TÔI THÍCH PAUL NGUYỄN HOÀNG ĐỨC

Tư tưởng đó – cần đến tính cách đó, lối ứng xử đó, với ngôn từ đó.
3 ý thường được đặt làm nền: Dĩ Âu vi trung, Duy lí & Trường ca cốt truyện, qua đó anh nhạo nhiếc, phê phán không thương tiếc [thói tật với quan điểm hủ lậu] của người Việt và văn chương Việt, thậm chí sẵn sàng thách đối thủ lên đài đấu tay đôi.
Cả 3 ý tưởng theo tôi là lỗi thời, nhưng đó là lỗi thời cần thiết. Vô cùng CẦN THIẾT. NHĐ biết (?), nhưng anh vẫn dùng đến chúng. Bởi cần thiết ấy khả thể khiến người Việt tự thức và làm lại từ đầu, khiêm tốn học lại từ abc; chớ hớt ngọn, ăn non, đi tắt đón đầu mà mong đuổi kịp thiên hạ.
Duy lí, bởi xã hội Việt Nam “thiên về tình”, cái gì cũng lấy tình mà bàn, mà xử. Tình, nên luật pháp không nghiêm, suy nghĩ lập lờ, ăn nói lấp lửng khiến người nghe hiểu đến ba bảy đường… từ đó định hướng cuộc đời và đất nước mờ mờ nhân ảnh. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Giải ảo 11. ẢO TƯỞNG ‘MUÔN NĂM’

Một ý trong bút kí của tôi năm xưa ít nhiều làm khốn đốn anh chị em ở tạp chí Cần Thơ. Nguyên văn như vầy:
“Trong một lần đối chất với sĩ quan Cộng hòa – bằng nụ cười rất hóm, cụ kể cụ đã trả lời: không theo quốc gia, không theo Mỹ, cũng chẳng theo Việt cộng. Bổn phận của tôi là bảo vệ đạo pháp và đồng bào. Còn mấy ông nói chế độ các ông muôn năm thì nó không thể muôn năm được. Hãy xem ngay Đinh, Lê, Lý, Trần vĩ đại là thế mà có bao giờ muôn năm đâu!”
Đó là năm 2002, ở trại sáng tác Cần Thơ. Phát biểu của sư trụ trì từng công lớn và trực tiếp với các vị lãnh đạo tỉnh. Ông nói theo tinh thần vô thường của nhà Phật; nói về lính Cộng hòa; tôi cứ vậy mà ghi lại. Anh chị em tưởng chả có gì, đăng, sau đó nó bị liệt vào văn chương ám chỉ! – “Nói vậy chứ chế độ ta cũng không muôn năm à?”.
Năm 2007, ở chuyến đi thực tế Cà Mau, tôi mới được kể lại tai nạn này. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Giải ảo 9-10.

Giải ảo 9. TÀI NĂNG & MÔI TRƯỜNG

Tài năng đó chỉ có thể xuất hiện, phát tiết và phát triển trong môi trường đó – không thể khác.
Xã hội Cham chắc chắn không thể nảy nòi thần đồng âm nhạc kiểu Mozart; tài năng toán học cỡ Ngô Bảo Châu không thể phát triển trong đất nước như Việt Nam; ngay tầm triết học đã phát tiết cỡ Trần Đức Thảo, về Việt Nam xã hội chủ nghĩa đã phải chết không kịp ngáp.

Trở lại chuyện văn chương.
Truyền thống gia đình Việt Nam, tôn ti trên dưới, nề nếp gia phong luôn được đặt lên hàng đầu trói buộc tiềm năng sáng tạo đột phá, khác lạ lớn của cá thể.
Nhà trường ta cũng chẳng hơn. Tinh thần “Tử viết” tồn tại suốt ngàn năm, sang thế kỉ XX nhà trường xã hội chủ nghĩa cứ món Theo-ism mà dạy. Cơ chế đó, sinh viên làm ngược, làm khác ý thầy, là về quê nắm đuôi cày.
Còn xã hội ngoài kia? Cộng đồng với văn hóa làng xã luôn dị ứng với cái mới, cái khác mình, sẵn sàng tư thế miệt thị, áp chế tư tưởng vượt qua tầm hiểu của mình, thì lấy gì mà cá tính sáng tạo vùng vẫy? Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Giải ảo 7-8

ẢO TƯỞNG SÁNG TẠO

Cả năm nay tôi bị bế tắc sáng tạo, bế tắc toàn phần.
Từ nhập cuộc chữ nghĩa, tôi không ngờ có ngày mình bị đẩy vào tình trạng như thế. 20 năm, bế tắc sáng tác, tôi chuyển qua nghiên cứu; nghiên cứu oải [tôi có mênh mông đề tài] tôi chuyển hệ phê bình. Nghĩa là luôn có việc để làm, và làm khá được.
Bất kì hoàn cảnh nào, tôi cũng có thể vận dụng châm ngôn Henri Miller: Khi không thể sáng tạo, bạn vẫn có thể làm việc.
Lúc này, tôi không còn có thể nữa. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Giải ảo 5-6

Giải ảo 5. MẶC CẢM TỰ PHONG
[& chuyện chính trị chính em]

