Category Archives: Nghiên cứu

Trần Đức Ngôn: Tháp Chăm Yang Prong và hiện tượng xâm thực văn hóa

Posted on by
2

đã đăng Vietvan.vn

Tháp Yang Prong là di tích kiến trúc tôn giáo của người Chăm. Sự hiện diện của tháp Chăm trên cao nguyên Đăk Lăk gợi ra cho các nhà nghiên cứu lịch sử, dân tộc học, khảo cổ học những kiến giải khác nhau. Tại tháp Yang Prong, nhiều năm trở lại đây, đang diễn ra một hiện tượng, gọi là sự xâm thực văn hóa. Quá trình này đang diễn ra một cách tự nhiên và chậm chạp.

1. Giới thiệu về tháp Yang Prong

Tháp Yang Prong hiện tọa lạc trong một cánh rừng thưa, gồm những cây cổ thụ (cây săng lẻ), thuộc địa phận xã Ea Rok, huyện Ea Sup, tỉnh Đăk Lăk. Nhìn trên bản đồ, tháp nằm ở phía tây tỉnh Đăk Lăk, gần biên giới Việt Nam – Campuchia. Cánh rừng thưa, nơi tọa lạc của tháp, nằm trải dài bên bờ sông Ea Hleo, quanh năm đầy nước, tạo nên một khung cảnh thiên nhiên đẹp đẽ, thoáng đãng, màu xanh cây lá quanh tháp phủ dày suốt bốn mùa. Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 6.0/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

A Cham woman proposes

Posted on by
Reply

Vietnam Heritage, No 9, December 2011

 

The Cham people of today are matriarchal, so women propose to men and men live in their wives’ houses. It is the other way round for Kinh Vietnamese. Even as recently at 1928 it was the man who proposed in Cham marriage. In the book Le Royaume du Champa (The Cham Kingdom, Paris, 1928), French author G. Maspéro wrote: ‘Cham people’ marriages are arranged with the help of a broker who brings some gold, silver and two jars of wine to the woman’s house to propose marriage.’ Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Bá Minh Truyền: Tổng luận về nghiên cứu lịch sử, văn hóa, xã hội và giáo dục người Chăm ở Việt Nam

Posted on by
1

Bút danh khác: Jaya Bahasa, hiện sống ở thành phố Phan Rang – Tháp Chàm.

Đã đăng Tagalau 12

Tóm tắt

 

Trong suốt thời kỳ Pháp thuộc, lịch sử vương quốc Champa đã thu hút nhiều nhà khoa học trên thế giới nghiên cứu, công bố thành sách, tạp chí. Sau năm 1975, xuất hiện các tác giả Việt Nam, không dừng lại ở việc tìm tòi, bổ sung thêm tư liệu mà còn khám phá ra cái mới như lắp vào khoảng thiếu sót của các nhà nghiên cứu tiên phong chưa làm được. Những công trình về sau đã đi vào từng mảng, lĩnh vực thuộc đời sống, văn hóa, xã hội, lễ hội đến sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo. Đặc biệt, số lượng tác giả là người Chăm cũng gia tăng ngày càng đông đảo trong đội ngũ các nhà khoa học, để trình bày về các vấn đề liên quan đến tộc người Chăm trên cơ sở khai thác văn bản viết - Akhar thrah - đang lưu trữ ở trong gia đình và làng quê Chăm Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Hồ Trung Tú: 400 năm Phú Yên – Nhìn lại trường hợp Chủ sự Văn Phong

Posted on by
Reply

Đã đăng Tagalau 12
Ngày 1-4-2011 Phú Yên làm lễ kỷ niệm 400 năm ngày hình thành, nói chính xác hơn, ngày sát nhập vào Đại Việt. Tất cả các tư liệu, bài viết xưa và nay đều ghi công hai người là Lương Văn Chánh và Ngưỡi Phước Vinh, riêng người có công chính thức đem Phú Yên về với Đại Việt năm 1611 là Văn Phong thì không ai nhắc đến, thậm chí còn bị tước mất họ. Mời độc giả đọc một phần trích trong sách Có 500 năm như thế về nhân vật xứng đáng được trả lại vai trò trong lịch sử.

Sau khi vua Lê Thánh Tông chiếm thành Trà Bàn, một tướng Chiêm là Bô Trì Trì chạy thoát, đem tàn quân vào Phan Lung (Phan Rang) tự xưng vương, giữ được 1/ 5 đất đai Chiêm Thành cũ, sai người đến xin xưng thần và nộp cống. Vua Thánh Tông nhân đó chia đất đai còn lại của Chiêm Thành làm 3 nước Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 5.5/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Quảng Đại Sơn: Về những hiện vật điêu khắc đá Champa trong Bảo tàng Lịch sử Việt Nam TP Hồ Chí Minh

Posted on by
9

Đã đăng Tagalau 12

Giới thiệu chung

Nghệ thuật điêu khắc Champa là bộ phận quan trọng trong kho tàng di sản nghệ thuật ViệtNam, về cả số lượng tác phẩm cũng như tính thẩm mỹ hết sức độc đáo.

