Thế giới tinh thần Cham 22. Phản tỉnh Cham

Khi tôi nêu ra hàng loạt “thế giới tinh thần Cham”, không ít người cho tôi ca ngợi cái đẹp của con người và văn hóa Cham; hay nói to như anh Phạm Quang Trung thời xa ấy (xin lỗi anh, chỉ nhân tiện nhắc lại kỉ niệm xưa): ông Inrasara cái gì dân tộc ông cũng nhứt! Ngược lại, nhóm Champaka thì cứ lặp đi lặp lại rằng tôi khi không tố cáo với thế giới “dân tộc Cham có 10 khuyết tật”! Có lẽ chất văn với giọng điệu của tôi đã khiến mọi người ngộ nhận thế, trong khi ý tôi rất khác Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện văn học Việt Nam 07. Khi không ở trên một chiều kích

Khi không ở trên một chiều kích, chứ không là trình độ, các nhà văn khó hiểu/ cảm thông nhau. Từ đó, không chấp nhận hay kích bác nhau.

Tại sao các thế hệ thơ Việt Nam không thể chấp nhận nhau, dù họ đều là trí thức hàng đầu ở thời đại họ? Nhà thơ hàng đầu nữa. Cụ Huỳnh Thúc Kháng đòi nọc Lưu Trọng Lư ra đánh roi; Xuân Diệu thì phê thơ Nguyễn Đình Thi lủng cà lủng củng. Cũng chớ quên vụ nhà thơ Trần Mạnh Hảo kêu đích danh thơ Nguyễn Quang Thiều là loại “thơ giả cầy, thơ dịch” mà dịch rất tồi. Tôi còn biết khá nhiều nhà thơ tài năng cho cái Đinh Linh, Bùi Chát viết ra không phải là thơ! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Thế giới tinh thần Cham 22. Chữ và thơ

Cộng đồng Cham những năm năm mươi trở về trước, nhà thơ thực sự là kẻ được trọng vọng như thể một bậc thánh. Thế hệ ấy, người Cham từ “trí thức” cho đến nông dân, không ai là không biết chữ. Dù Cham tổ chức dạy kiến thức theo lối bí truyền, học nhóm với số lượng rất hạn chế, có khi chỉ một thầy một trò, khá bất tiện. Thế kỉ thứ mười một, các sứ giả Tàu thử du nhập lối tổ chức theo trường quy Trung Hoa vào Champa, nhưng thất bại. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện văn học Việt Nam 06/2. Xin lỗi

Ở “Câu chuyện văn học Việt Nam 06. Đạo thính đồ thuyết (Đôi lời với nhà văn Nhật Tuấn)”, tôi đã phạm sai lầm khá to! Có thể nói, đây là lần đầu tiên tôi phạm phải sai lầm mang tính nguyên tắc như thế này trong học thuật.

Chuyện là như thế này:

Biết tên nhà văn Nhật Tuấn, nhưng tôi chưa hề đọc bất cứ dòng nào của anh. Như đã nói, khi một bạn thơ cho tôi cái link đọc 3 bài anh viết về chuyện ngoài lề Văn học Việt Nam có nhắc và phê phán tôi, tôi đọc đúng 3 bài đó, và “làm việc”. Tiếc cho tôi là, nếu tôi chịu khó dò đọc thêm khoảng 5-7 bài nữa cùng serie, tôi sẽ không bao giờ động bút. Trưa nay, từ trang ABS tôi theo link đọc bài mới trên Blog anh, ở đó anh động đến Nguyễn Viện, Vi Thùy Linh, Dương Tường, Tiền Vệ… với bao nhiêu chuyện ngoài lề, tôi mới ớ người ra. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 1.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện văn học Việt Nam 05. Nhà văn Việt Nam có ai tự tử chưa?

Ở ngoài kia: Pháp, Nga… bao nhiêu là nhà văn vì văn chương, mà tìm tới cái chết. Nhà văn Việt Nam có ai tự tử vì văn chương chưa? Nghe nói có người cầm súng lên mấy bận rồi, nhưng suy đi tính lại – thôi.

