[Giải đáp 4 câu hỏi: Tại sao block, Vì sao rời bỏ, Trước khi “rời bỏ”, làm gì? Chuyện Bà-ni, và Vấn đề CHẤT TRỤ]
1. Tại sao block?
Tôi “sống triết lí”, nghĩa là nguyên tắc, nhất là vụ việc liên quan đến chữ nghĩa.
Từ chơi facebook năm 2014, mỗi ngày tôi có 1-2 tút, đều đặn – về NHIỀU CHỦ ĐỀ khác nhau. Phây không “chơi” mà mỗi tút là 1 BÀI HỌC, cho tôi và ai đọc tôi. Nó không dành riêng cho Cham, mà nhiều dân tộc vùng miền khác nhau. Thế nên nó cần sạch và bổ ích.
Tiếc, vài người không theo dõi nên không nắm bắt tinh thần này, cũng chưa từng tham gia trao đổi, đột ngột nhảy vào còm – các loài còm dễ làm vẩn đục chữ nghĩa, lạc loài câu chuyện. Tôi nhắc 2-3 lần không nghe: block. Ở đó có 2 nhà văn, và 4 sinh linh Cham.
[1] Tiến sĩ Cham tố tôi “chuyên gia gây chia rẽ tôn giáo Cham”. – Đồng ý! Hỏi chớ kẻ gây chia rẽ, hà cớ mỗi có chuyện là Cham tìm đến ông ấy, là sao? Ngôn từ không hay của Tiến sĩ nhả ra tiếp, tôi cảnh cáo không nghe: block.
[2] Bạn học thuở Pô-Klong hô “ông khoe khoang làm Cham xấu hổ”. – Giai đoạn làm, tôi không nói, có thành tích cũng không, mà phải 20 năm sau mới kể để làm bài học, có phải khoe không? Bạn tiếp tục chương trình, tôi xin phép: block.
[3] Tôi lên tiếng nhiều vấn đề, và đậm. Bạn thơ cáo giác “ông có lên tiếng này nọ chỉ vì tư lợi”. Tôi đặt 3 câu hỏi yêu cầu trả lời, bạn càng viết bậy bạ, tôi cho nghỉ chơi.
[4] Mới nhất, nick TTCG chụp cho tôi “vì lợi ích cá nhân”, chỉ vì tôi nghỉ… lên tiếng. Tréo ngoe vậy đó! – Bạn nhận mình Bà-ni, các vụ Bà-ni lâu nay chả thấy mặt mũi bạn đâu. Tôi đặt vài câu hỏi, và kì hạn 30phút cần trả lời, bạn né, thế là… cắt.
2. Vì sao rời bỏ?
Tôi từng rời bỏ sớm và nhiều vụ khác nhau, bởi nhiều nguyên do khác nhau. Chính, đó là: Để Tự do, và làm điều khác Ý nghĩa hơn là bám vào cái hiện tại dù nó ngon hay lợi tới đâu.
[1] Bỏ Đại học về quê cày thuê lấy tiền mua sách đọc: thú vị và giá trị hơn.
[2] Rời BCH Hội VHNT-DTTS Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Thơ Hội Nhà văn dành thời gian cho sáng tạo: ý nghĩa hơn.
[3] Bàn giao Cty Thổ cẩm đang ăn nên làm ra, để “hết mình & tới cùng” với chữ nghĩa, qua đó Cham mới có được nhà văn Inrasara như hôm nay.
Nữa, nhập cuộc – tôi không thể ngồi phòng văn chỉ đạo, mà phải đi tận nơi gặp mặt, phải dõi theo biến động của sự kiện, cần tương tác và trao đổi trên mạng… là chuyện tôi không còn thời gian kham như thời trai tráng nữa.
3. Trước khi “rời bỏ”, làm gì?
Block ai, tôi luôn báo trước, xin phép rồi mới nhấn nút, đính kèm vật chứng.
