Chuyện văn nghệ VN. Định kiến 3. TỘI NGHIỆP VĂN ĐOÀN ĐỘC LẬP

[sau khi tường giải về PHÊ BÌNH ‘LẬP’, CHỨ KHÔNG PHẢI ‘GHI’ BIÊN BẢN, để tặng thi sĩ Trần Hoàng Nhân]

Năm ngoái, thi sĩ Trần Hoàng Nhân đề nghị tôi nên cải chính liên khúc phê bình của mình là: “Phê bình ghi biên bản”, chứ đừng là “lập biên bản”, bởi nó nghe cứ như vụ việc bên công an sao ấy, ớn thấy mồ. Tôi bảo: – Không, nó đã rất chính danh rồi.
Trước, tôi nghĩ [sinh hoạt] văn học Việt Nam hiện đại đến hơn phân nửa là sự cố, cần lập biên bản. Sau thời gian quan sát kĩ hơn, tôi thấy mình lầm: ở trỏng phải đến chín phần là sự cố, tai nạn.
Nhóm Ngựa Trời, nhất là Nhóm Mở Miệng tuyên bố “không làm thơ” mà cứ làm bát ngát thơ rác, thơ dơ, thơ nghĩa địa ném vào thế giới chữ nghĩa Việt Nam, là sự cố rõ nhất.
Sáng tác hậu hiện đại, thơ tân hình thức là sự cố đã đành, ngay loài thơ mãi bám trụ lối thơ xưa cũ vẫn là một sự cố. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Chuyện văn nghệ VN. Định kiến 2. TỘI NGHIỆP NHÀ VĂN HỘI VIÊN… ĐÀNG HOÀNG

Đặt cái tít như vậy dễ dẫn tới suy diễn, rằng: có nhà văn Hội viên không đàng hoàng.
Ừ, thì vậy. Nguyên do cũng từ câu “Hội Nhà văn Việt Nam là một hội chính trị nghề nghiệp” được ghi trong Điều lệ Hội mà ra. Thế giới chính trị thì ai cũng biết rồi, nhất là chính trị Việt Nam. Mà nhà văn lại đâm đầu xin tình nguyện sống và viết qua cây gây chỉ đạo đó, dưới bóng râm trắng đen lập lờ đó, trong cái khối nhùng nhằng đó, thì làm sao mà có thể… đàng hoàng cho được.

Cái lí là thế, chạy đằng trời cũng không khỏi nắng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: -1 (from 1 vote)

Chuyện văn nghệ VN. Định kiến 1. TỘI NGHIỆP NHÀ THƠ

[tặng bạn thơ Minh N Vuong]

Phàm lệ [1]. Henri Miller (ghi theo trí nhớ): Đến một lúc nào đó, tôi quyết định chỉ viết về tôi. Tôi và bạn bè tôi, những người thân quen với tôi, những điều tôi biết, tôi kinh nghiệm, tôi cảm nhận… Tất cả những điều còn lại theo tôi chỉ là văn chương. Và tôi không quan tâm đến văn chương.
Phàm lệ [2]. Năm 2014-15, tôi làm Stt phim bộ “Cái tôi đáng ghét” và “Câu chuyện Cham”, sang năm 2016 là “Câu chuyện văn nghệ Việt Nam” kéo dài qua năm 2017. Câu chuyện về những cái tôi biết, tôi trải nghiệm, tôi và bạn văn, tôi với Hội Nhà văn, tôi cùng bát ngát sự cố văn nghệ, vân vân.
Từ [1] và [2] ta có: Luôn có mặt TÔI ở trỏng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Chuyện văn nghệ VN. CHẤM PHÁ 12 NHÀ PHÊ BÌNH VĂN HỌC HÔM NAY

[chủ yếu bạn văn thế hệ, trong phạm vi những người tôi đọc, và… nổi tiếng]

