Inrasara: ÔI CHAMPAKA.INFO!

Với Champaka, Inrasara viết cái gì cũng sai bét. Viết 3 điểm mà sai hết 7. Thế là anh chị em tha hồ tố giác tôi, nào là “bịa đặt và chế biến theo ngẫu hứng”, nào là “sự suy đoán riêng tư của mình, đúng hay sai không cần biết, miễn là viết rồi thì cứ phóng lên trang báo, trang web, v,v, để cho độc giả xem, không cần suy nghĩ thái độ này có thể làm tổn thương đến di sản văn hoá và lịch sử của dân tộc Chăm hay không”.
Ghê vậy đó. Cho nên non mươi năm qua, tôi hết đọc, hết cãi Champaka. Sáng nay rủi ro, có bạn than: “sao Sara nhà ta sai dữ thế”, rồi dứt khoát mời tôi qua Champaka.info coi thử, chiều ý bạn tôi mới qua. Thì ra nó như thế này.
“Sai lầm của Inrasara trong bài viết “Người Chăm và văn hoá Chăm”” trên BBC ngày 4-8-2015. Xin lưu ý, ở đây:
– Thứ nhất, tôi không nói về quan điểm, bởi quan điểm khác nhau là chuyện thường.
– Tôi cũng không bàn về chuyện ngoài lề, mà Champaka lan man lạc đề quá nhiều.
– Tôi càng không trả lời về chi tiết hay ngôn từ cần đến sự giải thích dài, ví dụ: về lễ Rija Nưgar, về khái niệm “tôn giáo mở”.
MÀ NÓI VỀ KIẾN THỨC VÀ SỐ LIỆU AI BIẾT ĐỌC CŨNG CÓ THỂ KIỂM CHỨNG ĐƯỢC. Xin chỉ nêu 3 điểm, rồi thôi. Và KHÔNG nói gì thêm.

1. Champaka viết:
Inrasara viết: Năm 1044, nhà Lý bắt 5.000 tù binh Cham ra Bắc; 25 năm sau, số lượng tù nhân Cham ra Bắc lên đến 50.000 người.
Đính chính lại: Dựa trên tư liệu nào mà Inrasara cho rằng 25 năm sau, số lượng tù nhân Chăm ra Bắc lên đến 50.000 người?”
Inrasara trả lời: Trần Trọng Kim viết (Việt Nam sử lược, Bộ Giáo dục – Trung tâm Học liệu, Sài Gòn xuất bản, q.1, 1971, tr. 98): “Năm giáp-thân (1044) vua Thái-tông ngự giá đi đánh Chiêm-thành… quân Chiêm-thành thua chạy. Quân ta bắt được hơn 5.000 người và 30 con voi”. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 2 votes)

Gia phả dòng họ Ông

Ông (tiếng Cham: Ong hay Aung, Ung) là một trong bốn dòng tộc nổi tiếng của Cham, gồm Ông, Ma, Trà và Chế. Họ “Ông” có từ thời Nhà Lí [và chỉ có từ thời này], khi 5.000 (1044) và 50.000 (1069) tù binh Cham bị Nhà Lí bắt ra Bắc. Đa phần các tù binh này lấy vợ Việt lai giống làm thành họ “Ông”. Như họ Trà và Chế hiện vẫn còn tại Đà Nẵng, Huế…
FB Nguyễn Thùy Trang, 12-7-2015
Gia phả dòng họ Ông thuộc Cẩm Lệ, một quận của thành phố Đà Nẵng. Thủy tổ của họ Ông là ông Ông Lý Trai có từ đời Nhà Lý đến nay là 41 đời.
Ngoài ra còn một vị thủy tố khác là Ung Văn Lào (nguyên là họ Ông, làm xã trưởng thời nhà Hồ ở thế kỷ 15), tính đến nay hơn 600 năm, sinh hạ được 22 đời. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 6.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Inrasara: NGƯỜI CHAM VÀ VĂN HÓA CHAM Ở VIỆT NAM NGÀY NAY

BBC, 8-5-2015

1. Vương quốc Champa được thành lập năm 192, kéo dài từ Mũi Hoành Sơn – sông Đinh cho đến Bà Rịa – Vũng Tàu. Từ thế kỉ XI, qua các cuộc Nam tiến của Đại Việt, biên gới lui dần về phương Nam rồi mất hẳn vào năm 1832, khi cuộc khởi nghĩa cuối cùng của Thak Wa bị vua Minh Mạng dẹp tan. Suốt quá trình lịch sử ấy, người Cham lưu lạc qua nhiều vùng đất khác nhau, để tạo thành cộng đồng riêng với những khác biệt nhất định về văn hóa và ngôn ngữ.
Giai đoạn 986-988, khi Lưu Kỳ Tông làm vua đất Champa, bộ phận Cham chạy qua Hải Nam – Trung Quốc sinh sống. Năm 1044, nhà Lý bắt 5.000 tù binh Cham ra Bắc; 25 năm sau, số lượng tù nhân Cham ra Bắc lên đến 50.000 người; họ lập thành các làng riêng và tồn tại thời gian khá dài. Đến thời Po Rome (1627-1651), một bộ phận lớn Cham vượt đại dương qua sống ở Kelantan – Malaysia; sau này 1975, 5 vạn người Cham chạy trốn cuộc thảm sát của Pôn Pốt qua Mã Lai sinh sống, và không có ý quay lại Campuchia (G. Moussay). Thế kỉ XVIII, người Cham chạy loạn qua Thái Lan, hiện thuộc khu Ban Khrua, Bangkok, khoảng 5.000 người. Ở Campuchia, vào năm 1692, 5.000 gia đình Cham từ Pangdurangga di cư qua, ở vùng đất tốt dọc sông Mekong, sau đó còn mấy đợt di dân khác nữa. Hiện nay, ngoài 22 làng còn theo tôn giáo Bà-ni, tất cả đều là Muslim. Cuối thế kỉ XX, người Cham ở Campuchia thay đổi họ tên thành Khmer Islam. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Mohd Mansour Halim: Làng Chăm giữa phố thị Bangkok

