVNS]

Đưa sự vụ vào mục này để không phải đóng thùng long trọng. Về anh Sơn [không phải Trịnh], có 2 còm đáng tái bản và bàn.

1. Bạn FB Lê Quốc Hán: “Tri âm hiếm lắm thay! Inra Sara là Chung Tử Kỳ của Bá Nha Bùi Văn Nam Sơn chăng?!”, tôi mới trả lời: “Sara làm học trò anh Sơn là siêu rồi”.
Được bạn đặt cạnh BVNS thì sướng rên, giả vờ khiêm tốn làm chi cho mệt. Nhưng đó là tôi nói THẬT, chứ không đùa nghịch như ở đoạn “chụp ảnh”. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.5/10 (10 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -1 (from 1 vote)

Adei baic xap Cam – em học tiếng Cham. Kadha bài 02. NGAP – NGAK

NGAP còn viết NGAK: LÀM, HÀNH, TRỞ THÀNH
Ngak apah: làm thuê
Ngak ār: làm bờ
Ngak ariya: làm thơ
Ngak bbang angui: làm ăn, dựng cơ nghiệp
Ngak bbang: làm ăn
Ngak bblôm: làm nũng
Ngak bbōk: làm đẹp mặt; phụng phịu Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Sống minh triết 15. TÔI YÊU BÙI VĂN NAM SƠN

2016-5-14-Caphe7-02
Bùi Văn Nam Sơn là con người được/ tự khai sáng đạt tầm cao tuyệt. Cao, và qua dấu chân triết gia tiền bối, anh trở lại “khai sáng” chúng ta. Không kêu mình “triết gia”, mà – rất khiêm tốn, anh vui vẻ nhận danh vị người đời gán cho anh: Nhà nghiên cứu triết học.
BuiVanNamSon PCT 2013.3
*
Tôi từng say mê các nhà văn: Bùi Giáng, Chế Lan Viên và có nhiều cơ hội “gặp” họ, nhưng tôi không ham thích. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Đời là vui 14. ĐÔI NGẢ CHIA LI

[hay GIẢI ẢO VUI chuyện Cham/ Việt, ngoại/ nội…]

1. Cham cứ tưởng mình rành văn hóa Cham hay mọi mọi thứ về Cham hơn… Việt. Có vậy đâu! Chả đâu xa, Sara tôi chẳng hạn, về kiến trúc với điêu khắc Champa, tôi học ở Trần Kỳ Phương nhiều, rất nhiều. Các món khác nữa, học từ Tây, Mỹ…

2. Việt cũng chả khác là bao, cứ ảo tưởng tiếng Việt mình thì phải ngon hơn mọi mọi dân tộc thiểu số khác. Có thế mô!
Hôm 20-1 vừa qua, chuyện qua lại vui, một anh chàng/ chị nàng còm chê tôi viết tiếng Việt không nên thân, nghĩa là lôi thôi và dở ẹc. Tôi có đưa lời bỡn cợt chút đỉnh, tưởng bở, lại làm tới. Đến khi tôi a hèm nghiêm giọng hỏi 2 câu, thì lủi mất. Anh chàng không biết Cham thế hệ tôi song ngữ từ thuở bập bẹ.
Chuyện kể. Hứa Phăng giỏi văn đến nỗi từ Pô-Klong trường Cham phải qua Duy Tân học ban C, ở đó giáo sư văn nức tiếng là thầy Phụng tuyên: “Nó viết tùy bút còn hay hơn học sinh Việt ở trường này”. Tôi sinh linh Cham duy nhất ở lớp văn Nguyễn Trãi toàn Việt, là 1@2 đứa đậu vào Đại học TPHCM khoa Văn năm đó, viết tiếng Việt chả ngon là gì! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Đời là vui 13. LIÊN TÀI hay LIÊN TAI?