Nguyễn Đăng Điệp đích thị là nhà phê bình mô phạm cấp 4 thập thành: chuẩn, đĩnh đạc và không mới.
Phê bình tài hoa ở bậc Đại học, ta có Chu Văn Sơn.
Riêng Văn Giá làm được vài thứ rất khá.
Nguyễn Trọng Tạo không hiểu, nhưng luôn cổ súy “cách tân”, là điều đáng vỗ tay ủng hộ.
Nguyễn Hòa có tài bắt bẻ “giáo sư tiến sĩ” bằng giọng văn đanh đá, khiến vài vị tái mặt. Thêm món “một năm ngoảnh lại” nhờ chịu theo dõi báo chí, qua đó “tổng hợp”. Kẹt là, mỗi bận anh chêm ý riêng là mỗi bận trật. Trật to.
Đặng Thân ý ít mà chữ nhiều, nên quậy cũng được. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Chuyện văn nghệ VN. BỤT CHÙA NHÀ…

[chuyện ở Tây Ninh, ở Ban Mê, ở Ninh Thuận & với Hữu Thỉnh]

1. Đêm thơ Nguyên tiêu 2009, tôi đón xe đò lên Tây Ninh. Ở đó có các bạn thơ Khaly Chàm, Quốc Việt, Trần Nhã My. Tôi nói với Khaly Chàm:
– Anh em mình với nhau thôi, cứ cho Sara ngồi dưới để tiện quan sát, lập biên bản.
Rồi hiểu lầm nhau sao ấy, ngay vào cuộc, có màn giới thiệu nhà thơ nổi tiếng Inrasara, Ủy viên… lên ngồi và được kèm kẹp giữa quan đầu Tỉnh và quan văn đầu Hội.

2. Hai năm sau, bỏ thành lên Tây Nguyên. Với Lê Vĩnh Tài và Đinh Thị Như Thúy. Dĩ nhiên Sara lên dãy đầu, ghế giữa, rất oách. MC giới thiệu: Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Chuyện văn nghệ VN. BÀN TRÒN VĂN CHƯƠNG NHẬN TÀI TRỢ

Tôi biết rất nhiều nhà nghiên cứu VN chờ/ xin được tài trợ mới chịu… nghiên cứu. Còn không, họ án binh bất động. Do không tự nguyện, nên thiếu đam mê. Thái độ nghiên cứu như thế, còn lâu mới mong có được công trình lớn, thứ công trình mang hơi thở của một ưu tư và suy nghiệm lâu dài.
Sự vụ lây lan sang tận chốn văn chương.

Vừa qua một bạn văn Hà Nội vào Sài Gòn méc tôi, có quan lớn ở Hội Nhà văn Việt Nam nghi tôi làm Bàn tròn Văn chương kì 3 tháng 11-2006 ở Vũng Tàu thu hút đến 60 người tham dự, là tôi nhận tiền tài trợ từ… nước ngoài.
(Vì chưa có chứng cứ rõ rệt, nên tôi không nêu tên cụ thể ở đây).
Tôi không bất ngờ về lối nghĩ này, bất ngờ chăng là sao anh không hỏi thẳng tôi, ngay sau sự việc diễn ra, bởi dẫu sao anh vẫn là “sếp” của tôi, mà phải gánh nghi ngờ đến tận hôm nay, cho… mệt thân. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

PHÊ BÌNH THÌ KHÓ

Thế giới nhiều khác biệt, thì hẳn rồi, phải học biết chấp nhận nó. Thế giới con người nhiều ý đồ và âm mưu, lắm định kiến cứng đầu, bộn thiên kiến khó trị. Thế giới chính trị, xã hội, văn học, chữ nghĩa, vân vân một giuộc.
Chúng cần đến sự phản biện, phê bình, phản bác, đánh đổ.
Thế nên tinh thần phản biện critical thinking là cần thiết, rất đáng khuyến khích. Và phải có. Phải, cần nhưng khó. Khó nên cần phải học. Học và hỏi. Hỏi để học thêm. Kẻ chân ướt chân ráo vào cuộc chữ nghĩa mà nhập cuộc phê bình thường phạm lỗi nói càn, hớ và hố là cái chắc.