Hời hợt tư tưởng, co nên khủng hoảng nếu có, chỉ là khủng hoảng bề mặt. Hệ quả là mỗi phản kháng chỉ là những thứ phản ứng lớt phớt, cạn cợt, rộ lên một hồi rồi thôi, không gì khác, không gì thêm. Như cây non vươn vội lên khoảng xanh, chỉ qua cơn nắng nhiệt đới đầu mùa, nó tàn lụi nhanh chóng. Tận sâu thẳm tâm hồn ta chưa xảy ra cuộc nổ lớn, để ta có thể phản tỉnh sâu và toàn diện, qua đó nhà văn đặt vấn đề trên nền tảng vững chắc hơn, đẩy vấn đề đi tới cùng hơn. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: Ngoại vi có thể làm được gì?

2014-4-Pleiku.07

Báo Nhân dân cuối tuần, 11-5-2014

Hội thảo “Thực trạng và những vấn đề của mối quan hệ văn hóa trung tâm – ngoại vi ở Việt Nam” diễn ra tại thành phố Pleiku (Gia Lai), do Viện Thông tin KHXH thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam tổ chức, đã tiếp cận một trong những vấn đề rất đáng quan tâm hiện nay. Thế nhưng, khái niệm trung tâm – ngoại vi mặc dù đã được các nhà lý luận bàn cãi nhiều, vẫn chưa thể thống nhất, gây không ít ngộ nhận và nhầm lẫn nơi các nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Thư Tagalau cuối cùng: Từ kinh nghiệm Inrasara

Hà Nội, 8-5-2014

Kính gửi Cộng tác viên, Mạnh Thường quân, bạn đọc và quý bà con!

Anh chị em BBT Tagalau thân mến!

Như đã thông báo, từ Tagalau 16 trở đi, tôi không còn đứng tên đồng chủ biên nữa. Trước khi nói lời likau drei, với vài kinh nghiệm qua 15 kì Tagalau, tôi xin nhắn mấy điều cốt yếu, tuần tự như sau:

1. Về bản thảo Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

Inrasara: Márquez và thông điệp từ văn chương ngoại vi

Mối bất hòa giữa hai [trong những] nhà văn lớn nhất Nam Mỹ của thế kỉ XX: Gabriel García Márquez (Nobel Văn chương 1982) và Mario Vargas Llosa (Nobel Văn chương 2010) nảy sinh và không bao giờ hàn gắn lại được, khi Márquez bị Llosa đấm ngã bên ngoài rạp chiếu phim vào năm 1976 với lời rủa: “Tên phản bội”. Nguyên nhân dẫn đến bất hòa đến hôm nay vẫn chưa được bên nào giải thích thỏa đáng với công luận. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara cảm nhận về Tuần Sàn Art

SanArt-10-4.02

Chắc chắn đây là tuần lễ khó khăn nhất, tập trung căng thẳng nhất, đồng thời là những ngày thú vị nhất trong sinh hoạt trí thức của tôi.

Hai ngày thuyết giảng là hai ngày của thử thách và sáng tạo. Từ ý tưởng qua cách nhìn mới, tôi đã phải đáp ứng 70-100 thính giả – một con số lí tưởng Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: Tết, chớ có đọc thơ tết

Báo Tết, chán nhất là thơ Tết.

Mấy năm qua, độc giả than vãn về các bài thơ lẻ đăng báo mỗi tuần, mỗi ngày không phải thiếu lí do chính đáng. Bởi với vài bài được kêu là chùm thơ, khó có thể hình dung đâu là giọng thơ của tác giả nào đó. Hiếm thấy tác giả trẻ được hân hạnh có mặt một chùm với lời giới thiệu nghiêm túc. Ở đó, tìm được vài bài thơ độc đáo càng hiếm hơn nữa. Thường thì mỗi tác giả trẻ được dành đất cho một, hai bài. Thơ đăng báo Tết thì càng. Như thể phân phối tem phiếu cho đủ mặt. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 3 votes)