TTXVA BIÊN TẬP, 16-3-2015
Kampung-Cham-in-Bangkok-City-1
Kampung-Cham-in-Bangkok-City-2
Vua Thái Lan là Rama I (1782 – 1809) đã cấp đất cho người sắc tộc Chăm tại Baan Krua để cảm ơn nhóm sắc tộc này giúp vua chống lại quân Miến Điện.
Người Chăm tự gọi nơi này là Kampung Cham (Làng Chăm), ngôi làng được bao bọc bởi những tòa nhà chọc trời. Không xa chợ Pathum Wan, Quảng trường Xiêm. Baan Krua nằm cạnh con kênh nổi tiếng Mahanak.
Giữa làng có một ngôi thánh đường gỗ rất cổ với nhiều vết chạm khắc hoa lá rất tinh xảo. Tuy nhiên, thánh đường đã không còn được sử dụng và thay vào đó là ngôi thánh đường kiên cố bằng xi măng xây trước cổng làng. Nhưng người già nơi đây đều có thể nói được tiếng Chăm, người trẻ thì không, nhưng một số người trẻ có học Agama thì có thể nói được tiếng Malaysia. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

JASHAKLIKEI: ĐÁM TANG CỦA NGƯỜI CHĂM (AHIER) NHÌN TỪ THUYẾT “TƯƠNG ĐỐI VĂN HÓA”

Cách đây hai năm (28/12/2013), một bài viết mang tựa đề “Tục đẽo xương sọ thành đồng xu ở Ninh Thuận” của một tác giả mang tên Nguyễn Khiêm Tốn, được đăng trên trang điện tử 24h.com.vn, bài viết này ghi nhận đám tang và nghi lễ nhập Kut của người Chăm Ahier (Chăm Bàlamôn) ở Ninh Thuận như một hủ tục lạc hậu và ghê rợ, cùng ngày báo Dân Việt cũng chép lại bài viết này. Bài viết nhanh chóng hướng phải sự phản ứng của dư luận đặc biệt là của cộng đồng người Chăm, Sohaniim đã viết một bài phê bình bài báo này và được đăng tải trên webite Gulpatoan.com. Một năm sau bài viết này được đăng tải lại trên trang vtc.vn với nhan đề “Kỳ bí tục đẽo sọ người chết thành hình xu để thờ ở Ninh Thuận” (10/1/2014). Gần đây nhất, một bài báo ký tên Xuân Hướng đăng trên trang baodansinh.vn với nhan đề: “Hủ tục “đẽo sọ người chết” ở làng Chăm” (24/6/2015), bài viết này sau đó bị sự phản biện trên trang Inrasara.com. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

NHÀ BÁO VĂN HÓA CÒN LÀM VĂN HÓA NHƯ THẾ CHO ĐẾN BAO GIỜ?

1. Sáng nay tình cờ đọc bài Hủ tục “đẽo sọ người chết ở làng Chăm” trên Báo Dân Sinh, 24-6-2015 06:26, kí tên XUÂN HƯỚNG
2. Báo Bình Dương online chép lại cùng ngày, với tít Tương tự
Theo đường link, tôi thấy bài này đã đăng ở:
3. Báo 24 giờ, Thứ Bảy, ngày 28-12-2013 19:00 PM
Theo Nguyễn Khiêm Tốn (Dòng Đời)
4. báo Dân Việt chép lại cùng ngày
Cuối cùng [chưa chắc đã là cuối chót]
5. báo News, mục Phóng sự – Khám phá
Kỳ bí tục đẽo sọ người chết thành hình xu để thờ ở Ninh Thuận
10/01/2014 17:45

ĐÂY LÀ SỰ CẨU THẢ ĐẾN VÔ TRÁCH NHIỆM CỦA VÀI NHÀ BÁO VÀ BÁO CHÍ HÔM NAY Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +8 (from 8 votes)

