Các đứa con tôi lạ lắm, đều tài năng đặc biệt. Đặc biệt quá thành cá biệt. Ở đây tôi chỉ kể 3, bởi 3 này gần gũi và hiểu cách kể của tôi hơn cả.

Jaka, ngôi sao của thế hệ. 26 tuổi, là đại biểu duy nhất của Việt Nam đi qua các nước theo chương trình “Thay đổi Thế giới’. Tưởng lên luôn, ai dè – 3 năm sau, chàng quyết định về quê, sống đời Cham cổ đại.

Mọi mọi người lạ người quen phản đối, riêng tôi: thuận và hỗ trợ.

Jaya, năng khiếu về cái Đẹp. Tuổi 20 đã đi qua các nước Tây Âu chụp ảnh, đến Thụy Sĩ thì được bà chị nhã ý nhận làm “con nuôi”, sang bển sống sướng đời. Jaya từ chối, tôi nhất trí cao.

Jakha, sau Đại học – mở “công ty” để chỉ qua 3 năm đã “giàu”. Một hôm hỏi tôi: tiền nhiều mà để làm gì, cei nhỉ. Thế là nghỉ, nằm nhà độc thư, viết cho Spiderum. Hani kêu, mi học bài mát của bố mi rồi.

Chuẩn, mát trúng điệu “thằng Trạm mát”, là biệt hiệu dân Chakleng tặng tôi thuở trai tráng luôn.

Tôi, đang sinh viên ngon lành [khi ấy cực hiếm], không dưng bỏ về nhà cày. 42 tuổi, trên mời ra Hà Nội “hiệp thương” làm lớn, tôi từ chối [xem: “Inrasara & 11+3 trận ra đi lớn”]. Mới nhất, 2022 – Hội đồng Anh mời “cố vấn” cho Dự án vùng Cham, thù lao cao, từ chối mãi không được, tôi mới nhận, qua đó Cham được nhờ đúng điệu.

Hà cớ tôi đồng ý với mấy nỗi cá biệt ấy của con?

Cả ba tiếp nhận từ tôi gien cá biệt thì hẳn rồi. Nữa, tôi nghĩ chỉ có loài sinh linh cá biệt mới có thể làm nên chuyện. Vấn đề là, bạn có đẩy nó “tới cùng”, và sống “hết mình” với nó không?

Jaka, với mơ mộng mơ hồ về đi tìm “bản thể” mình,

Jaya, cùng khiếu thiên bẩm về cái Đẹp mà Bà Trời cho,

Jakha, chữ nghĩa và tâm thiện lành.

Như cha mi là tôi đã: Sống Triết lí Cham, để kể Câu chuyện Cham. Đầu tiên và cuối cùng.