Lục bát Chăm do tôi phỏng dịch từ chữ ariya Cam. Ariya có ba nghĩa:
- Trường ca. Ariya Cam – Bini: Trường ca Chăm – Bàni.
- Thơ. Sa kadha ariya: một bài thơ.
- Thể thơ. Cwak twei ariya: sáng tác theo thể thơ.
Vấn đề được bàn sơ bộ ở “Phần dẫn nhập” (viết xong 12-1992) cuốn Văn học [...]
Tong hơn hai thập kỷ vừa qua, ngoài những khám phá các di chỉ khảo cổ mới quan trọng ở Quảng Trị, Thừa Thiên và Quảng Nam, đã có những công trình nghiên cứu đáng kể về nền văn minh Chăm được xuất bản, nối tiếp truyền thống nghiên cứu sâu sắc và nghiêm túc [...]
(gợi í ngắn)
Twai tamư paga yuw ba mưda tamư sang
Khách bước vào cổng nhà như mang cái giàu vào nhà
Câu tục ngữ nói lên đầy đủ tính hiếu khách của Chăm. Giàu hiểu theo nghĩa rộng nhất của từ này. Ta giàu bạn, giàu tình, giàu của cải, “giàu” con cháu (ginup),…
Chăm sẵn sàng mở [...]
Còn duyên kẻ đón người đưa
Hết duyên vắng ngắt như Chùa Bà Đanh
(ca dao Hà Nội)
Câu ca dao xưa gợi cho tôi chút tò mò từ thuở bé, sau này tìm hiểu tôi mới biết cái tên chùa lạ [...]
Tham luận đọc tại Hội nghị quốc tế giới thiệu văn học Việt Nam
của Hội Nhà văn Việt Nam tại Hà Nội, 4-1-20010 – 10-1-2010.
*
Sau bài viết này, Inrasara đi Hà Nội dự Hội Nghị, sau đó vào Vinh dự Buổi Bảo vệ luận văn Thạc sĩ về thơ Inrasara, nên Inrasara.com tạm nghỉ 12 [...]
Nói đến dân tộc Chăm, người ta thường hình dung đến những ngôi tháp Chàm cổ kính uy nghiêm đứng trầm mặc trên đồi cao phơi nắng gió ơ hờ nhìn thời thế đổi thay. Đó không là điều lạ biệt bởi những quần thể tháp Chàm không chỉ là di sản văn hóa quốc [...]
Tapei nung ala, xakaya ngauk
Trong cộng đồng Chăm, nói đến thành ngữ Tapei nung ala, xakaya ngauk thì ai ai cũng đều biết trong thành ngữ này có đề cập đến hai loại bánh, đó là tapei nung và xakaya. Bởi vì trong đám tang người Chăm Ahier và Chăm Awal sau khi hoàn [...]
TRẦN LONG
Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – TP Hồ Chí Minh
*
Ngang dọc miền Trung rất nhiều lần và lần nào cũng thế… tháp Chăm luôn gợi cho tôi những cảm xúc khó tả. Và thành thói quen, cứ có dịp về miền Trung tôi lại tìm đến tháp Chăm, bắt chuyện [...]
Hiện nay, người Chăm Việt Nam có ba tôn giáo chính: Bà-la-môn, Bàni và Islam. Ba tôn giáo này đã xuất hiện tại Champa cũ không cùng thời điểm, cũng không cùng nguồn gốc và đã có những diễn tiến phức tạp, những uẩn khúc khá ly kỳ suốt chiều dài lịch sử dân tộc [...]
Tác phẩm Pauh Catwai được Inrasara đưa ra lần đầu tiên bằng nguyên tác trong Văn học Chăm – trường ca (1995); trước đó vào năm 1994, anh có bài nghiên cứu về Pauh Catwai trong Văn học Chăm – khái luận. Đây là một trong bốn tác phẩm được anh xếp vào mục “Thơ [...]
Phản hồi mới