Quảng Đại Tuyên: Bước đầu tìm hiểu về triết lí âm dương thông qua hình ảnh cánh diều Chăm

Đã đăng Tagalau 12.

Nằm trong cái nôi văn minh nông nghiệp Đông Nam Á, cũng như nhiều tộc người khác, người Chăm cũng hội tụ đầy đủ những giá trị văn hóa chung của khu vực. Đồng thời trong quá trình sinh sống, họ hình thành cho mình những nét văn hóa đặc trưng riêng để phù hợp với môi sinh của họ. Chính điều này đã tạo nên một Đông Nam Á với nền văn hóa thống nhất và đa dạng. Mỗi giá trị văn hóa của tộc người Chăm đều có mối liên hệ mật thiết với giá trị văn hóa chung của các tộc người khác trong khu vực. Thả diều là một nét văn hóa lâu đời của người Chăm, nó không chỉ là trò chơi truyền thống mà còn là một phong tục có từ lâu đời, ẩn chứa trong đó chiều sâu tâm nguyện của nhân dân, ý nghĩa triết lý Chăm cũng như cơ sở tư tưởng của nền văn minh Đông Nam Á Continue reading

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Guga: Ariya patauw adat likei

đã đăng Tagalau 12.

 

Phàm chúng ta là đàn ông, nhưng dường như nói đến ariya Chăm chúng ta chỉ hướng tâm vào Glơng Anak hoặc Pauh Catwai, Ariya Bini – Cam hoặc Xah Pakei… Thậm chí khi đề cập đến Gia huấn ca, chúng ta cũng chỉ phân tâm về Muk Thruh Palei hay Patauw Adat Kamei mà quên bẵng đi rằng: Ariya Patauw Adat Likei mới là kim chỉ nam mà mỗi người đàn ông phải gối đầu giường trong bất cứ hoàn cảnh nào! Một câu nói tưởng chừng giản đơn nhưng quyết định tất cả: “Likei di bơng mưsuh, kumei di bơng mưnưk” có nghĩa là: Đàn ông phận chiến đấu, đàn bà phận sinh đẻ. Nói rộng hơn, đàn ông lo chuyện bên ngoài xã hội, đàn bà đảm nhận công việc trong nhà Continue reading

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Hoàng Long – Truyện cực ngắn 03: SỐNG GIÀ

Đã đăng Tagalau 12.

Anh vào viện dưỡng lão thăm người thân. Bà gác cổng nghiêm nghị nhìn chăm chú vào dòng chữ anh viết trên quyển sổ lưu khách ghé thăm như một con lợn béo núc đeo kính chăm chú đọc manga hay hentai vậy. Rồi anh cũng được vào. Xung quanh sân các ông già bà cả đang sưởi nắng đứng ngồi la liệt. Kẻ nhắm mắt dưỡng thần xong mở mắt thở dài lắc đầu như tiếc nuối một thời quá vãng. Người run run lần chuỗi hạt trên tay, miệng lẩm nhẩm như sám hối điều gì. Để sống được già như thế, trong đời người chắc hẳn phải làm nhiều việc ác nhân. Có kẻ ngồi trên xe lăn, thở hồng hộc không ra hơi mà sao vẫn níu lấy chút đời tàn Continue reading

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Lưu Văn: TAGALAU – HÀNH TRÌNH 11 NĂM

Bài đã đăng ở đây.

 Tagalau 12

Tuyển tập sáng tác – sưu tầm – nghiên cứu văn hóa Chăm

NXB Văn học, H., 2011

In 700 cuốn, khổ 14,5 X 20,5 cm- Giá bìa 40.000đ.

 

Tagalau tên tiếng Chăm, là cây bằng lăng, mọc nhiều ở miền núi Ninh Thuận và Bình Thuận. Nó biểu trưng cho tính dân dã, sức chịu đựng, sự khiêm tốn, và nhất là cho nỗ lực nở hoa dù phải mọc trên mảnh đất nghèo cằn.

