Đỗ Tấn Thảo: TẾT VÀ NHỮNG TÀU LÁ CHUỐI 

Truyện ngắn

  Nhà tôi gần nhà nó, gần đến nỗi con rắn mối da láng lậy trườn quá rào gợn tiếng lướt tiêu sơ, tiếng mối mọt gặm nhấm còn nghe rệu rạc hao gầy, tiếng con thạch sùng tặc lưỡi đêm khuya còn nghe dư vang nỗi niềm hối tiếc, tiếc cho đời người những năm tháng hoang vu thất lạc, vô nghĩa…, tiếc cho tháng ngày qua nhanh

  Nhanh tợ niềm vui tuổi thơ chưa ghi lại được một mặt của tờ giấy trắng

  Nhanh như tiếng gọi mưu sinh đã định kiến cố hữu từ lúc nào trở thành sứ mệnh cuối cùng của đời người chứ ngoài ra không có gì khác, chiến trường u ám đen tối luôn chực chờ chen lấn, bao phủ, choáng ngợp quảng đời thanh xuân son trẻ

  Nhanh không kịp tìm nhớ một khúc ca nào da diết làm tặng vật cất lên trong ngày đám cưới ai đó còn vương đầy xác pháo hoa hay một bài thơ, trang văn làm chiếc cầu độ người qua bên kia bờ…! đầy thấu hiểu, an lạc, cư lưu thơ mộng…

  Nhanh không dưng thoáng chốc chán ngán phù du bất ổn, nhanh lúc con người khởi lên khái niệm thời gian nào đó!

  Nhanh ôi chiếc xe chở khách những ngày cuối năm bất chấp, chật ních, không còn chỗ trống… như hội chứng fomo…sợ bỏ lỡ cơ hội đi cày để kiếm tiền…

  Mà trống…làm sao được! với cái tâm trạng luôn bận rộn đó! cái bụng dạ bần thần không chắc là thật của giống người! chừng như họ chưa biết hay lãng quên đâu đó thanh tịnh, bình nguyên, miên trường…gì đó!

   Nó đã lỡ chuyến xe này! vì họ không thấy, không kịp thấy vì thói quen trở thành định kiến nhìn đời từ lúc nào đó bằng con mắt nhục nhãn chứ chưa biết hay chưa được khai mở tuệ nhãn! hoặc chưa đúng lúc này chăng! một bàn tay bé bỏng vẫy chào hư không, một nhành bông lau trắng nở phơ phất bên đường như báo hiệu mùa sắp tết…Nó ngồi đó đợi…, nó ngồi trên cái ghế đá cũ kỹ, cỏ dại mọc dày bao phủ, như những nụ mai chờ bung nở, nó mặc chiếc áo sờn vai bạc màu và chiếc quần trầy sướt bụi bặm như từng giọt cà phê màu đen đang được chiết ra từ đắng chát, cay nghiệt hay nồng nhiệt của đời rồi nhỏ đều thánh thót, thức nước uống được mệnh danh là tự ý thức, nó ngồi đó như ly nước trà tín niệm màu hổ phách mang vẻ đẹp uyên áo phương đông ấm nồng , làn khói bay bay vào cõi vô thường lưu liên mờ ảo… 

   Và lúc này thời khắc là mấy giờ tôi không rõ! chỉ biết đó là lúc chạng vạng, phương đông thì gọi là hoàng hôn còn cũng lúc này bên phương tây gọi là bình minh, lúc chuyển từ ngày sang đêm, sáng vào tối, hư vào thực hay chỗ kết thúc là lúc bắt đầu… Tôi đang cởi chiếc cà tàng đang trên đường đi kiếm cây lồ ô thẳng ruột rỗng, cùng loài với cây tre, cây trúc làm ống sáo diều, để chẻ lạt làm phương tiện cột bánh khi gói, thì tôi gặp và đón nó cùng về

  Tôi nói, mấy tàu lá chuối sau hè mấy bữa rày đưa qua đưa lại, liếc qua liếc lại như cặp mắt ướt đa tình, thi thoảng nhỏ chậm rãi từng giọt nước còn sót lại của mùa đông như tiễn đưa một trĩu nặng hay tự nhiên trôi ẩm mốc

  Nó nói, mi lại lẩn thẩn nữa rồi, không lo làm ăn, ” nhàn cư vi bất thiện”,nhìn tàu lá chuối rồi nói huyên thuyên, mà tàu lá chuối sao lại là cặp mắt ướt đa tình!. Tôi cười, đúng vậy người lẩn thẩn thường hay suy tư, ưu tư hay tư duy theo cái kiểu gì đấy! có lần tôi nghe Descartes thốt lên ” tôi tư duy tức là tôi hiện hữu”. Chẳng phải trong khoảng thời gian nhàn rỗi nào đó! người ta hay ngồi cắt đi những móng tay thừa, tỉa tót lại bộ râu, xoa nhẹ những nếp nhăn, à mà cũng là một cái nghề đấy nhé, nghề này cũng thịnh cho những người Việt xa xứ, ở Mỹ chẳng hạn, nhưng đó là công việc ngắn hạn, còn LÀM ĐẸP và vô hạn thì sao?. Chẳng phải mấy ngàn năm rồi cứ vào độ cuối đông người ta hay tìm kiếm những tàu lá chuối còn có thể gói những đòn bánh tét, bánh ú, bánh ít…xinh đẹp để gói ghém hương thơm tảo tần nồng nàn của cánh đồng qua bao mùa mưa nắng, gói ghém một năm trôi tản mác hay vẻ đẹp hư ảo còn u ẩn trong người qua bao năm dài trôi biệt!. Gần hơn:

   Lá chuối xanh trôi

   Một con ếch nhỏ

   Run run đang ngồi

( bài thơ haiku của Kikaku. Nhật Chiêu dịch)

 Nó cãi, tay nhà thơ này ở tận đẩu đâu đó! cái xứ sở phù tang sao lại là gần, tôi nói, ông ấy đã đưa chúng ta đến gần hơn! hay là ” sự trở về với căn tính văn hóa để được là chính mình”( Inrasara), trong cái âm tính của cuối mùa đông, đất trời cô tịch, lòng người cô tịch, những cơn mưa bay bay, ẩm ướt, trong khu vườn tàu lá chuối xanh trải dài mướt mắt, vững chải lay lay, con ếch cảm nhận sức nặng của nó trên cái mong manh! lắt lay! mà run run hay sự cô đơn lành lạnh của muôn loài mà run run!, tất cả những cảm thức yếu tính ấy là bản hòa âm xanh chuyển động, biến dịch của đất trời chuẩn bị vào xuân và cái ngồi của con ếch, của Kikaku hay cái ngồi của mi biết bao nhiêu là nỗi niềm xúc cảm đón xuân thì cũng thi vị biết dường nào. Vậy nhàn cư vi có bất thiện không!, Còn hơn gấp ngàn lần những kẻ ” giữ miếng chạy làng” cho nó văn chương, dân gian thì “ăn xổi ở thì” hay phổ thông là “tư duy nhiệm kỳ” để ăn cắp, cướp, cướp giật, chụp giật… phá hoại cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên mà mỗi năm hội nghị Copenhagen phải  tốn bao nhiêu công sức, tiền mà chưa chắc bù đắp nỗi sự biến đổi khí hậu, môi trường khôn lường, mà hàng ngày bọn họ còn trơ trẻn, trân tráo, huênh hoang trưng ra những chứng cứ tội lỗi nào là biệt phủ…chứ tiền đâu ra. Tôi xin nhắc lại với mi rằng tôi không cực đoan, đồng nhất với một số ít làm ăn chân chính.

  Tôi cũng nói nhỏ cho mi biết nhé, có lần nhà nghiên cứu văn hóa Bùi văn Nam sơn có tầm nhìn phổ quát thế giới, trong thiên niên kỷ thứ 3 của thế kỷ 21 về sự biến đổi trong quan hệ sản xuất, giá trị bản thân con người, khi sự phát triển tột cùng của khoa học kỹ thuật, công nghệ sản xuất làm việc thay thế con người nhiều lắm, khi đó sự nhàn rỗi là có thừa!.thì mi tính sao đây!

   Nó nhớ có lần nó đọc đâu đó ” vi vô vi”. nó vỗ đùi đắc ý! giống một hèo của thiền sư nhiếp dẫn môn sinh, nó à hen vui sướng vang lên từ nó đến tàu lá chuối và từ tàu lá chuối trong khu vườn nọ, khóm chuối kia đã bao đời tương duyên đến nó giống như một đứa cháu xa quê, lưu lạc lâu ngày, lần đầu tiên về thăm cố hương trong dịp tết, nơi chôn nhau cắt rốn của nó với bao nỗi niềm, tàu lá chuối hay bàn tay xương xẩu của cụ già run rẩy sờ soạn nó từ chân tới đầu mà chậm rãi nhớ lại có phải thằng cu tí, con bé bỉn ngày xưa đây! bàn tay cụ nâng niu, săm se, sờ nắn không muốn rời xa như muốn lưu giữ báu vật của đời người, của quê hương nối dài sự sống…. nó không còn lạc loài, trơ trọi, bơ vơ trên hành trình vô tận bên trong mỗi con người, trên con đường thiên lý dẫu nó và quê hương đã và đang chịu quá nhiều đau thương, mất mát, nó không thiếu vắng quê hương của cái thời mạt pháp.

   Nó cầm đóa túc cầu trên tay, TÚC CẦU nó nghe ngộ ngộ, có thể một sự biết đủ nào đây chăng! có thể một cây cầu không tên! có thể một cầu nguyện cho nhan sắc!:

Đóa túc cầu rung rinh

Tỏa mùi hương dịu nhẹ đêm thâu

Mang sứ mệnh cho hành trình bất trắc

Không than vãn nơi cánh cửa bạc màu

Đóa túc cầu che tán lá

Em thanh cao trang trải xanh

Con bướm trắng quên về trời mấp máy

Hạt bụi rơi thon thả em cười

Đóa túc cầu tươi

Quảng đường xa

Khoảnh sân trong ngơi nghỉ

Đôi tay ngoan bé bỏng ru hời (ĐTT)

  Nó lâng lâng niềm vui sẻ chia, bao dung của vũ trụ, nó hân thưởng những hạt mưa bụi lất phất bay đủ ướt se những nhiệt nồng tràn trề, nhẹ nâng những cánh hoa xuân không trễ hẹn đời người, nở tan vào buổi chiều tháng chạp đượm hoang.