Bài-11. VỀ BÀI THƠ FUKUSHIMA

Jul 7, 2026 | Tản văn

Những chiếc ô tô những ngôi nhà và những biệt thự một khu cư xá đầy nhóc người và rồi một thị trấn trôi như đồ chơi của bọn trẻ con giữa bàn tay bà mẹ thiên nhiên giận dữ. The cars the homes and mansions a residential area full of people to a town floating like a...

Bài-10. THẾ NÀO LÀ TRÍ THỨC?

Jul 7, 2026 | Tản văn, Vấn đề

[& Dư âm về 3 buổi thuyết] Ở buổi nói chuyện tại Đại học Okinawa tháng 6-2019, một thính giả hỏi thế nào là một trí thức, tôi trả lời: ‘Nếu bạn chuyên làm thơ, bạn chỉ là một nhà thơ – dẫu có nổi tiếng tới đâu, bạn không là trí thức. Nếu bạn nghiên cứu, bạn có thể...

Bài-9. SUY NGHĨ VỀ CHUYẾN ĐI FUKUSHIMA

Jul 6, 2026 | Tản văn

[Đề nghị của một thính giả ở Hội thảo] Tôi nhiều lần xem phim tư liệu về Tchenobyl, xem video clip về Fukushima, đọc vô số bài về hai thảm họa hạt nhân này. Hiểu, đau, và thương. Nhưng phải chạm mặt với thực tế, tôi mới thấy và hiểu hết bao nỗi. Mảnh đất thực và hơi...

Bài-8. VỀ BÀI THƠ “CHÂN DUNG NÀNG – PORTRAIT OF A LADY”

Jul 6, 2026 | Tản văn

Sau đại khủng hoảng năm 1835, Cham chạy lên vùng rừng núi lánh nạn, mãi khi vua Thiệu Trị xuống chiếu gọi về năm 1842, dân số Cham Phan Rang đếm đầu còn vỏn vẹn 5.000 người. Hãy tưởng tượng một vương quốc Champa hùng mạnh một thời, nay chỉ đọng lại chừng ấy mạng. Dẫu...

Bài-6. THẰNG HOANG CHẾT NHƯ THẾ NÀO?

Jul 5, 2026 | Tản văn

[Câu hỏi của nhà thơ Nhật, buổi: ““Sáng tác văn chương bằng ngôn ngữ Dân tộc thiểu số trong thế giới hiện đại”] Tôi thuyết: Ở chưởng mở đầu tiểu thuyết Tcherfunith, nhân vật Thằng Hoang, người bỏ làng đi hoang từ 18 tuổi, sau 24 năm bất ngờ nghe tin về Dự án Nhà máy...

Bài-7. THẾ NÀO LÀ ĐA NGÀNH ĐẦY CHUYÊN NGHIỆP?

Jul 5, 2026 | Tản văn

[Câu hỏi của một người dự thính ở Đại học, chủ đề: “Sứ mệnh của nhà văn thuộc bộ phận nhân loại yếu thế trong thế giới toàn cầu hóa”] Inrasara làm nhiều việc khá tréo ngoe: Sáng tác, phê bình, nghiên cứu, báo chí, tổ chức, hoạt động xã hội và cả kinh doanh. Có trở...

Bài-5. BA ĐỈNH MINH TRIẾT CHAM

Jul 4, 2026 | Tản văn

[Câu hỏi hay nhất ở Hội thảo] Khi tôi nói, 3 đỉnh Minh triết Cham là 3 không: [1] Không THAM, với tư tưởng không chiếm hữu cái không thuộc về mình [“Phong cách Chế Bồng Nga”]; [2] Không SÂN, qua tâm thế giải sân hận của tác phẩm lớn nhất trong kho tàng văn học cổ điển...

Bài-4. ĐÂU LÀ ĐỘC GIẢ CỦA “TAM TẤU ORCHILD ISLAND TAIWAN”?

Jul 3, 2026 | Tản văn

[Câu hỏi của một nhà báo tại buổi nói chuyện: “Sứ mệnh của nhà văn thuộc bộ phận nhân loại yếu thế trong thế giới toàn cầu hóa”] Bài thơ “Orchid Island Taiwan” tam ngữ: Cham – Việt và Anh đăng vài trang mạng, bản tiếng Anh đăng ở tạp chí chuyên thơ Platform của...

Bài-3. BÀI HỌC NÀO DÀNH CHO ĐẢO NHỎ ĐÀI LOAN?

Jul 3, 2026 | Tản văn

[Dịch giả Đài Loan ở “Sứ mệnh của nhà văn thuộc bộ phận nhân loại yếu thế trong thế giới toàn cầu hóa”] Việt và Cham sống gần nhau, xưa và nay, lại mang hai căn tính khác biệt. Xưa, Việt mạnh về đất liền và sợ biển, Cham ngược lại: yêu biển cả lại yếu về đất liền. Đây...

Bài-2. DÙ CHỈ CÒN 1  NGƯỜI, HAY…

Jul 2, 2026 | Tản văn

[Câu hỏi của một sinh viên ở Đại học] “Sáng tác văn chương bằng ngôn ngữ Dân tộc thiểu số trong thế giới hiện đại”, xin hỏi, nhà thơ có cảm thấy cô đơn, và mất hút mục tiêu? Cô đơn là thường trực, chớ mất hút mục tiêu thì không. Thơ liên quan chặt chẽ với ngôn ngữ. Từ...