Nhân [“phê bình nhân”] bạn văn Đặng Thân tán vài hàng về Sara (“CHUYỆN LÀNG VĂN”, FB 20.1-2018):
“Inrasara là một con người rất liên tài. Việc gì anh cũng chu đáo, lại hơi bị dịu dàng, nữ tính (định mệnh, cái tên anh cả âm sắc lẫn âm hình đều gợi tới những là Anna, Indira, Sarah…). Vì cực kỳ liên tài, ảnh đã viết được rất nhiều về các tác giả Việt, điều ít người dám làm và làm được. Inrasara đọc nhiều và kỹ, nên ai mà chưa được ảnh “lập biên bản” (mềnh từng ngôn, chỉ riêng mấy chữ “phê bình lập biên bản” đã đủ đưa ảnh vô văn học sử) thì hãy về diện bích tự xem lại chính mình”.
Thử xem lời phán “cực kì liên tài” là thực hay giả? Sẵn đây bổn tiệm kiểm kê đầu năm luôn.

15 năm qua, tôi viết [riêng] về 176 nhà cả thảy, xin phép phân loại “phân biệt đối xử” như sau: Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Đời là vui 10. Bis-2. HẬU HIỆN ĐẠI & NHỮNG CÚ ĐẤM HỤT

[Đây là comment Stt của Paul Nguyễn Hoàng Đức: “Quan điểm của cá nhân tôi về hậu hiện đại”, 20-1-2018. Vì phản hổi dài nên đăng ở đây]

Có 3 điểm:

1. CHUYÊN GIA.
Chuyên gia có tên và phát ngôn có địa chỉ còn vớ vẩn, huống hồ chuyên gia khiếm danh. Ví dụ mới nhất: Thụy Khuê (báo Tuổi trẻ, 5-1-2018):
“Người Mỹ đã hiểu sai khi tiếp cận hậu hiện đại của Pháp và họ mang cái sai đó về bên kia châu lục, người Nga lấy lại cái sai đó của Mỹ và cuối cùng người Việt lại lấy cái sai đó từ Nga…”
– Tiếng Việt (chỉ tính trong nước) về hậu hiện đại, có: Lê Huy Bắc, Nguyễn Ước, Bùi Văn Nam Sơn, Trần Quang Thái, Trần Tiễn Cao Đăng, Nhật Chiêu, Inrasara, Trần Ngọc Hiếu, Đoàn Ánh Dương. Tạm kê 9, 9 này dường như không ai biết tiếng… Nga! Tôi nhận ra thế qua tài liệu tham khảo của họ, nếu có ông bà Nga nào đó, họ chỉ được quá giang qua bản tiếng Anh, Pháp. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Đời là vui 11. ĐỌC THẤY/ NGHE NÓI & TIN NGAY

3 câu chuyện:
1.
Thụy Khuê trả lời phỏng vấn báo Tuổi trẻ, 5-1-2018:
“Người Mỹ đã hiểu sai khi tiếp cận hậu hiện đại của Pháp và họ mang cái sai đó về bên kia châu lục, người Nga lấy lại cái sai đó của Mỹ và cuối cùng người Việt lại lấy cái sai đó từ Nga, cộng với việc dịch thuật không chuẩn thành ra méo mó hết cả.”
Một “nhà phê bình lừng danh 4 cõi” nổ vậy mà có khối người TIN NGAY, trong đó có cả cánh văn nhân Việt Nam! Khi bạn nói to về thứ bạn không biết, người ta sẽ nghi ngờ cả mấy thứ mà bạn [có vẻ] biết.
[Inrasara tìm chữ nhẹ nhất để bình, rằng đó là: “Sự tự tin đầy cẩu thả”. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.0/10 (5 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 2 votes)

Đời là vui 10-bis. TỪ THỂ TẠNG ĐẾN HẬU HIỆN ĐẠI

[Trả lời chung] Các bác, các bạn FB thân mến!
Được các bạn đọc và còm là quý rồi, xin karun! Chỉ lưu ý 2 điều:
– Đề tài ta đang bàn là mênh mông, cả đời nói không hết, nhất là ta chưa đủ tầm để bàn về chúng.
– Ở đây tôi chỉ NHẮC VỞ bạn văn, và xếp nó trong mục ĐỜI LÀ VUI. Thế nên, nó càng không phải là một phản biện, tranh luận.

