Inrasara: THẢM HỌA HẠT NHÂN, HIỂU BIẾT ĐỂ CÙNG TRÁCH NHIỆM

Đọc: 10 Bài học từ Fukushima – Giảm thiểu rủi ro và bảo vệ cộng đồng trước thảm họa hạt nhân, do Ủy ban Xuất bản Tập sách Fukushima, 74 trang, khổ 14,5-20,5cm.
Sách tặng không bán, phát hành vào ngày 11-3-2015.
Fukushima 02

1. Ngày 25-11-2009, với 77,48% phiếu tán thành, Quốc hội Việt Nam thông qua Dự án Nhà máy Điện hạt nhân tại Ninh Thuận. Khác với thông lệ, đa phần dự án trên đưa xuống, con số biểu quyết luôn lên ở cấp độ trên 90%. Sự thể cho thấy ở đó, vẫn có nhiều người hiểu và phản đối. Và dù không ngăn được chủ trương “trên” – nhưng hơn 22% đại biểu đã dám thể hiện trách nhiệm “đại biểu” của mình đủ nói lên tính gai góc của vấn đề. Thế nên không lạ, ngày 22-11-2016, nghĩa là chỉ thiếu 3 ngày tròn 7 năm, khi vấn đề lần nữa được đưa ra, 92% Quốc hội bỏ phiếu tán thành dừng Dự án.
Bởi xu thế chung hay tác động từ ngoài, hoặc giả do “thiếu tiền” hay các đại biểu được nâng cao nhận thức về tác hại của khủng loại nhân tạo này, chúng ta không biết được. Chỉ biết rằng Dự án hoàn thành hai Nhà máy Điện hạt nhân tại tỉnh cộng đồng Cham tập trung đông nhất nước đã được quyết: “dừng”.
Không mừng sao?! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 07.

I remain sorrowful and hence I am alive
I still write and so I still love
when I cease to love I will have already died (Translated by Alec G. Schachner)
Tôi còn buồn là tôi còn sống
tôi còn viết là tôi còn yêu
tôi hết yêu là tôi đã chết.
Dahlak dōk drôi nan dahlak dōk diup
Dahlak dōk wak nan dahlak dōk ranam
Dahlak abih ranam mong yau mưnuix mưtai bloh.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 06.

In the contemporary world, the streams of literature are considered peripheral ones, although they still have their stable standing. They help enrich national literatures in the family of South East Asian nations. That is either their position, an affirmation of the spirit of great integration. This is certain.
In recent years, I have paid more attention to Cham society. So, I wrote many essays not only focusing on the past, but more on the current Cham life.

Dalam rai uni, khôl kanưdha mưlāng bloh urāng mong yau dōk di lingiu adat jāng hu libik dang biak karei crih. Nhu ngak mưda ka ilimô ia Biêtnām dalam wāng nưgar Agrih cau Āk. Kabha nan brei thau bruk pakhang êng drei, thong pabiđāng mat ar patamư prong. Kardak yau nan!
Dôm thun xani, dahlak pacaup tamư dalam buk krām Cam rilô hơn. Ywa nan mưng wak rilô kadha mưnưg, ôh njaup yōm dôm pakār klak bloh dôm bruk birau bblwak di nan.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

khaly chàm: lũ đời và tôi khát đói ánh sáng

trong cái xác sống tôi thần hồn tích tụ lén lút rong chơi
khi ấy. tất cả những gì xung quanh đều là hình ảnh luôn biến đổi
chẳng bao giờ có thật dành cho sự phân hủy vô hình
có thể lắm. cái bóng đem nỗi sợ hãi màu đêm đổi lấy tiếng thạch sùng Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 05.

Glang Anak wrote a slim work of poetry that many generations learned by heart, misunderstanding
how could I lament with her in our mother tongue?
(Translated by Alec G. Schachner)
Freedom might be more difficult to achieve if you live in a country like Vietnam. But there is also hope for every individual; and then we can all work for it.
Many of cham people consider that Ariya Glang Anak is one of the greatest works ever written. In this work, the poet said that love will always be stronger than any racial hatred. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

GANAP MONG 04.

