Ngụ ngôn Hậu hiện đại. THƯƠNG NHÀ THƠ VIỆT NAM

Hồi bé tôi rất nể ông láng giềng Kadhar Gam Muk. Quản trăm con dê chớ chẳng ít, vậy mà ông vẫn rạch ròi dê nhà để tách đàn khi chúng lẫn vào đám khác.

Hệt cái mùa Xuân 1969, một tiểu đội lính Mỹ ghé qua làng, bà nhà quê Cham kêu: Ba anh trắng thì được, còn mấy anh đen kia biết ai là ai, mà gọi nhỉ.

Đi nói chuyện các nơi về thơ, đến tiết mục hậu hiện đại, tôi hay đọc 3 bài thơ: “Lê Dũng nói…” của Lê Vĩnh Tài, “Cut” của Lê Anh Hoài, và “khóc văn cao” của Bùi Chát để minh họa.

Cận Tết 2006 ở Hội VHNT Hải Phòng, đụng đến “khóc văn cao” với 6 âm “anh văn ơi/ hu hu hu”, tôi nói đây là bài thơ lớn nhất trong năm, một bạn giận dỗi đùng đùng bỏ ra. Sau đó ngoài hành lang khi nghe tôi giải minh, bạn quay lại, nói: Inrasara giải thích hay lắm, thuyết phục lắm, nhưng tôi vẫn thấy nó tào lao. Tôi bảo:

– Đó không là lỗi ở bạn hay tác giả, mà ở Chương trình Đại học Việt Nam.

Mới thôi, Huỳnh Thúc Kháng không chịu được Thơ Mới, Xuân Diệu kêu thơ tự do không vần của Nguyễn Đình Thi lủng cà lủng cùng, Trần Mạnh Hảo chả nhìn ra thơ Nguyễn Quang Thiều hiện đại ở đâu, chỉ thấy nó “toàn Tây giả cầy”. Tôi biết rất nhiều nhà thơ hôm nay kêu thơ hậu hiện đại của Đinh Linh không phải là thơ, nói chi hay với dở!

[xem: Inrasara, Song thoại với cái mới-2008]

Cũng không lỗi ở các ông, mà do nhà trường không dạy cho biết các trào lưu văn nghệ mới đang diễn ra ngoài kia.

Chuyện Tôn Ngộ Không giết cường đạo bị Đường Tăng đuổi đi, lỗi ở Đường Tăng thì ít, ở Ngộ Không nhiều hơn. Tại sao? Bởi anh chàng không giải thích rành mạch để thuyết phục sư phụ và bạn đường hay đó là loài quỷ. Rõ hơn, chưa khiến họ mở mắt thấy sự thật.

Trở lại chuyện thơ Việt Nam.

Không hiểu hay hiểu sai, không phải do tài năng, mà bởi khác biệt về HỆ MĨ HOC sáng tạo. Bạn ngồi lô-cốt hệ mĩ học cũ, đọc sáng tác thuộc hệ mĩ học mới, không hiểu thì không lạ. Không hiểu mà ham hô TO, mới phiền.

Khi đã có người [là Inrasara] nói cho biết, mà vẫn cố thủ, không đáng thương sao?!

[xem: Inrasara, “Hóa giải và hòa giải ba loài thơ hôm nay”, tạp chí Sông Hương tặng thưởng Tác phẩm hay trong năm 2009].