Vài điểm xin được nói thêm:
– “Đời là vui”, nên các vị như: “chánh tạ”, “sựa” cần có mặt cho nhẹ nhõm cho vui cuộc, chớ căng quá thì mất vui.

– Nhà tư tưởng ứng xử với chữ thì cực kì. Đọc Heidegger mới biết tay này siêu thế nào. Chuyện nhắc vở ở đây không thuộc chuyện “biên tập”, mà là ứng xử. Bạn NHĐ ưa trích châm ngôn, danh ngôn mà ít khi phản tỉnh về nó, nhất là thuật ngữ và cách dịch – tiếc là vậy. Ví dụ các thuật ngữ của Heidegger, Lê Tôn Nghiêm dịch rồi, Phạm Công Thiện cũng đã dịch rồi, mới đây Bùi Văn Nam Sơn ưu tư và dịch lại – cực kì. Làm triết học cần đến thái độ đó. Bạn NHĐ thiếu… nỗi cực kì này.
[về Juge, le soir, la soirée… bạn đừng nói thêm thì hay hơn]. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.1/10 (8 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -1 (from 1 vote)

Đời là vui 10. NHẮC VỞ [VUI] BẠN VĂN NGUYỄN HOÀNG ĐỨC

Nguyễn Hoàng Đức: “Muốn có chủ nghĩa hậu hiện đại thì ít nhất nó đòi hỏi con người hậu hiện đại.”
Hai tháng trước, tôi có Stt: “Tôi thích Nguyễn Hoàng Đức”, đăng Inrasara.com, 27-9-2017. Ừ thích thì có thích, nhưng không phải [hâm] mộ. Bởi tôi thấy bạn văn [triết] có một mớ trục trặc. Tạm nêu 2.

1. Ưa chú NGOẠI NGỮ, và hơi bị… sai.
Tôi có một bận còm nhắc bạn ấy về chữ “Trancendental, trancendentalism”, nay lại đụng phải “công lý là người thứ ba” (le juge est un tier)” ở Stt: “Lí do người Việt Nam còn chưa biết chào”, viết 16-1-2016, post 16-1-2018.
Chữ Tây của tôi chả ngon lành gì dù học nó từ bé, nhưng tôi không thấy tiếng Tây có chữ UN TIER, mà chỉ có UN TIERS (có S) = người thứ ba, người ngoài. Có lẽ do anh bạn nghĩ UN (số ít) nên đã bỏ bớt S đi .
Nữa, LE JUGE = thẩm phán, người xét xử, người đánh giá; còn LA JUSTICE mới có nghĩa “công lý”. Câu này phải dịch là: Người đánh giá [đúng/ sai] là người thứ ba hay người ngoài, dù “dịch” như bạn, người đọc vẫn có thể [đoán mà] hiểu… đúng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Sống minh triết 04. SỐNG, NHƯ MỘT PHÉP LẠ

[… và làm cho từ CHAM vang xa]

Xưa
dưới cái rây lịch sử khổng lồ
cha lọt sàng sống sót
lổm ngổm bò dậy làm người
một phép lạ
(Lễ Tẩy trần tháng Tư, 2002)

Cái rây lịch sử khổng lồ kia đã sàng sinh linh Cham khủng ra sao, và Cham lọt sàng rồi lổm ngổm bò dậy thế nào, xin miễn lặp lại. Bởi Cham ĐƯỢC SỐNG thôi, đã là một phép lạ.
Tuổi lên ba, tôi cùng anh Đạm chạy bộ theo cha từ Chakleng lên Palau làm ruộng rẽ. 7 cây số nẻo đồng với lối rừng. Các trận đi đi về về gần như bất tận. Mãi khi tôi vào năm đầu Tiểu học, mới thôi.
Lớp Tư, tôi theo mẹ ra làng Raglai Cát Gia tìm mua mấy thứ Cham không có. Non 30 cây số, mà hai mẹ con chỉ được lên xe ngựa một chặng từ Phú Quý xuống Phan Rang, còn thì lội bộ. Mương suối, ruộng rừng, lối quẹo, nẻo ngoặt. Hỏi tên làng, hỏi lối đi tắt, hỏi tên người quen đâu từ mấy chục năm trước. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)