Tagalau được nhóm trí thức Chăm chọn làm tên cho đặc san: Tagalau – Tuyển tập sáng tác – sưu tầm – nghiên cứu văn hóa Chăm. Là tuyển tập chứ không phải là tập san hay tạp chí, nên Tagalau không xuât bản định kì. Khi có đủ bài vở, mới ra được. Số đầu tiên ra mắt vào Katê 2000 đã tạo nên bước ngoặt quan trọng trong sinh hoạt chữ nghĩa Chăm, một bước đột phá mới, hội nhập vào sinh hoạt văn học trong cộng đồng đa dân tộc Việt Nam Continue reading

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: +3 (from 3 votes)

Shiyatna: Chuyện “thầy” ở quê tôi

Đã đăng Tagalau 12.

 

Mấy năm gần đây, palei tôi nổi cộm lên chuyện glơng bói toán. Người mất hơn trăm năm, giờ quay lại, nhập vào thân xác người sống và nói lên những điều như thật. Nghe người ta nói, ông cố người đã khuất muốn phù hộ độ trì cho con cháu làm ăn, thu nhập ổn định.

Cứ ngỡ thời hiện đại ít ai tin bói toán, thầy bói bị thất nghiệp. Ngược lại là đằng khác. Ngày ngày, palei tôi đều có người đến hỏi thăm tình hình sức khỏe của ông cố. Họ đến để hỏi về tương lai, về quá khứ. Cả điều gì đang xảy ra trong gia đình của họ… Continue reading

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Cham Papa: Nắng ngây thơ

đã đăng Tagalau 12.

 

Trưa hè nắng ập tràn đường đất

tiếng bọn trẻ kêu la

đây nè… đây nè… tao nè… bắt đi nè…

lấm lem da mặt cháy, tóc cháy

chị kêu về mau đi cha cho ăn đòn

chẳng chừa – khỏi bữa trưa – ùa nhanh tìm bạn

chơi cho hết trò! Continue reading

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Quang Cẩn: Vai trò của trí thức cao niên Chăm trong việc bảo tồn tiếng Chăm

Đã đăng Tagalau 12.

 

I. Bài học từ 6300 tiếng đã bị tiêu vong

1. Ngôn ngữ CHẾT (death), tức là thứ tiếng đó không GIAO TIẾP được, không còn người nói thông viết thạo, do người cuối cùng nói thứ tiếng đó chết hoặc người nói và viết được tiếng đó (active language) chuyển sang giao tiếp bằng ngôn ngữ khác, cho dù còn nhiều người nghe, đọc, và hiểu được, tiếng nói đó (passive language) vẫn xem như đã chết. Khi số người còn hiểu được tiếng đó chết đi thì ngôn ngữ đó TIÊU VONG (extinct).

 

2. Ngôn ngữ chỉ tồn tại khi có quá trình GIAO TIẾP, hội đủ ba yếu tố sau Continue reading

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 9.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0 (from 0 votes)

Bá Văn Quyến: Bí ẩn tháp Po Romé

Cei Kadhar, hiện ở Hậu Sanh – Phước Hữu – Ninh Phước – Ninh Thuận

đã đăng Tagalau 12.

 

Gần đây, trên đền tháp Po Romé đã phát hiện khu mộ “Ghur” chôn hài cốt người, hộp Klaong đựng mảnh xương trán và những mảnh vỡ của bức tượng đá được chôn lắp dưới đất… Nhận thấy rằng những vấn đề này là bí ẩn của tháp Po Romé. Thiết nghĩ cần phải có sự giải đáp đúng đắn về luận cứ khoa học cũng như giá trị lịch sử liên quan đến vị vua Po Romé và đền tháp Po Romé. Nhằm để làm rõ thêm về tháp Po Romé cũng như vị vua Po Romé, chúng tôi trình lên bài viết “Bí ẩn của tháp Po Romé” để các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước cùng thảo luận và đưa ra lời giải đáp chung. Continue reading

VN:F [1.9.17_1161]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.17_1161]
Rating: +1 (from 1 vote)