Điêu khắc đá Champa là một bộ môn nổi tiếng được nghiên cứu từ cuối thế kỷ XIX. Các nhà nghiên cứu đã định ra được các phong cách tạo hình của Champa từ giai đoạn trước thế kỷ VII (chịu ảnh hưởng nghệ thuật Amaravati của Ấn Độ) cho tới giai đoạn nửa sau thế kỷ VII trở đi, đã tạo được những nét riêng của điêu khắc đá Champa qua 8 loại phong cách: Mỹ Sơn E1, Hòa Lai, Đồng Dương, Khương Mỹ, Chánh Lộ, Tháp Mẫm, Yang Mun, Po Ramé Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 8.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: +1 (from 1 vote)

Guga: Ariya patauw adat likei

Posted on by
1

đã đăng Tagalau 12.

 

Phàm chúng ta là đàn ông, nhưng dường như nói đến ariya Chăm chúng ta chỉ hướng tâm vào Glơng Anak hoặc Pauh Catwai, Ariya Bini – Cam hoặc Xah Pakei… Thậm chí khi đề cập đến Gia huấn ca, chúng ta cũng chỉ phân tâm về Muk Thruh Palei hay Patauw Adat Kamei mà quên bẵng đi rằng: Ariya Patauw Adat Likei mới là kim chỉ nam mà mỗi người đàn ông phải gối đầu giường trong bất cứ hoàn cảnh nào! Một câu nói tưởng chừng giản đơn nhưng quyết định tất cả: “Likei di bơng mưsuh, kumei di bơng mưnưk” có nghĩa là: Đàn ông phận chiến đấu, đàn bà phận sinh đẻ. Nói rộng hơn, đàn ông lo chuyện bên ngoài xã hội, đàn bà đảm nhận công việc trong nhà Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Bá Văn Quyến: Bí ẩn tháp Po Romé

Posted on by
10

Cei Kadhar, hiện ở Hậu Sanh – Phước Hữu – Ninh Phước – Ninh Thuận

đã đăng Tagalau 12.

 

Gần đây, trên đền tháp Po Romé đã phát hiện khu mộ “Ghur” chôn hài cốt người, hộp Klaong đựng mảnh xương trán và những mảnh vỡ của bức tượng đá được chôn lắp dưới đất… Nhận thấy rằng những vấn đề này là bí ẩn của tháp Po Romé. Thiết nghĩ cần phải có sự giải đáp đúng đắn về luận cứ khoa học cũng như giá trị lịch sử liên quan đến vị vua Po Romé và đền tháp Po Romé. Nhằm để làm rõ thêm về tháp Po Romé cũng như vị vua Po Romé, chúng tôi trình lên bài viết “Bí ẩn của tháp Po Romé” để các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước cùng thảo luận và đưa ra lời giải đáp chung. Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: +1 (from 1 vote)

Jaya Bahasa: Văn hóa và giáo dục người Chăm ở Ninh Thuận trong lịch sử

Posted on by
1

TÓM TẮT

            Người Chăm sinh sống trong nhiều tỉnh thành Việt Nam và trên thế giới. Riêng ở Ninh Thuận  những nét văn hoá ảnh hưởng từ tôn giáo Ấn Độ và Islam giáo, tạo nên một bản sắc văn hoá độc đáo không thể nhầm lẫn với nơi khác trong sinh hoạt cộng đồng. Trên cơ sở nền sản xuất nông nghiệp lúa nước, chịu phụ thuộc vào điều kiện thiên nhiên, hình thành cách thức ứng xử của người Chăm thích sự hài hoà với môi trường sống. Vì vậy, không phải ngạc nhiên về mọi hoạt động văn hoá và xã hội đều bị tác động từ các yếu tố tâm linh.

Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 9.5/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Nghĩ gì? – 03/2. Bạn có yêu palei bạn không?

Posted on by
5


 

Vị tặng tôi bản đồ chụp không ảnh palei Caklaing bảo đây là bản duy nhất còn giữ lại được. Ảnh do thôn trưởng cũ (Đạt Lẹo) cho cụ. Đây là bức ảnh quý. Quý nhau lắm mới tặng Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 9.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: +1 (from 1 vote)

Inrasara: Memories of a Cham bard

Posted on by
Reply

Inrasara: Memories of a Cham bard

Vietnam Heritage, 7-2011

* Myson, 2001.

I had to persuade him to recite onne more for me to record. He seemed lacking in enthusiasm. He was reluctant and forgot at many points. I understood. The chanted legends must be performed in a festival space, with its atmosphere

As a member of a Champa performing arts group, Mudwon Gru Han Phai – ‘Muwdon Gru’ is a priestly title – sang on prestigious platform in Saigon and performed at thousands of Cham festivals. He trained many Cham artists and was a live specimen for many researchers on the culture of Champa Continue reading →

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 9.0/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)