Văn hóa Cham nhìn từ Cham”-3. CHẾ BỒNG NGA &… TÔI

[Thế nào là khôn, dại? Từ chối ghế quan lớn, rời Cty đang lên, bỏ “chức” CT Hội đồng Thơ, tại sao?]

Ở tút “Phong cách Chế Bồng Nga”, trong khi tôi nhấn vào “phong cách”, thì các bạn Facebook làm ngược lại: bàn về điều tôi đã cho vào ngoặc, là “chiến công” ông. Không trách, bởi ông quá nổi tiếng, ai cũng muốn góp lời bàn.

Góp phần – được thôi, phiền cái là ta dựa vào nguồn tài liệu một chiều, và thiếu – đương nhiên. Từ đó ta suy diễn, và luận giải ông theo cách nhìn của ta. Nhân vật lịch sử xa là thế, ngay kẻ Cham đương sống, là tôi – cũng bị y hệt.

“Sara & 11+3 cuộc ra đi lớn”, nêu 3 sự đối chiếu, sẽ rõ hơn:

[1] Năm 1999, nhận giấy mời ra Hà Nội “hiệp thương” làm lớn, tôi để nó hết hạn, cho qua. Anh bạn la: Khối người chạy để được, ông người ta mang ghế đặt dưới mông lại chê, “khờ hết biết” luôn!

Suy bụng ta ra bụng người, bạn nghĩ tôi cũng thế: thèm làm… lớn!

[2] Năm 2012, 55 tuổi, đang ở đỉnh, tôi giao hết tài sản và Cty cho Hani quản, để: “Đi vào rừng”.

Tôi và nhiều người biết, khi rời đi, Cty xuống là cái chắc. Và nó đã xuống thiệt. Nhưng tôi phải đi, để SỐNG TRIẾT LÍ của mình.

Không ít Cham lên lớp: Thì ông cứ làm chữ nghĩa, thêm lo cho Cty, có sao đâu. Trách, bởi họ nghĩ theo bụng họ: ai cũng thích… giàu.

[3] Vụ này mới tàn canh khói lửa.

Nhận ghế Chủ tịch Hội đồng Thơ, sau 1 năm, tôi từ bỏ. Thế là bao đoán mò xảy ra, ở đó nguyên do có vẻ trúng nhất [bởi có tang chứng hẳn hoi] là: Do 3 ông Trần Mạnh Hảo, Đông La, Đỗ Hoàng chống và tố, hãi quá tôi bỏ chạy.

Suy diễn trật lất, do bạn văn không hiểu đâu là nguyên do tôi nhận vai này.

Giải minh

Trong triết học, “Mục đích luận” cho rằng một sự thể chỉ có thể được hiểu thông qua MỤC ĐÍCH hoặc cứu cánh mà nó hướng tới, qua câu hỏi: Nó hướng tới đâu, và để làm gì? chứ không là cái gì khác.

VỀ TÔI

– Từ chối “giấy mời” làm lớn, tôi muốn hết mình cho văn chương chữ nghĩa. Làm lớn, còn thời gian đâu cho MỤC ĐÍCH VIẾT!?

– Tôi bỏ Cty, để sống theo triết lí của mình. Thực hành giai đoạn-3 của đời Đạo sĩ Bà-la-môn, “Đi vào rừng” là MỤC ĐÍCH SỐNG của tôi.

– Về Chủ tịch Hội đồng Thơ, tôi không bám ghế để làm oai, hay hưởng bổng lộc, mà nhận – để có điều kiện Truyền đạo thơ. Ban chấp hành không ủng hộ, MỤC ĐÍCH bất thành, tôi cắt.

VỀ CHẾ BỒNG NGA

Nhân vật ở tầm này không làm tùy tiện, mà NGHĨ & HÀNH ĐỘNG TRÊN NỀN TẢNG TRIẾT LÍ.

Po Dharma cho rằng, mục đích chính của CBN là lấy lại châu Ô, châu Lý; còn ra Thăng Long chỉ để thị uy – là cách lí giải đáng tham khảo.

Minh giải ý niệm “không chiếm hữu cái không thuộc về mình”, tôi không suy diễn hổng chân mà dựa trên 4 yếu tố: [1] Sử liệu đa chiều, [2] Văn bản: sử thi, trường ca, tục ngữ, [3] Hiện thực xưa: dòng họ Yang In hiện còn trên Bảo Lộc tuyệt không lấy của người, và [4] Đời thực đang diễn ra hôm nay: Đất đai Chakleng, Ghur Raneh… (đã kể). 

P.S.

^(*) Tút “Sara ra Bắc chuyến này, có gì lạ?” đăng ngày 15-6-2022, trích:

“Nhận vai Chủ tịch Hội đồng Thơ, tôi ý định đi xuyên Việt tổ chức chuyên đề, tôi gọi là: Truyền đạo THƠ. Ở đó, thuyết 9 chủ đề chính:

1- Văn học ngoại vi Việt Nam, cần nhìn nhận như thế nào?

2- Chúng ta nợ gì văn học miền Nam?

3- Đâu là cái mới của thơ Việt thời đổi mới?

4- Thơ hậu hiện đại và sau hậu hiện đại Việt

5- Thơ trẻ, sau Mở Miệng

6- Thơ Dân tộc thiểu số sau kì ngủ đông

7- Phê bình, để làm gì?

8- Văn hóa Cham nhìn từ Cham

9- Cham đóng góp gì vào nền văn hóa đa dân tộc Việt Nam?

Thông báo lên facebook, trong khi văn thi hữu các nơi hào hứng, thì Ban Chấp hành: lặng thinh!”