Thời gian ở Sao Việt, ngoài tham quan các khu di tích, danh thắng và các công trình lớn của Tỉnh Phú Yên, các nhà văn đã đi thăm và giao lưu với Trung đoàn Không quân 910 chuyên huấn luyện phi công chiến đấu, Ban Chỉ huy và anh chị em Tỉnh đội Phú Yên, tặng sách cho Thư viện Tỉnh… Cuối cùng là Lễ Bế mạc “hoành tráng”. Ở đây Sara và 4 nhà thơ tham gia tiết mục trình diễn thơ mở đầu cho đêm bế mạc.
Vài bức ảnh gọi là kỉ niệm.
* Inrasara và nhà văn- tác giả ảnh Xuân Thủy. Continue reading
Tháng 3 & 4-2012, chả có gì thú vị đáng kể cả. Hay cũng có, nhưng chẳng lấy chút thú vị để kể? Thôi thì cứ tạm gạch đầu dòng hầu bà con, anh chị em và bạn đọc vậy.
1.
Tháng 3-3012.
- Tối 13-3-2012, Jaka và Paxeh Lược từ Ấn Độ về. Continue reading
bài đã đăng báo Nhân dân cuối tuần, 15-4-2012
Hội sách thành phố Hồ Chí Minh lần thứ VII kéo dài một tuần, từ 17-3 đến hết ngày 24-3-2012, đã đánh dấu nhiều kỉ lục: lượng khách đông nhất, doanh thu cao nhất, chương trình bị cắt nhiều nhất… Trong đó xảy ra một điểm cộm khiến văn giới và người đọc bất ngờ nhất, đó là quyết định thu hồi tác phẩm Bản đồ và vùng đất (NXB Văn học và Cty Văn hóa Nhã Nam, 2012) ngay trước thềm Hội sách, ngày 15-3-2012. Quyết định thu hồi từ chính Công Ty in và phát hành đã gây quan tâm lớn, vì đó là dịch phẩm do một dịch giả lâu nay được công nhận uy tín là Cao Việt Dũng dịch tiểu thuyết nổi tiếng của tác giả thời danh người Pháp là Michel Houellebecq. Continue reading
Trưa nay, 30-3, tôi vừa nhận được email của một “Độc giả thơ Inrasara” gửi, với tiêu đề “Xin đừng làm tình hình phức tạp thêm”. Nội dung như sau:
- Cảm phục Inrasara vì dám nói thẳng quan điểm của mình về ĐHN Ninh Thuận.
- Diễn đàn bị vài người lợi dụng để phát ngôn tùy tiện, nói xấu những người có trách nhiệm.
- Inrasara cần cân nhắc khi tiếp tục bàn về vấn đề này, vì nó đã được Quốc hội thông qua.
Tôi đã có thư trả lời cho “độc giả” yêu thơ Inrasara ấy. Nhận thấy nội dung trao đổi dù có tính riêng tư, nhưng động cập đến vấn đề chung, nên xin đăng lên ở đây cho bạn đọc Inrasara.com cùng hiểu. Continue reading
Văn hóa Champa là văn hóa đùa vui
Chịu chơi cả trong đau khổ.
Inrasara, Lễ Tẩy trần tháng Tư, 2002
* Patuw Tablah Đá Chẻ ở Chung Mỹ – Photo Inrajaya.
1. Pangdurangga là khu vực địa lí lịch sử cực nam trong 4 khu vực thuộc vương quốc Champa. Suốt chiều dài lịch sử đầy biến động của vương quốc, khu vực này luôn chịu thiệt. Về mọi mặt. Xa trung tâm văn hóa lớn là vùng Amaravati thời Champa hưng thịnh, nó ít được ưu ái; không biết bao lần bị đoàn quân Khmer xâm lăng mà nó phải đơn thương chống cự, rồi sau đó khi vương quốc suy yếu, một mình Pangdurangga phải chịu trận để thay mặt cả dân tộc mà tồn tại. Tồn tại theo đúng tính cách của người Pangdurangga. Vị trí địa lí cùng hoàn cảnh sống buộc nó tự trang bị tinh thần độc lập. Tinh thần độc lập cùng sự đề kháng được tôi luyện thế hệ này qua thế hệ khác làm nên sức chịu đựng đến lì lợm. Continue reading
(chủ đề Bất an Dự án Nhà máy Điện hạt nhân – Ninh Thuận)
Sau khi trích đăng ý kiến của 4 trí thức và chuyên gia Việt hàng đầu về vấn đề Nhà máy Điện hạt nhân ở Ninh Thuận (Inrasara.com, 10-3-2012), rồi sau khi bài trả lời phỏng vấn của tôi được phát trên BBC (10-3-2012) và đăng lại ở Inrasara.com (12-3-2012), tính đến 3 giờ chiều ngày 14-3, tôi nhận được khoảng 50 thư điện tử cũng như “phản hồi” [không đăng] liên quan đến dự án quốc gia này. Như đã hứa với bạn đọc, nay tôi hệ thống lại các câu hỏi thành 6 đề mục và tuần tự giải đáp như sau.
