Jashaklikei: Rija nưgar – hội ca vũ đầu năm

Ka-ing-01

* Photo Inrajaya.

Bilan than-uh than-on

Hamit grum mưnhi gah pur, pai

(Khi nghe tiếng sấm hướng Đông/ Nhân dân hớn hở mới hòng yên thân) - Tục ngữ Chăm.

Hằng năm, cứ mỗi độ hoa Tagalau (bằng lăng) nở tím khắp cả những vùng đồi xứ sở, những đàn chim Chrao từ đâu bay về, lượn quanh bên những cánh đồng xa xăm bát ngát chạy vào những palei Chăm, trên những sa mạt các vàng cắt đôi vùng trời ra làm hai phần phía trước tầm mắt, trên những đỉnh tháp uy nghi, đứng đó tự bao đời. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.8/10 (4 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

Tagalau chuyển giao thế hệ

(để độc giả có thông tin thêm về “Inrasara bỏ cuộc chơi”, Inrasara.com xin đăng bài phóng vấn này để tiện tham khảo.

Inrasara trả lời phỏng vấn Thegioivanhoa

1- Với cương vị là Chủ nhiệm và là người đồng sáng lập ra Tagalau trong những ngày đầu, xin anh hãy cho biết thêm quá trình ra đời và những khó khăn mà tuyển tập gặp phải trong thời gian đó?

Inrasara: Mùa Hè 1996, ở Trại Sáng tác tại Đại Lải, đến gặp Ban Biên tập đặc san Văn nghệ Dân tộc & Miền núi, tôi nói rất ư là tự tin: Cộng đồng Chăm có vài văn tài, hãy cho tôi một số báo để chúng tôi làm tuyển tập. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.7/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)

‘Trí / Thức’ giới thiệu – ‘Encounter’ presents Inrasara – 01

SanArt 8-4.09

(Việt Nam, nhìn từ huyền thoại ít được biết đến)

 01. Sự bí ẩn Chăm, một hành trình cổ xưa – The mystery of Cham, an ancient journey

Mở

Việt Nam sở hữu nhiều huyền thoại, huyền thoại của và về Việt Nam. Từ huyền thoại cổ xưa đến huyền thoại mới toanh, huyền thoại lịch sử đến huyền thoại văn chương: huyền thoại “mở cõi” hay “Việt Nam là nước thơ” là một; từ huyền thoại lớn đến huyền thoại nhỏ, ở đó huyền thoại “lục bát là thể thơ thuần Việt” rất điển hình Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 7.7/10 (7 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +4 (from 4 votes)

‘Trí/ Thức’ giới thiệu – ‘Encounter’ presents Inrasara

 Inrasara_mailchimp_Inrasara là diễn giả thuộc chương trình Trí / Thức nằm trong dự án liên ngành mang tên Nhận thức Thực tại’ do Mạng lưới Quỹ Hoàng Tử Claus với Sàn Art tài trợ.Inrasara participates in Encounter, a lecture series which is part of a large artistic endeavour called Conscious Realities, initiated and organized by San Art in partnership with Prince Claus Fund. Continue reading
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 8.0/10 (3 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +5 (from 5 votes)

Từ công Nhượng: Vài dòng về “Vấn đề đất Ghur Bini đã đi tới đâu?”

(Chuyên đề Ghur Cham Bini)

Ngày 30 tháng 3 năm 2014

(Đã đăng trên www.Chamtoday.com)

Ghur Ram-Jaka

* Ghur Ram bên núi Cabbang, Photo từ Face Jaka.

Khi đọc dòng blog của Inrasara về Vấn đề đất Ghur Bini đã đi tới đâu? trên mạng Inrasara.com thì tôi nghĩ rằng không có người Chăm nào mà lại không đau lòng cả.  Dòng blog này theo được biết đã được đăng lên từ tháng 7 năm 2013 nhưng quả thật vấn đề đất đai người Chăm đã bị xói mòn đã từ lâu.