Today, there are around 200,000 Cham people in Vietnam, and most of them live in 3 provinces: Ninh Thuận, Bình Thuận and An Giang; the rest live in 8 other ones.
Religion as well as customs and habits may be different across different residing areas and environment among Cham communities, however we are linked by language.
Cham communities are rich in tradition. The Cham culture respects the land, the village as well as their writing and temples.
We understand that our lives depend on protecting those things. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG 03.

My paternal grandfather told me about the terrible events of Emperor Minh Mang’s invasions of the final Cham villages.
At that time, Cham people did not know who was in charge of (in control of) the country. In 1833, Jathak Wa decided to raise against the Nguyen Dynasty. However, the uprising was defeated shortly afterwards. Many died and others took refuge in the highlands.
According to historians, tens of thousands of Cham residents migrated to Cambodia to avoid being murdered.
Despite Minh Mang’s soldiers said that they had tried to separate the violent rebels from the peaceful people, thousands of innocent Cham people were killed everyday all over country and across their ways out of a deadlock.
They said that people call war its name, but it is more like genocide.
In the name of humanity, we refuse to accept that genocidal regime.
Untill 1842, when the Vietnamese King Thieu Tri called them to return, can you imagine? The Cham population of Ninh Thuan province was only 5,000 people! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: THÔNG ĐIỆP NHƯ LÀ ẨN NGỮ

[một góc nhìn Chậm hơn sự dừng lại, tập thơ Trần Tuấn, NXB Hội Nhà văn, 2017]
TranTuan 4-2008
Hành hương về phía rừng già, rừng già như là giấc mơ nguyên thủy của loài người; hành hương đi tìm giọng nói, giọng nói như là tiếng bập bẹ nguyên sơ của buổi bình minh nhân loại – khi con người hãy còn chưa bị văn minh thao túng, tàn phá, làm suy đồi, tha hóa, và vong thân.
dậy đi thôi
không phải mơ mà chúng ta đang chết

Còn hơn chết, chúng ta chỉ còn là những cái xác biết di động. Đây và kia. Chúng ta đang “lang thang trong thân thể kẻ khác”. Je est un autre: Tôi là kẻ khác, tất cả “tôi”, không ngoại trừ ai. Là chúng ta. Lang thang và lang thang…
Đi, chạy là lang thang. Nói, làm hay không làm gì cả (vô vi) là thang thang. Suy tư hay hành động là lang thang. Không lang thang cũng là thứ lang thang. Lang thang như kẻ mù tìm đường giữa đêm tối với cây nến đang tắt trong tay. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.5/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

Đỗ Tấn Thảo: TẶNG NGÀY LỄ TÌNH YÊU/ THÀNH PHỐ HOA SƯA

Hôm qua đi nhậu
Cá diếc chấm mù tạt
Sặc mũi hay hắc xì hơi chi đó
Chợt nhớ
Đôi trai gái ôm nhau trên cầu tình yêu
Họ đã khóc
Có lẽ là yêu nhau

Sáng nay trên đường đi làm
Sớm mờ sương
Thấy bông hồng nhung nằm rơi bên vệ đường
Có lẽ người chở hoa đi bán đã vô tình
Chứ ai nỡ vất đi đóa hồng xinh đẹp Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG – 02

For a long time, researchers considered “lục bát” forms to be a pure Vietnamese one. Besides, Cham people had a poetic form which look very similar it called “ariya”. Since early 17th century, Cham authors used this form of poetry to write their poems.
Tapa dôm rituh thun talah, ra-mưgru Biêtnām xanưng laic thek lục bát yōm dôm Yôn min hu. Karei di nan, bôl Cam jāng hu thek mưdrơh yau nan, pa-angan ariya. Mưng di akok uthumān XVII, ra-panưh Cam angui “ariya” cwak akayet jāng yau dôm ariya pakan pajơ.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)