* Tháp Po Klaung Girai sẽ trở thành hoang bhaw nếu có sự cố hạt nhân – Photo Inrajaya.
1. Vấn đề đất văn vật và tâm linh Continue reading
Đây là “phản hồi” được đăng làm bài chính.
Inrasara.
*
Dang Phan (PR) viết “phản hồi” về đoạn văn trong “Văn chương & Tư tưởng II-109”:
“Cái ông Inrasara chửi ta đau thấy mẹ thấy cha luôn đó! Đau mà khoái. Viết văn như vậy mới gọi là viết. Tui đã đọc đoạn này nhiều lần rùi, đọc lại vẫn vỗ đít cười ha hả. Chả mang nòi giống Chàm ra đặt bên cạnh Ba Tàu với Do Thái, để chả nhạo chả nhiếc, nhiếc bạn rồi nhiếc chính mình (tác giả - mầy là thứ hèn đại nhân). Nhiếc cả lũ… Cuối cùng chả đẩy cái nhiếc này đến tận cùng bằng câu kết cười nứt bụng:
– Mầy biết tao sẽ đi đâu không? Qua Campuchia mà làm bộ trưởng giáo dục bên đó. Continue reading
Sài Gòn, 5-3-2012.
Bạn đọc thân mến!
Vừa qua có vài câu hỏi rời ở nhiều thời điểm khác nhau liên quan đến Tagalau. Nay, tôi xin trình bày một lần luôn thể, về quan điểm chọn bài đăng Tagalau, để ta hiểu và cùng làm việc.
1. Về đối tượng phục vụ và người viết Chăm
Đối tượng chính là người đọc Chăm phổ thông, sau đó mới là giới nghiên cứu. Trên cơ sở đó, BBT chọn bài. Nếu chỉ phục vụ giới sau, e Tagalau không còn ai đọc, người mua chỉ để làm cảnh. Hệ quả thế nào bạn biết rồi. Continue reading
* Halang bớt quậy đi nào, cho bác nói chuyện với mẹ… – Photo Jaya.
1. Tối 28-2-2012, Jaka và Paxeh Lược đi Ấn Độ.
18 giờ, Jaya và Jakha đưa tiễn hai người ra sân bay.
Vào đầu thế kỉ thứ V, Gangaraja con Phạm Hồ Đật đang trị vì vương quốc Champa đột ngột quyết định nhường ngôi cho cháu để sang Ấn Độ. Ở thời điểm đó, nếu ngài được xem là vị vua duy nhất của Đông Nam Á thuộc Ấn Độ giáo đã vượt đại dương sang bờ sông Hằng, thì cuộc này có lẽ là chuyến hành hương đầu tiên của “chức sắc” Chăm Bà-la-môn hiện đại về miền đất thánh, nơi con sông Hằng huyền ẩn chảy trong tâm linh dân tộc suốt mấy ngàn năm.
Ba tháng trước, vợ chồng người Ấn (chồng Ấn vợ Thụy Điển) ghé nhà tôi có gợi ý.
1. Về ảnh hưởng thơ Inrasara
Thơ Inrasara ít nhiều tạo vùng ảnh hưởng nhất định lên các sáng tác của người cùng thời hay người viết thế hệ sau đó một ít. Điều này đã được vài nhà phê bình hay các nghiên cứu sinh ghi nhận trong các luận văn của họ. Có người nhận ảnh hưởng khá đậm, chẳng những ý tưởng thôi mà là cả văn phong – đậm đến dư luận cho là tôi đã sửa thơ cho họ, hoặc thậm chí dẫn đến hồ nghi không đáng có: kẻ kí bút danh đó không ai khác mà chính là Inrasara.
Oan cho họ, và cả cho tôi.
Để minh chứng, tôi tạm nêu bài thơ ảnh hưởng Inrasara khá tiêu biểu (rõ, vì đây là thủ pháp rất cổ điển dễ nhận biết – ở đây xin giấu tên tác giả). Continue reading
