Câu chuyện Cham – Cham & ĐHN 03: Ậy, kêu Sara chống đối là không nên

Gặp thầy Nguyễn Văn Tỷ Ramưwan vừa rồi, thầy kể trên có ghé thăm thầy. Chuyện bao đồng, rồi đề cập sang ĐHN, trên mới nói “Sara chống đối”. Thầy bảo: “Không phải đâu, Sara phản biện chứ không chống đối. Ảnh kể năm ngoái có vài giáo sư ngoại quốc mời đi mấy nước thuyết đề tài Người Cham và ĐHN, Sara từ chối mà. Đi, vừa được du hí, vừa có tiền, vừa nói được vấn đề nhưng anh ta từ chối. Bởi đi, là chống đối rồi. Còn ở trong nước để nói phải trái, là phản biện.” Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Thế giới tinh thần Cham 35. Huyền nghĩa của CHO

Rija Nưgar vừa qua, vài bạn văn Cham đề cập đến tính ích kỉ Cham. Không là ích kỷ sao, khi bí quyết xây tháp đã tiệt mất kĩ thuật cao cường? Không phải ích kỉ sao, khi lớp học ngày xưa chỉ có mỗi thầy với một hay vài trò, như thể bí truyền? Hay lối viết giấu chữ ppadơp akhar, sách không cho ai mượn, v.v… không gọi là tâm ích kỉ thì còn kêu là gì? Anh bạn viện dẫn tục ngữ:

Sunuw đơ bauh habei – Gru si brei đa ka abih. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Cái TÔI đáng ghét? 22. Thi sĩ & Tiền

Henri Miller: Tôi nghĩ con người thực sự cần rất ít: ăn ít, ngủ ít, sở hữu ít hoặc không có gì cả.

Tôi biết làm tiền từ rất sớm. Gần như đồng thời với tập ráp vần.

Làm tiền bằng sức hẳn hoi, chứ không bằng trí. Từ năm lớp Ba, tôi không còn phải nhờ vả mẹ chuyện giấy bút, mà tự mình vừa chăn trâu vừa mót lúa mang ra quán bà Hai đong lấy tiền mua. Năm cuối Tiểu học, khi tôi đạp xe qua nhiều palei Cham bán cà-rem dành tiền thì khoản mua sắm càng thừa, trong lúc cuối năm ấy tôi đứng nhứt lớp, giấy bút phần thưởng đầy ra. Gói phần thưởng cao quá cổ, tôi không thể quên – cao đến nỗi tôi không thể cúi chào người phát giải, chịu về để mẹ la Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện văn học Việt Nam 20. Văn chương kích động… chánh trị

Trên tc. Hồn Việt do MQL làm Tổng biên tập, tác giả Vũ Hồng Ngự (?) sau khi mang một bài thơ của Nguyễn Hữu Hồng Minh ra phân tích, vô cớ đã tố cáo tôi:

“Tuyên bố như ông Inrasara, người luôn cổ vũ, tuyên truyền cho các dòng thơ phá phách “hậu hiện đại” này… thì là phi lịch sử và nhất là ẩn đằng sau những lời lẽ cổ vũ ấy là những hàm ý sâu xa hơn, thách thức hơn, kích động hơn, không khó nhận thấy.”

Tôi đã trả lời như sau (trích): Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Cái TÔI đáng ghét? 21. Tôi dạy chữ Cham

2010-Lophoc-Cham.NA

* Photo Nguyễn Á: Sara nói chuyện về tiếng và văn chương Cham tại Sài Gòn, 2012.

Từ năm 15 tuổi, đang lớp Đệ Tứ Trường Pô-Klong, tôi bắt đầu dạy chữ Cham cho vài bạn học. Đã là thầy thì phải có chữ trong bụng, tôi thể hiện “vốn chữ” này bằng bài hơ sáng tác đăng báo tường.

Mùa hè năm 75, sau “giải phóng”, và sau khi anh em bạn bè tôi đi Ikan Krwak (“Cá Rô”) – theo cách nói của bà con – về Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

THÔNG BÁO: Phát quà Tết thiếu nhi Cham ở Bal Riya và thiếu nhi Raglai palei Xóm Bằng

Katuh-Trthu-09

Năm ngoái, tôi hùn với Yatrang và Kiều Maily phát phần quà nhân dịp Trung Thu cho các cháu ở palei Katuh, năm nay ở Bal Riya và thiếu nhi dân tộc Raglai palei Xóm Bằng.

