Bài-5. BA ĐỈNH MINH TRIẾT CHAM

[Câu hỏi hay nhất ở Hội thảo]

Khi tôi nói, 3 đỉnh Minh triết Cham là 3 không:

[1] Không THAM, với tư tưởng không chiếm hữu cái không thuộc về mình [“Phong cách Chế Bồng Nga”];

[2] Không SÂN, qua tâm thế giải sân hận của tác phẩm lớn nhất trong kho tàng văn học cổ điển Cham: Trường ca Ariya Glang Anak;

[3] Không SI, bằng tinh thần “Hóa giải & hòa giải” của bậc đại trí: Pô Rômê.

Tạm sử dụng thuật ngữ của nhà Phật, diễn ngôn thế. Tôi “bị” một nữ giáo sư trẻ hỏi vặn: Nếu từ bỏ như thế thì đâu là nền tảng tạo năng lượng và sức bật cho trận chiến?

Tôi trả lời bằng câu chuyện:

Sokrates, các bạn hẳn biết, ông không tham quyền, tham lợi thì đã rõ [1], càng không can cớ gì ông thù ghét kẻ giam cầm mình [2] (“họ không hiểu họ làm gì”!); ông – một trí tuệ vĩ đại nhất thành Athènes [3] đã chiến đấu cho cái đúng, cho sự công chính, chiến cho triết lí của ông.

VÔ BỐ ÚY [lại thuật ngữ của nhà Phật], ông chiến; vô bố úy, ông thản nhiên cầm lên chén thuốc độc.

Nhất quán với tư tưởng của mình, dù điều gì xảy ra bất kì, ở đó.