Chuyện Cham. Chả ai đề cử, chả biết ai giơ tay bầu ở đâu, mà ăn nói như thể mình đại diện cho Cham, thậm chí cho quyền lợi “đất nước” Champa. Từ đó, kẻ nào khác ý mình, ai phản bác mình dứt khoát phải dán nhãn cho nó: “theo Yuon”, làm tay sai chính quyền Việt Nam, đồng lõa với thế lực công an chống lại dân tộc Cham.
Miệng hô hào chống CS mà hành động thì hệt CS: Ai phản biện mình, kẻ nào yêu nước không theo kiểu mình đều bị gom bỏ chung rọ “thế lực thù địch”, chống lại đất nước và nhân dân.
Thêm cái vụ đưa lịch sử ra dọa: Mi thấy đó, 2 thế kỉ trước tên này tên này nè làm tay sai cho nhà Nguyễn để rồi không lâu sau đó bị chính nhà Nguyễn mang ra chặt đầu. Đúng là suy nghĩ trẻ con! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 3.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Giải ảo 3-4

Giải ảo 3. THIÊN TÀI & TÀI NĂNG

Tài năng đã hiếm, thiên tài càng hiếm hơn nữa.
Quyền Anh, hai thập niên qua, giữa những tài năng lớn, mỗi Mike Tyson mới có thể gọi là thiên tài: nắm kỉ lục về tay đấm vô địch hạng nặng trẻ nhất, hạ KO nhanh nhất.
Quần vợt, Federer và Nadal thay nhau ngự trên đỉnh cao trong thời gian dài, mãi khi họ [có tuổi/ chấn thương] xuống phong độ, Djokovic mới chen chân. Còn Murray được điền tên vào Big Four chỉ để được gọi là cho đủ bộ.
Thế giới bóng đá thì ai cũng rõ rồi: Messi và Ronaldo.

Ở đây, tôi muốn nói, dẫu thiên tài tới đâu, bạn không ý thức về mình, để tôi luyện là chết.
Federer và Nadal luyện khủng. Ngược lại, Tyson ỷ y vào tài thiên phú, cuối cùng đã phải chơi đòn cắn, để rồi phong độ lao dốc không phanh. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Giải ảo 2. BƠI SEAGAMES: 2 HIỆN TƯỢNG MỚI, LỚN & CHUYỆN VÙNG TRŨNG

Mấy hôm nay người ta lo khóc cho bóng đá nam Việt Nam ở Seagames mà quên đi nhìn sang hướng khác của một Thế vận hội. Trong khi ở đó vừa ‘xảy ra’ 2 hiện tượng.
Là Nguyễn Huy Hoàng 17 tuổi, và Nguyễn Hữu Kim Sơn 15. Cả hai đều HCV, và nhất là – phá kỉ lục. Huy Hoàng: 1.500m bơi tự do nam phá sâu kỉ lục SEA Games, và vượt qua đàn anh Lâm Quang Nhật HCĐ đồng lúc phá kỉ lục của chính mình.
Kim Sơn: 400m tự do nam, xô đổ kỷ lục SEA Games đứng vững suốt 15 năm trước của vận động viên Thái Lan.
Hai khuôn mặt mới, lạ, và lớn. Người thuyết minh tại chỗ liên tục gọi tên Kim Sơn, và kêu đây sẽ là Super Star!
Hai khuôn mặt sẽ vươn tới đâu, ngày mai? Là câu hỏi lớn…
Ánh Viên là tài năng lớn, coi như đã kết sổ. Gom quá nhiều vàng về cho VN, cô như quên đi [hay chấp nhận không còn] nhìn ra ngoài: Châu Á, Olympic… Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

Giải ảo 1. TÀI NĂNG & KĨ NĂNG

ĐỂ KHÔNG ẢO TƯỞNG [Đào Tiến Thi]

Dân hai lăm triệu ai người lớn
Nước bốn nghìn năm vẫn trẻ con.
Nghĩ rộng ra, việc giành các giải cao trong các kỳ thi toán quốc tế của Việt Nam cũng thế thôi. Đội của nước người ta là đội nghiệp dư, do các hiệp hội dân sự lập nên, đi thi cho vui, có tiền tài trợ thì đi, không có thì thôi. Trong khi đó đội của ta được chọn từ những phần tử ưu tú nhất, nhà nước chi tiền để luyện tập, luyện hết năm này qua năm khác, đúng như kiểu nuôi gà chọi. Giải to nhưng chắc gì đã vẻ vang? Mà quan trọng hơn, cuối cùng thì những cái giải này giải quyết được vấn đề gì cho đất nước? Những học sinh giỏi toán, ngoài giải những bài toán “hóc búa” chả biết làm gì. Nhân tài cho đất nước vẫn như lá mùa thu. Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG – 18.

The young Cham people move between cultures: Cham, Viet and Modern Western. They are not completely part of their parents’ culture. They may not have roots in a particular place. They do not belong to Central or West Vietnam, not Cambodia or the United States. They move between places.

They have a hard time deciding what to do with their lives. What would they do?
“They could not choose to be the child of the President of France or heir apparent to the kingdom of Brunei” (Inrasara).
According to Sartre, they were “condemned to be free”. They were ‘thrown’ into existence [Cham community], become aware of ourselves [Cham people], and have to make choices.
Why is choice of postmodernism? Because that is the choice of what belongs to the periphery, that also means the Cham community. I could imitate Sartre and say that postmodernism is a Humanism! Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)

GANAP MONG – 17.

A flashing glimpse of father
half a smile of mother
and your two faraway onerous hands
among the vastness of our native sunshine
asking me where else can one find heaven? Continue reading

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 9.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)