Dấu Chăm xưa trên đất Hương Quế

Đà Nẵng, 11-7-2015
Mặc dầu ngày nay, Hương Quế chỉ còn là một phế tích nhưng những gì còn sót lại trên mảnh đất này chứng tỏ ngày xưa nơi đây đã từng tồn tại một công trình kiến trúc tôn giáo kỳ vĩ…
Từ thế kỷ VII đến thế kỷ X là thời kỳ ổn định và phát triển nhất về kinh tế lẫn văn hóa của vương quốc Chămpa, đánh dấu bằng việc hình thành những phong cách kiến trúc Chămpa độc đáo, mà điển hình nhất là những công trình kiến trúc tồn tại đến ngày nay trên vùng đất Quảng Nam – Amaravati xưa như: Khu di tích Chăm Mỹ Sơn, phế tích Phật viện Đồng Dương, tháp Bằng An, khu tháp Chăm Chiên Đàn, khu tháp Chăm Khương Mỹ và hàng chục phế tích khác rải rác ở khắp địa phương trong tỉnh, trong đó có khu phế tích Hương Quế.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 7.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

ĐÁ ‘KUT” Ở BOH DANA: VỀ PHẢN HỒI CỦA TIẾN SĨ QUANG CẨN

Phản hồi của Tiến sĩ Quang Cẩn vào 2g chiều ngày 5-7-2015:
“Thực chất đây là một vụ vi phạm luật tục, không Cả Sư nào chấp nhận được. Cả Sư là người giử luật của Yang. Vi phạm (1) di dời không do Cả sư làm. (2) đặt đá nơi đất chưa có giấy phép giữa làng. Càng bậy bạ nữa là dựng chuyện nói xấu Cả Sư của mình. Đã vậy còn đòi Cả Sư xin lỗi bọn xấu vi phạm luật tục. Đùa giỡn với luật tục tai hoa đã và sẽ đến là một điều không tránh khỏi. Chính quyền không bắt nhốt những kẻ cầm đầu thì tai họa sẽ đến với cả người vô can trong làng. Kẻ cầm đầu là “người xúi các bà di dời đá” trong ngày 4/4/15 bất chấp lời can của Cả Sư Đổng Bạ và chính quyền xã. Là kẻ dựng chuyện nói xấu Cả Sư Hán Đô. Ahiêr và chính quyền, chúng ta đang bị kẻ xấu xỏ mũi. Bắt ngay người tung tin nói đã đưa tiền xăng cho Cả Sư, người này đang muốn làm Cả Sư tại Boh Dana. Nói xấu các Cả Sư vậy, ai còn mặt mũi đi làm đám tang cho làng Boh Dana?”

Lời lẽ TS Quang Cẩn nặng nề khiến các bạn trẻ phản ứng Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 3 votes)

VẤN ĐỀ ĐÁ KUT BOH DANA, Ý KIẾN [CÓ CHỈNH SỬA] CỦA INRASARA

(Chuyên đề Đá Kut Boh Dana)

Hôm qua, “ý kiến của cei Inrasara” trên FB Wa Praong là bản tổng hợp nhanh qua trao đổi với mọi người. WP đề nghị đăng lên cho bà con, anh chị em biết sớm để mừng, tôi đồng ý. Do lúc này tôi khá bận rộn nên chưa kịp xem lại. Nay, xin đăng bản chính thức: không có gì thay đổi, chỉ chỉnh sửa câu chữ rõ hơn, và cụ thể hơn.
Cách giải quyết này dựa trên các văn bản chính thức, các bài viết trao đổi cùng comments trên FB, thông tin qua trực tiếp và phone với những người có liên quan và nhất là sau diễn biến sự vụ.

1. Giải quyết vấn đề Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 7.7/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 4 votes)

Phuel Dhar: LINGA PO YANG CHẤT THƯỜNG – HƯỚNG GIẢI QUYẾT

[Chuyên đề Đá Kut Boh Dana]
9-Kut Raglai1992 [Kut Raglai hay Kut Po Danauk ở Chakleng]
Lời mào đầu.
Phuel Dhar dù là tác giả ẩn danh, nhưng theo tôi là con người đầy hiểu biết, và có tinh thần thiện chí ước mong hóa giải sự cố và hòa giải các bên liên quan. Đây là bài viết với những đề nghị thiết thực, nên cần post lên để thông tin rộng rãi đến mọi người và các cấp chính quyền biết.
Phần tôi, tiếc là vài ngày nay tôi đang theo dõi in tác phẩm lí luận phê bình, chuẩn bị cho buổi thuyết trình về văn học vào 9g ngày 4-7 tại Cà phê Văn học, để ngay sáng hôm sau bay ra Hà Nội chuẩn bị cho buổi khác ở Heritage Space 15g ngày 8-7, sau đó dự Đại hội Nhà văn VN đến hết 11-7. Chương trình đã lên từ hơn tháng trước không thể hoãn được. Do đó, nếu chính quyền địa phương tổ chức buổi họp sớm, tôi sẽ ủy nhiệm cho người thay mặt mình dự họp.
Xin tin cho hay như thế, và cảm ơn nhiều.
Mong mọi điều tốt lành.
Inrasara.

*
Từ khi sự vụ xảy ra, tình hình an ninh trật tự địa phương mất ổn định, cuộc sống người dân đảo lộn Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)