Văn Bẩy thực hiện

Báo Lao động cuối tuần, số 25, 7-2011

Với thế giới, những gì liên quan đến Chàm, Chăm, Hời, Champa… từ bao giờ vẫn là một bí ẩn. Một bí ẩn với sức lôi cuốn kì lạ. Tháp Chàm và giếng vuông Chăm, vàng Hời hay điệu múa Apsara, nghệ thuật chế tác gốm hay hoa văn thổ cẩm. Bí ẩn từ văn hóa, qua số mệnh dân tộc cho tới con người Chăm. Từ quá khứ xa xăm đến tận thời hiện đại. Động cập đến Chăm là đụng đến vấn đề nhạy cảm, nhạy cảm về thân phận của dân tộc này; thế nhưng nền văn hóa và tâm hồn con người tạo ra nền văn hóa đó vẫn cứ tiềm ẩn hấp lực không thể cưỡng. Buộc người ta luôn hướng mắt tò mò nhìn về nó. Cả giới chuyên môn lẫn người đọc bình dân.

Thánh địa Mĩ Sơn dù đã trở thành Di sản Văn hóa Thế giới, nhưng ở đó vẫn đựng chứa bao bí ẩn chưa được khai phá. Điêu tàn của Chế Lan Viên “xuất hiện như niềm kinh dị” giữa làng thơ Việt Nam thời Thơ Mới. Sang những năm cuối thế kỉ XX, Tháp nắng của Inrasara ra đời tạo thành “một hiện tượng văn chương” Continue reading →

1. Nét đặc trưng trong gia đình mẫu hệ Chăm

Người Chăm thuộc chế độ gia đình mẫu hệ.

Tất cả đám cưới, đám tang hay phong tục tập quán đều theo họ mẹ.

Người con trai Chăm lấy vợ, theo vợ về nhà cha mẹ bên vợ, sống ở đó cho đến mãn đời. Vài chục năm qua, theo xu thế mới, đôi trẻ có thể tách ra ở riêng nhưng họ vẫn sinh hoạt theo phong tục tập quán bên đàng gái.

Đó là nét riêng chính yếu nhất của chế độ gia đình mẫu hệ Chăm Continue reading →

hay “Thằng Trạm mát” và Bí ẩn Champa

Yên Thảo thực hiện

Báo Pháp luật chủ nhật, 19-6-2011

* Hi vọng vào thế hệ mới với tư duy mở…

Đột ngột bỏ Đại học đi lang thang, đọc sách, làm thơ; bỏ Ban Biên soạn sách chữ Chăm của tỉnh Ninh Thuận về làm nông dân, lang thang, nghiên cứu; nghỉ ngang công việc nghiên cứu văn hóa Chăm tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh để thành người tự do, chàng Phú Trạm (tên thật của nhà thơ Inrasara, sinh năm 1957 tại làng Chakleng, huyện Ninh Phước – Ninh Thuận) vui vẻ nhận biệt hiệu “thằng Trạm mát” mà bạn bè tặng cho mình từ thuở thiếu niên. Thế nhưng, dù là nghiên cứu, phê bình, viết tiểu luận cho đến sáng tác thơ, tiểu thuyết, ông luôn nghiêm túc và sáng tạo không mệt mỏi. Qua sự nghiệp “đánh thức tâm hồn Chăm” của mình Continue reading →

Trên phương tiện thông tin:

- Báo Sài Gòn Tiếp thị, 20-5-2011

- Phongdiep.net

- Hội Nhà văn thành phố

- Vanchuongviet

INRASARA: “SỐNG, NHỚ VÀ KỂ LẠI LÀ MỘT NHU CẦU!”

Thảo Yên thực hiện

Báo Sài Gòn Tiếp thị, 20-5-2011

5 năm sau tiểu thuyết Chân dung Cát, tiểu thuyết Hàng mã kí ức (372 trang, NXB Văn học, 5.2011) vừa xuất bản vỡ vạc diện mạo một Inrasara khác, ngoài tư cách thi sĩ (từng đoạt Giải thưởng ASEAN), nhà nghiên cứu (Giải thưởng CHCPI – Sorbonne và Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh), còn có thể là một tiểu thuyết gia đầy nội lực với đề tài Champa xưa nay ít người đủ sức chạm đến và làm mới.

9 giờ sáng mai (21-5-2011), tại Book Café Phương Nam (số 3 Nguyễn Oanh, Quận Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh) có tọa đàm ra mắt tiểu thuyết Hàng mã kí ức với chủ đề “Đi tìm bản trường ca bỏ hoang – Những câu chuyện kể về Chăm” Continue reading →