Sống triết lí-28. PHONG CÁCH CHẾ BỒNG NGA

Viết về Chế Bồng Nga, đa phần tụng ca ngài “anh hùng”, qua những chiến tích – là cách của nhà báo và sử gia. Nhà văn thì khác, nhìn ngài ở và từ góc độ khác, đời thường và nhân văn hơn. 5 điểm rút ra từ cuộc đời và sự nghiệp của vị anh hùng này. [1] Tu luyện Sách Cham...

Hani-27. NGỤ NGÔN HẬU HIỆN ĐẠI

Hôm nay tôi chuyển tông, ôn lại chuyện đã kể. [1] VỢ TÔI LẤY TÔI LÀM GƯƠNG SÁNG Bà con nào mà thấy vợ tôi khen tôi, dám cá là trâu mọc hàm dưới. Riêng mỗi vụ, chẳng những bà khen mà còn lấy tôi ra làm gương cho mấy đứa con. Gương sáng nữa! Số là vào làm dân thành phố...

1 NGÀY TRONG ĐỜI… INRASARA

[1-12-2025. Ghi chép chi li để kiểm đời mình] CHUNG & NGHĨ. Chakleng văn vật ngàn năn giàu và đẹp, vậy mà… xấu hổ. Mang mấy hộp qua trả Ánh Hiền, ngang nhà cháu Ngân thấy đống rác góc Sân Vận động, nghĩ: “Chakleng tiệt nòi anh hùng rồi sao?” Đâu cần to tát, bạn có...

Sống triết lí Cham-26. BÀ TỔ LÀNG CHAM, SỰ HỌC & TIỀN

Nếu đàn ông Cham học là học về vũ trụ, về siêu hình, về con người [trong gia huấn ca dành cho nam Ariya Patauw Adat Likei], hay học về những gì “không bỏ vào nồi cơm” được [truyện cổ “Đi tìm học bán vợ”], thì người nữ Cham được đào tạo theo hướng khác – rất ư là...

Sống triết lí Cham-25. BÀ TỔ LÀNG DẠY NỮ CHAM ĐIỀU GÌ?

Xây dựng Bà Tổ Quê hương là 1 trong những ước mơ của tôi. Mươi năm trước tôi có bài dài, nêu vài nhân vật thực mang khả tính trở thành, nay trở lại với thi phẩm Kabbôn Muk Thruh Palei – gia huấn ca nổi tiếng này. Bà đã dạy người nữ Cham điều trọng yếu gì? [1] Về...

Đố vui có thưởng. ĐÂU LÀ TỪ CỐT TỦY?

Ariya Glơng Anak, thi phẩm cổ điển nổi tiếng nhất đồng thời khó hiểu nhất trong kho tàng văn học cổ Cham. Câu đầu tiên: ‘Glang anak linhe likuk jang ô hu Bhian drap ngak ralô piơh hapak khing ka throng’ Dịch nghĩa: “Nhìn trước, ngoảnh sau cũng không có Thường của cải...

Hani-26. TẠI SAO MÃI ‘ĐI VÀO RỪNG’ TÔI MỚI KỂ?

[về Tiếng & Tiền] Gặp Hani là một may mắn của đời tôi, may mắn lớn. Chính Hani đã dẫn tôi dấn vào cuộc phiêu lưu gai góc mà không ít thú vị của thương trường. Dĩ nhiên, nếu không chiều nàng mở quán Tạp hóa, không chiều nàng thành lập Cty Thổ cẩm, tôi sẽ có cuộc...

Inrasara. 2 BÀI THƠ VỀ MIỀN TRUNG

TIẾNG NÓI TRÌ HOÃN Có ai khóc cho miền Trung không Có ai nói tiếng nói thật cho miền Trung không… [Inrasara, “Miền Trung đau khổ… quen rồi”, 2017] Có lẽ chúng ta đã quá chậm để học nói tiếng nói thật đầu tiên quá chậm cho Auschwitz hay Hiroshima cho Việt Nam,...

Hani-25. CÓ TIỀN & LÀM SAO TIỀN Ở LẠI VỚI MÌNH

Tôi “độc lập tài chính” từ rất sớm: 11 tuổi, thế mà mãi 48 tuổi, khi 2 lần dùng phần tiền riêng “cứu” Hani, tôi mới giật mình, và ý thức về tiền. Một ý thức tạo bước chuyển lớn. Nỗ lực để có tiền, là một chuyện, còn làm sao tiền ở lại với mình – là chuyện khác. Đây là...