Sống triết lí Cham. SAO LẠI SỢ… TUỔI GIÀ!

[& BÍ KÍP GIỮ LỬA]

Lạ lắm, tôi chưa thấy mình già bao giờ cả!

Sống triết lí Cham, 55 tuổi – tuổi “đi vào rừng”, khi đã giao lại toàn bộ tài sản cho vợ con, cả khi 65 tuổi – “phong phanh giữa trời đất”, tôi vẫn nghe mình như đang ở tuổi đứng bóng mặt trời, chỉ khác chút chút.

Vẫn dậy sớm, vẫn thể dục, lưng vẫn thẳng, bước đi vẫn thanh thoát, rồi vẫn mấy món điểm tâm giản đơn ấy mà không bao giờ nghe chán. Vẫn mỗi sáng là mỗi status, đều đặn, như ăn ngủ, như thở…

Thơ, nếu thời “đi vào rừng” tôi có: Sầu ca trên đồi cát Nam Kương – trường ca, và bản thảo thơ Và sống sót và kêu từ cõi chết lạ, thì qua tuổi “phong phanh”, tôi có ngay trường ca Đánh thức lãng quên.

Truyện, nếu giai đoạn-3 là:  Đi tìm hồ sơ một huyền thoại -tiểu thuyết xã hội, và Những biểu tượng thất truyền – truyện vừa, qua giai đoạn-4, tôi cũng lên cơn với tiểu thuyết dữ liệu dài: Đường về Chàm.

Đó là chưa kể tiết mục Phê bình, Nghiên cứu, Hoạt động xã hội… Nghĩa là vẫn tràn đầy năng lượng, như chàng tuổi trẻ xa xưa ấy.

Sao lại phải già nhỉ?

Khi mình nghĩ mình già là mình già. Sợ già, tuổi già càng đến sớm. Tóc có bạc hay đầu có hói, thì cứ cho nó thế, có sao đâu. Cơ bắp có nhũn, thì ta có bài cho nó ngưng lại, hay từ từ tí. Mắt có lên lão, thì ta đọc ít hơn, suy nghiệm đời nhiều hơn.

Ta sâu thẳm hơn, không để làm gì – mà vui, mà sướng với niềm suy tưởng của mình. Hiểu đời, ta bớt đi nỗi thị phi, lời khen chê thật hay giả, để sống hòa ái hơn, yêu thẳm sâu niềm cô đơn hơn. Nhất là ta tự do khỏi mọi vướng bận.

Còn chuyện yêu đương ư?

Victor Hugo nói: Thanh niên thì đẹp trai, tuổi già thì vĩ đại.

Thế giới vẫn còn khối chị em biết yêu sự… vĩ đại! Chớ mấy chàng đẹp trai mà đầu óc rỗng tuếch ăn nói ớn thấy mồ. Chả phải sao!?

+

& BÍ KÍP GIỮ LỬA

[“8 THÓI QUEN quyết định thành công bền vững”]

Khi viết sau tuổi hưu, tôi vẫn còn tràn sức sáng tạo, có bạn hỏi nguyên do. Thì đây…

Cham thờ thần Lửa. Lửa ám ảnh tuổi trẻ tôi, ám suốt. Đến tuổi 20, tôi bật ra đoạn thơ: “Quê hương xa và xa/ người bạn bè mất lửa/ hôm nay còn mình ta/ ôm con đường đóng cửa”.

Trước Covid-19, cô ca sĩ trẻ hẹn tôi cà-phê. 7g tối, trời thu Hà Nội đẹp. Anh Sara có thể nói cả giờ mà không dẫn chứng không? Tôi đã đáp ứng đủ đầy. 9g, nàng đưa tôi về khách sạn. Em sắp đi xa, có lẽ đi luôn, mình ôm hôn từ biệt đi – nàng kêu. Thế là “ôm” [đã kể]. Lên phòng, tôi nhận tin nhắn ở điện thoại cù bắp: “Cam on buoi toi day lua cua anh”. 

Tuổi già, làm sao giữ lửa? Tôi đã đọc đâu đó, lâu rồi, không liên quan triết lí Cham: “8 THÓI QUEN quyết định thành công bền vững”.

[1] Dậy sớm

Cho ta cảm giác được Bà Trời ban tặng nhiều thời gian hơn. Phần mình, dậy sớm – trong khi nhiều bạn văn còn lò dò vệ sinh, tôi đã xong một buổi viết.

[2] Vận động

Không chỉ tốt cho thân thể, nó còn làm sảng khoái tinh thần.

[3] Đọc sách

Là thứ không thể thiếu, như thể cách cho đầu óc thể dục vậy.

[4] Làm bạn với người thành công

Cham khi ấy chưa có ai thành công, tôi làm quen với người giỏi. 13 tuổi tôi nhờ yut Đảo dẫn qua gặp cụ Thiên Sanh Cảnh nhà ở Phan Rang để tìm học. Sau đó, nghe nhà Cham nào có sách là tôi lặn lội tới.

[5] Theo đuổi mục tiêu riêng mình

Trước hết phải biết mình muốn gì đã, mới theo đuổi. Có vài bạn khá thông minh, vậy mà sống gần hết đời vẫn không biết mình muốn gì, hay khác đi: Muốn rất nhiều, mà chả có muốn nào cụ thể, để theo đuổi!

[6] Tâm thái tích cực

“May mắn luôn có mặt kịp thời” – tôi trả lời báo chí, khi tin Giải thưởng Văn học ĐNÁ. Bị va quẹt nứt xương, tôi nghĩ: may mà hắn chưa gẫy.

[7] Thái độ văn minh phong vận

Tôi học ở cụ Khổng: Biết rồi vẫn hỏi, đó là LỄ, cụ trả lời học trò như thế. Chả bù cho kẻ không biết mà cứ giành nói.

[8] Cuối cùng: Giúp người, nhà Phật gọi là Bố thí

Tài thí: giúp vật chất, tôi đã từng. Pháp thí và phần nào Vô úy thí nữa.

Giúp người khác đạt mục tiêu có ý nghĩa của họ, ở đó việc sáng lập Tagalau là một. Cỏ tôi đã tự mọc, tôi cần tạo đất cho cỏ khác mọc lên.

Bố thí và tạ ơn. Không phải họ tạ ơn tôi, mà ngược lại. Như ở Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh, nhà văn Nguyên Ngọc phát biểu: “Ban Tổ chức cần nói lên lời cảm ơn các vị được giải, bởi chính công trình giá trị của các vị tôn vinh Giải thưởng này”.