Tagalau, cần chuyển giao cho thế hệ mới, tôi chuẩn bị từ kì 7, để mãi tới kì 15 mới có kẻ nhận cây gậy tiếp sức.
Sau Covid-19 về ẩn cư, tôi làm 5 công trình lớn. Và để “phong phanh giữa trời đất”, tôi bố cáo giao tất cả cho Cham, chứ không ham đứng tên tác giả nữa.
Cả ở đây, cũng để “hết mình & tới cùng” cho việc khó khăn và ý nghĩa hơn – ngoài kể câu chuyện Cham: Đường về Chàm, là công trình: TRIẾT HỌC CHAM, điều tôi biết không Cham nào làm được – tôi từ bỏ “nhập cuộc” vấn đề cộng đồng.
Kêu “từ bỏ”, tôi vẫn tiếp khách và hỗ trợ Cham & khác giải quyết vấn đề [đã kể]. Hệt Nguyễn Bỉnh Khiêm từ quan về vườn, khi nhà vua tìm đến vấn kế, ông vẫn sẵn lòng bày.
4. Vấn đề Bà-ni
Từ chuyện thay tên tôn giáo CCCD Bà-ni sang Hồi giáo đến vụ “biểu tình” ở Trường Mai Thúc Loan, từ sự cố nhỏ như “Cháu Ng. mất tích” đến trận to là Ghur Raneh bị xâm hại… tôi nhập cuộc. Luôn “hết mình & tới cùng”, và cả mấy bận từ Sài Gòn về nằm vùng. Hồ sơ Bà-ni của tôi dễ lên đến 500 trang in!
Riêng vụ “Hội đồng Sư cả Hồi giáo Bà-ni”, tôi nói KO ngay từ đầu [có nêu rõ nguyên do]. Dẫu vậy, tôi vẫn giúp giải minh sự vụ, khi bà con cần đến [đã kể].
Ngay tại đây, tôi vài lần đề cập đến việc cần người làm “CHẤT TRỤ cho Bà-ni” để có thể lên tiếng, khi bà con nhờ. 5 năm qua – chưa ai cả!
P.S.
1/ Tôi biết, khi mọi người đang nhìn về mình, như đã từng nhìn 30 năm qua, và tin tưởng, mà mình tuyên “rời bỏ”, dễ tạo sự hụt hẫng qua đó phản ứng thái quá. Quá – chả sao cả, tôi còn khoái ý kiến trái ngược mình nữa là. Riêng chụp mũ nhau thì không nên. Đó là nguyên tắc, để phây được sạch sẽ và lành mạnh.
2/ Tôi vô phân biệt Ahiêr Awal [‘Karah’ nhẫn Luận sư tôi làm 8 mắt, chứ không phải 4 hay 6 là vậy]. Tự nhận Awal, bạn giấu tung tích phê phán người thật – cắc cớ vậy chớ. Phân biệt tôi Ahiêr bạn Awal, cũng được thôi, vậy hà cớ bạn từ Awal qua nhà tôi nhờ tôi giúp, lẽ ra phải nhỏ nhẹ, chưa chi đã la tôi, là sao – hỉ?
3/ Tôi hiếm khi đọc facebook, hôm qua có 2 bạn chụp tút nick kia gửi qua, tôi mới hay. Viết tút giải minh này, là bởi thế. Không phải cho tôi, mà cho CHUNG – biết tinh thần facebook này mà không vi phạm nữa.
+ Nhắn tin: Ai có phê tôi ở đâu đó, bà con & các bạn miễn méc tôi nhé. Karun!

Karun @Baductoai!
Ý hay. Karun!
“Nhìn về phía trước, nhìn lại cũng chẳng thấy đâu” Điều này cho thấy cả tương lai lẫn quá khứ…
Panuec mada caik mat di abih nan panuec "ngak". Kayouk panueic ni hu ralo mbang anguei padar dalam ariya: "ngak…
Thật mới mẻ!