Tổng số các cháu Cham: # 800, Raglai: # 300.

Tôi thủ vai chính; thi sĩ Kiều Maily, Jaka, Jaya cùng các bạn phụ trợ. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Thế giới tinh thần Cham 34. Tinh thần ẩn cư Cham

(tặng Ha Hong Le)

SONY DSC* Mơ về thế giới bên kia – Photo Inrajaya. 

Chính ngài giáo sư Trần Hùng nhận định Cham mang tinh thần ẩn cư, gần như khuynh hướng tự hủy. Tự hủy khả năng mình, sự nghiệp và chính con người mình. Đào ngũ không chỉ Văn Khâm, Dhan Than; đào ngũ còn là những kẻ chúi nhủi vào “nghiên cứu”. Ngài giáo sư đã nói qua một lần rồi, người Việt ẩn cư là để chờ thời, hoặc ẩn cư sau khi cống hiến sức lực tài trí cho cộng đồng để nợ tang bồng trang trắng vỗ tay reo, còn Cham thì ẩn cư từ tổ kén Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Câu chuyện Cham – Đời là nhẹ 03. Từ điển Cham: phim bộ dài tập

1995-Tuoitre-Luonghieu

Năm 1992, đang thủ tiệm tạp hóa ở quê ngon lành, ĐH mời tôi vào Sài Gòn soạn Từ điển. Tôi nhỏ tuổi nhất, chả bằng cấp chi lại đứng vai tổ trưởng.

Sau Tết 1994, Từ điển Cham – Việt đang diễn ra ngon trớn tại Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam – Đông Nam Á thuộc ĐH Tổng hợp TPHCM thì giám đốc Trung tâm kêu ngưng. Đồn rằng trình độ tiếng Cham của tất tần tật Cham chỉ mới lớp Ba, làm gì soạn nổi Từ điển. Cứ dịch Dictionnaire Cam – Français của Aymonier ra tiếng Việt mà xài! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Lễ hội Ramưwan của dân tộc người Chăm trong thời hội nhập

2014-6-Ramuvan-Dien

Phùng Hoàng Anh thực hiện (bài phỏng vấn thực hiện vào Ramưwan 2013)

Báo Trí thức & Phát triển, 21-8-2014

Mỗi lần nhắc đến “tết Chăm”, ai ai cũng nghĩ đến lễ hội Katê. Điều đó không có gì sai cả, bởi đây là lễ hội lớn nhất của cả dân tộc Chăm, không phân biệt tôn giáo tín ngưỡng. Nhất là trong dịp Katê, đồng bào Chăm mở hội đón khách thập phương lên hành hương tháp Chàm nổi tiếng trong khu vực. Trước đó là lễ rước y trang thần được dân tộc Raglai anh em mang xuống rất long trọng. Thế nhưng, bên cạnh Katê, cộng đồng Chăm còn có lễ hội khác, mà nhiều khi dân gian gọi chệch đi là Tết Bà-ni. Đó là lễ Ramưwan. Nhân dịp này, chúng tôi đã có cuôc trò chuyện với nhà nghiên cứu văn hoá Chăm  Inrasara. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Câu chuyện Cham – Đời là nhẹ 02. Thống nhất Xakawi Cham bằng… tình cảm

Học giả Thiên Sanh Cảnh sinh thời có mỗi ước mơ: Thống nhất lịch Cham bốn vùng Pangdurangga. Khổ nỗi là trước bao vị chức sắc Cham, ông nói đâu dẫn chứng rành mạch đó. Vâng, bác nói phải thì tụi em nghe. Cũng đãi cơm, cũng gật gù. Bác đi rồi, tụi em cứ nếp cũ mà hành sự. Thế là mạnh ai nấy làm, và 3 vùng Cham ăn Katê cứ lệch nhau.

Mùa hè 1990, tôi ngắt nhỏ ông [cựu thứ trưởng Bộ PT Sắc tộc] Châu Văn Mỗ, Hội trưởng Hội Bảo thọ Caklain Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)