Hani-39. LÀM SAO ĐỂ KHÔNG BỊ THUA

“Biết dừng, và biết rời bỏ là một nghệ thuật” – Inrasara.

Vài người yêu quý tôi còm: “Sara viết hay lắm, vố số bài đáng học, riêng kể chuyện linh tinh là không cần thiết, dễ làm người ta ghét”. Đúng! Tôi nói: Xét cục bộ là vậy, chớ nhìn toàn cảnh rất khác. Tất cả chuyện kể của tôi đều lợi cho cộng đồng. Cá nhân tôi bị vài người ghét nhỏ lẻ thì không sao cả.

Con người xu hướng mang tinh thần cục bộ, chỉ thấy có mình.

Về thổ cẩm, khi thì: “Không có anh này chị nọ, cô Trụ không giàu như thế được”, hay “Chú nớ cô kia làm giàu cho cô Trụ”.

Như hồi kết thúc vụ Ghur Raneh, có bác tuyên trước mặt tôi: “Không có tao thì Ghur Raneh đời nào xong”. Tôi đùa: “Cho bác nói lại đó”. Im lặng, tôi giải thích:

– Việc thành nhờ đến 3 bộ phận: [1] Lên tiếng và lập kế hoạch cho lộ trình, có: tôi, thầy Tỷ, Kiều Maily… [2] Tiền: ông Pào ở Mỹ, gia đình Thành Hòa, và bà con Phước Nhơn, [3] Làm, có: bác Nhung, Imưm Tý… Phần bác cũng quan trọng chớ không phải không, nhưng chỉ là một trong bộ phận [3] này. 

Thổ cẩm cũng vậy. Cần gì để thắng? – Thử phác họa lộ trình thành công [và thất bại] của Cty Inrahani:

[1] Hiểu mình

Nguồn vốn và khả năng. Sau 2 năm thử nghiệm với Cơ sở Dệt thổ cẩm ở Chakleng, tôi [& Hani] thấy mình hội đủ hai yếu tố đó, và quyết định vào cuộc.

[2] Hiểu sân chơi

Quan sát và phân tích thị trường, nhu cầu khách hàng. Sân chơi, không phải người dân tộc Tây nguyên [‘nao Cru’], mà đối tượng mua là dân giàu thành phố. Xem họ cần gì? – Không là sản phẩm thô mà, hàng chế biến. Cty chế tác đa dạng mẫu mã đáp ứng thị hiếu, dễ dùng, dễ tặng, để bán được nhiều hơn.

[3] Thời điểm xuất lộ

Đất nước mở cửa 1986, nhưng phải đến năm 1992 mới mở toang cho khách tứ phương tràn vào. Cty ra đời đúng điểm rơi phong độ, và phất.

[4] Tối ưu hóa nguồn lực

Ở địa phương Cty có hàng trăm thợ dệt lành nghề, ở Sài Gòn là nguồn thợ may từ quê vào phố. Bên cạnh Liên minh Trung ương HTX Việt Nam hỗ trợ, phần tôi còn lôi cả báo chí vào cuộc…

[5] Thích ứng để phát triển

Cham bán hàng thô, Cty: hàng chế biến. Hàng truyền thống còn thô sơ, Cty: đa dạng trong phối màu, sắp đặt hoa văn. Bà con còn dệt cổ truyền, Cty: máy dệt bán công nghiệp. Dân Chakleng còn đi lại vài thành phố nhỏ, Cty: mở ra nước ngoài…

[6] Làm chủ cuộc chơi

Luôn sáng tạo mẫu hàng mới, rồi khi mẫu mã bị bắt chước, Cty: tạo cái mới hơn. Nghĩa là không cạnh tranh với “đối thủ”, mà cạnh tranh với chính mình qua tinh thần sáng tạo không ngưng nghỉ.

[7] Rút lui

Năm 2012, Hani 65tuổi, tôi nói: Đã dựng xong Nhà Trưng bày Văn hóa, ta về quê đi. Mẹ nó vẫn giám đốc, ta làm hàng đẹp, hàng cao cấp, bán cho khách giàu; phần cũ xưa của mình nhượng cho bà con hưởng sái. Mỗi tháng, mẹ nó theo anh đi làm “phu nhân” ở các buổi nói chuyện, nhưng… 

BIẾT DỪNG LÀ MỘT NGHỆ THUẬT đòi hỏi đến bản lĩnh. Nhiều sinh linh tài danh trong lịch sử đã chết vì không hiểu môn này. Cty Dệt may thổ cẩm Chăm Inrahani cũng đi theo vết xe đó.