[sống triết lí Cham-71. Theo tinh thần Ariya Patauw Adat Likei]
Tôi là kẻ kể chuyện, chuyện tôi, chuyện người thân tôi, sinh linh quanh tôi – cả Cham lẫn khác. Họ là người tôi biết rõ trong môi trường sống cụ thể, gần gũi. Chuyện được hay mất, thành và bại cũng đáng được kể lại làm bài học, cho tôi và cho người thân yêu của tôi.
Con người bất toàn, không ai chưa từng phạm sai lầm, vấn đề là, ta biết PHẢN TỈNH, và quyết sửa sai để trưởng thành. Muốn vậy thì phải HỌC.
Tôi học được nhiều từ minh triết dân gian, mà phản biện ông bà cũng lắm [đã kể]. Hôm nay hứng, gộp chung vào một rổ để xét xem thử: Ta, “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”, và Tây: “Hãy cho tôi biết bạn chơi với ai, tôi sẽ nói bạn là con người như thế nào”.
5 năm trước, có anh người Pháp – qua chat, hứa khi sang Việt Nam sẽ gặp tôi. Chắc chắn. Qua, một tuần sau khi biết con tôi, anh quên béng lời hứa. Tây mà lạ thế chứ. Mãi sau tôi mới hiểu nguyên do, qua người quen: Đã biết thằng con thì không còn muốn gặp ông bố nữa. Nghĩ như Tây: “Cha nào con nấy” “tel père, tel fils” ra thế đấy.
Tây thì vậy, còn Ta. Một ông bạn hiểu rõ chúng tôi, kêu: Hai người khác nhau trời vực, sao lại có thể chơi với nhau lâu như vậy được nhỉ?
Tôi trả lời vui: Bạn ấy là bậc thầy Sara đó! Tại sao? – Khổng Tử: Tam nhân đồng hành tất hữu ngã sư yên…
Thế là tôi kê ra 9 thang thuốc đặc trị:
Bạn thức khuya – tôi ngủ sớm;
Bạn uống thả cửa – tôi ba lon là nghỉ;
Bạn ham nói – tôi thích nghe với ham làm;
Bạn thích đàn đúm ồn ào – tôi chọn cô độc lặng lẽ;
Bạn mơ mộng – tôi ngược lại, rất thực tế;
Bạn hay bàn chuyện người – chuyện thị phi tôi nghe tai này lọt tai kia;
Bạn ưa kêu ca, thường xuyên phát năng lượng tiêu cực – tôi ngược lại: đốt lửa, nuôi lửa và truyền lửa;
Bạn né chuyện xã hội – tôi nhập cuộc cộng đồng, “hết mình & tới cùng”;
Bạn nề nếp tùy tiện – tôi kỉ luật bản thân tối đa…
Vậy là qua trải nghiệm riêng, tôi đã chỉ ra kinh nghiệm ông bà ngàn xưa rất trật, rằng dẫu gần mực tới đâu – nếu bản lĩnh, ta vẫn trắng như thường chứ không đen hay xám chi chi.
À, mà chân lí “gần mực thì đen” kia lại luôn đúng với các sinh linh yếu bóng vía! Suy ra chớ tưởng bở, ngỡ mình bản lĩnh ghê gớm lắm mà cãi lại ông bà.

Karun @Baductoai!
Ý hay. Karun!
“Nhìn về phía trước, nhìn lại cũng chẳng thấy đâu” Điều này cho thấy cả tương lai lẫn quá khứ…
Panuec mada caik mat di abih nan panuec "ngak". Kayouk panueic ni hu ralo mbang anguei padar dalam ariya: "ngak…
Thật mới mẻ!