Từ quan điểm tôn giáo, có thể một người theo đạo này sẽ không san sẻ sự mất mát của một người theo đạo khác cho nên y sẽ không mủi lòng trước sự mất mát của người khác mặc dù cùng chung một tiếng nói hay văn hoá. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +3 (from 3 votes)

Về nữ sĩ Huỳnh Thị Bảo Hòa: tác giả Chiêm Thành lược khảo

images1000543_nu_thi_si

Lê Gia Lộc, Báo Đà Nẵng cuối tuần, thứ Bảy, 29-3-2014 [trích]

*

Bà là người phụ nữ Đà Nẵng đầu tiên cắt tóc ngắn, đi xe đạp; là người Việt Nam đầu tiên viết tiểu thuyết bằng chữ quốc ngữ; là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên viết nghiên cứu, khảo luận.

Huỳnh Thị Bảo Hòa (1896-1982) tên thật là Huỳnh Thị Thái, sinh năm 1896 tại làng Đa Phước, nay thuộc phường Hòa Khánh Bắc, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 2.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Inrasara: Từ Văn hóa biển Cham đến Hải sử Việt Nam

Tiền phong chủ nhật, 23-3-2014

BBC.co.uk/vietnamese, 25-3-2014

 

Mấy năm qua, khi thời sự Biển Đông đang nóng dần lên, chủ quyền quần đảo Hoàng Sa – Trường Sa đang được đặt thành vấn đề mang tính khu vực, thì Việt Nam cần truy tìm nền hải sử hơn bao giờ hết. Tìm ở đâu? – Không ở đâu cả.

Xưa, người Việt mở cõi xuống đất liền ở phương Nam, và chỉ biết có đất liền; còn đóng tàu viễn dương, thì hầu như chưa. Suốt dòng lịch sử dựng nước và giữ nước, người Việt chỉ biết ra khơi về lộng. Mà “lộng”, theo Từ Chi, chỉ đâu khoảng ba cây số cách bờ, còn “khơi” xa lắm cũng đến bảy cây số là cùng. Nền hải sử Việt Nam hoàn toàn thiếu vắng. Do đó – khi Champa đã làm một với Tổ quốc Việt Nam thống nhất, thì việc nhận diện văn hóa biển của vương quốc Champa cổ sẽ bổ khuyết cho sự nhìn nhận thực thể Việt Nam. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +3 (from 3 votes)

Vấn đề Đất Ghur Bini đã đi tới đâu?

(Chuyên đề Ghur Cham Bini – bài 06)

1. Đầu tháng 7-2013, sau khi cùng nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên thăm đất Ghur Girai Neh về, tôi có bài viết “Lo trước 01 – Ghur Anưk Biniđăng trên mạng nhà vào ngày 13-7-2013.

Sau đó, Nguyễn Vĩnh Nguyên viết bài “Ghur Girai Neh – một dấu tích biển Chăm” đầy tính cảnh báo đăng trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn, 22-8-2013.(*)

Sau bài viết, tôi nhận được nhiều phản hồi khẳng định Đất Ghur anưk Bini là đất thiêng của tổ tiên cần phải bảo vệ, từ đó đề xuất hướng giải quyết. 3 phản hồi tiêu biểu: Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)

Độc đáo văn hóa phồn thực Chăm

Trích Hà Vũ Trọng, Thể thao & Văn hóa cuối tuần

NuiDaBiaLingaparvata-CustomLingaparvata hay núi Đá Bia trên đèo Cả, tỉnh Phú Yên, với câu ca dao được truyền tụng: “Chiều chiều mây phủ Đá Bia/Đá Bia mây phủ chị kia mất chồng”

Từ những kỳ quan phồn thực

Nằm phía Bắc đèo Cả (tỉnh Phú Yên), một vùng nổi tiếng với nền văn hóa đá linh thiêng, có quả núi thiêng Lingaparvata. Tương truyền vua Lê Thánh Tông trong cuộc công phá Chiêm Thành, đã cho khắc bài bia vào hòn đá linga “mọc” tự nhiên chót vót trên ngọn núi này để phân định ranh giới Chiêm – Việt (từ 1471 – 1653), đặt tên là Thạch Bi Sơn (hòn Đá Bia) Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 6.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)