Trong thế giới văn chương chữ nghĩa, phê bình là khó. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

HỌC, ẢNH HƯỞNG, CHÔM CHỈA & PHI TANG [trường hợp tôi]

Picasso nói: Tài năng thì sáng tạo, thiên tài thì ăn cắp; Xuân Diệu thêm: Đánh cắp & biết phi tang (ghi theo trí nhớ, chưa kiểm tra lại).
Thơ – tôi đã học, ảnh hưởng, chôm chỉa & phi tang thế nào?
1. Ảnh hưởng tệ nhất
Chính là bài “Khuôn mặt” (viết 1997, in trong Hành Hương Em, 1999). Đây:

“Ba khuôn mặt như mùa xuân tạc
Mùa xuân ấy xa xôi
Rồi đi – cuốn dòng đời

Mười năm
Mặt chảy màu bơ mật
Mặt cháy mùi than
Mặt ủ mầm ẩm mốc

Khuôn mặt nào
Còn đọng chút trời xuân?”

Mấy năm trước tôi mê Hoàng Hưng, bị nhiễm lúc nào không biết. “Khuôn mặt” chính là đứa em út của “Tam ca buồn” (trong Người Đi Tìm Mặt, 1993). Đứa em dở tệ. Nguyên văn HH: Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

TÂM LÍ TÒNG THUỘC CỦA NGƯỜI VIỆT

Tôi không nói nô lệ, mà là tòng thuộc.
Tòng thuộc khởi từ truyền thống “tam tòng tứ đức” thời phong kiến [Tàu]. Tàu sao ta bổn chánh mà copy lại. Thế nên không lạ, khi quan coi dân như con cái cần chăn dắt; con có hư thì quan có thể đóng cửa dạy nhau, đố người ngoài nào can thiệp.
Qua xã hội xã hội chủ nghĩa dẫu có chế biến chút đỉnh, nhưng không khác mấy. Cứ xem phát ngôn của Tôn Nữ Thị Ninh về quan hệ quan-dân cũng đủ biết. Thử nêu mấy điển hình [tiên tiến] tôi chứng thực ở thế giới hiện đại.

Thuở ở quê, buổi họp HTX, ông Chủ tịch Xã đang họp bà con ngon lành bất chợt ông Bí thư Xã xộc tới, bước thẳng lên bục. Ông chủ tịch liền dạ vâng, nhường mi-crô, lầm lụi bước xuống. Rồi khi ông Bí thư thao thao bất tuyệt quá xá là lạc đề, ông chủ tịch cứ thin thít mà nín. Lạ vô cùng lạ. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

VĂN HỌC MIỀN NAM 1954-75 CÓ GÌ [MÀ MIỀN BẮC KHÔNG CÓ]?

Nhiều, rất nhiều…
BÁO CHÍ
Nếu miền Bắc, các loại báo chỉ phát hành đến cơ quan nhà nước, thư viện hay trường học, còn đại bộ phận dân chúng phải đọc báo dán tại các địa điểm công cộng hay chấp nhận nghe loa phường; thì ở miền Nam: người dân có tất.
Nguyệt san, bán nguyệt san hay tuần báo, nhật báo, tin buổi chiều. Đa dạng, đa chiều, đa khuynh hướng. Báo thiên tả hoặc thân Cộng, báo chống chính quyền hay báo trung lập cũng có. Dân thành phố được đọc đủ loại đã đành, ngay người nhà quê hẻo lánh cũng có thể đặt báo để được mang đến tận nhà.

TỰ DO
Tự do, các nhóm văn nghệ cấp tập xuất hiện: Sáng Tạo, Chỉ Đạo, Quan Điểm, Đại Học, Tư Tưởng, Bách Khoa, Nhân Loại, Tinh Việt Văn đoàn, Văn Hóa Ngày Nay… rồi Thái Độ, Hành Trình, Trình Bầy, Ý Thức…
Đó là sinh hoạt chữ nghĩa tự do mà người miền Nam được thụ hưởng ngay trong giai đoạn chiến tranh ác liệt nhất. Tự do ngôn luận, bạn tự do nói lên tiếng nói của bạn.
Dĩ nhiên nếu hành vi bạn nguy hiểm đến chế độ, bạn có thể bị bắt. Bị bắt, anh chị em văn nghệ sĩ đấu tranh buộc họ thả bạn ra, để bạn có cơ hội lên tiếng tiếp. Là điều văn nghệ sĩ miền Bắc có nằm mơ cũng không thấy. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)