Palei có gì lạ không em?: Ghi chú [phản, phi] văn hóa: Chàm giả, Chàm gian & chó săn

Ghi chú [phản, phi] văn hóa

Chàm giả, Chàm gian & chó săn

Inrajaya-77

Cơm chiều xong, Mây pha ấm trà, trải chiếu giữa sân ba người ngồi. Cha mẹ Mây với mấy em sang nhà bên ngủ, nên nhà vắng. Tối nay có trăng, đẹp. Nếu thỉnh thoảng không có tiếng xe máy rú ga dội đến, thì nó không khác gì cảnh đêm trăng yên bình thuở tôi còn bé. Tôi định hỏi Mây nàng với cha mẹ lúc này thế nào, nhưng thôi. Thế nào Mây cũng nói riêng với em. Ngồi tán chuyện chưa hết ấm trà, Mây nói:

- Hay mình vào trong đi, để anh Mân được thoải mái mơ trăng với bóng tiên nữ nào đó.

- Tối nay anh cô đơn nhé! – Mai nói.

Hai người bạn học, mươi năm gặp lại, chuyện bao nhiêu mà kể. Không sao mà, – tôi nói.

- Nếu có sức thì vào luôn nằm giữa hai em, – Mây cười. Lần đầu tiên tôi nghe nàng cười.

- Ui trời, chịu gì thấu hai cái loa mới tậu! Hai em vào đi, – tôi nói.

 

Tôi nằm ngửa trên loại ghế dựa tự chế thằng bé vừa mang tới, nhìn lung lên trời. Chẳng nghĩ được gì ra hồn cả. Chữ đầu tiên đập vào kí ức tôi lại là chữ athau amal chó săn, chả thích hợp tí ti với cảnh trăng thanh gió mát của trời đêm quê hương. Hôm qua tôi nghe thằng cháu đọc email kể dăm ông bà trí thức có cả hai vị tiến sĩ Chăm hải ngoại chưởi bới nhau. Nào là văn chương chính trị, đồng lõa với chính quyền Việt Nam, phá hoại hội đoàn Chăm hải ngoại, rồi kêu nhau bằng tao mầy… và cuối cùng tố giác nhau athau amal.

Tôi nhớ năm đầu mới vào sống Sài Gòn, cô chú ở đây có nói nhỏ với tôi ông này Chàm gian, ông kia athau amal. Hay trước nữa, lúc Fulro rộ lên sau Bảy lăm, chữ được lặp đi lặp lại với tần số cao chính là athau amal. Nó bàng bạc trong không khí sợ hãi và đầy nghi kị trong cộng đồng Chăm thời đó. Hôm nay, bà con Chăm xa xứ đang lặp lại lịch sử. Tôi không buồn, không giận. Gần như vô cảm. Tôi thử lấy bút phác mấy ghi chú cần thiết.

*

Chàm giả không phải là nhưng đóng vai Cham xịn, để tùy nghi.

Gọi là Chàm giả hay giả Chàm cũng không sai.

Giữa Chàm giả và Cham xịn tồn tại ranh giới mong manh khó phân biệt.

Là cớ cho đội quân nhân danh đóng dấu kết án.

Muốn loại ai đó, ta vẫn có thể gán cho hắn Chàm giả.

Một nhà văn Kinh kêu đích danh Chế Lan Viên là Chàm giả.

Ca sĩ Chế Linh bị vài Chàm mình tặng biệt danh Chàm giả, là sự lạ.

Ghét thì đổ cho chó ăn.

Không nhận diện được mười loại Cham dễ dẫn tới ngộ nhận và lạm dụng từ Chàm giả.

Đồng hóa Cham lai với Chàm giả: ngu có đuôi.

Cho người gốc Cham tự nhận mình Cham là Chàm giả là ngu có cánh.

Chàm giả có mặt khắp mọi nơi.

Chàm giả vì mình mà ít hại người.

Ai dám vỗ ngực ta Cham xịn?

 

*

Chàm gian đa phần là Cham xịn, nhưng chống lại [cộng đồng] Cham xịn.

Chàm gian vì mình mà hại người.

Chàm gian biến hóa khôn lường.

Chàm gian ngu có Chàm gian thông minh.

Chàm gian thất học có Chàm gian trí thức.

Chàm gian thấp cấp có Chàm gian cao cấp.

Chàm gian lộ liễu có Chàm gian kín đáo.

Muốn triệt hạ ai đó, ta cứ kêu đại nó Chàm gian.

Chàm gian là từ được đội quân nhân danh sử dụng với tần suất khá cao.

Chàm gian thời nào cũng có, nhưng số lượng tăng nhanh ở buổi giao thời.

Chàm gian khiến người ta sợ nhưng khinh.

Khi thành phần trí thức Cham tố nhau Chàm gian là dấu hiệu Cham sắp kì mạt vận.

Chàm gian khó phục thiện nhưng không phải không thể.

 

*

Chó săn tiếng Cham là athau amal.

Athau amal khác athau thang chó nhà ở tính chiến cao hơn và năng động hơn.

Danh từ Cham ngán nhất là bị ai đó gán cái tên Athau amal.

Athau amal cũng có thời của nó, khi lên voi lúc xuống chó [thường].

Hết thời, Athau amal cô độc hơn bất cứ sinh linh nào trên đời.

Athau amal vô tình có Athau amal cố ý.

Athau amal tự nguyện có Athau amal thế buộc.

Athau amal địa phương có Athau amal trung ương.

Athau amal mặc thường phục có Athau amal đóng bộ.

Athau amal thô bạo có Athau amal lịch lãm.

Athau amal ngắn hạn có Athau amal dài hạn.

Athau amal hiệu quả có Athau amal không hiệu quả.

Athau amal là năng lực bị tạm ứng.

Athau amal bên cạnh bạn, có thể chung phòng bạn, chung cơ quan với bạn, cà phê hay lai rai bù khú với bạn, họp hành hội thảo cùng bạn, tặng quà lễ tết cho bạn, thăm bệnh bạn, ca tụng bạn… để đạt mục đích cuối cùng là đớp, ngoạm và tha bạn giao nộp tận tay chủ.

Cho rằng người nào cộng tác với chính quyền nào bất kì là Athau amal thì ngốc hết thuốc chữa.

Cơ hội quay về với cộng đồng của Athau amal là rất thấp.

 

____________________

 

Hãy yêu hãy yêu như ta chưa từng

Đứa con đi hoang bỏ xa làng mạc

Mang bụi đất quê hương về miền xứ khác

 

Và hãy yêu hơn con người chân chất

Sống một đời ôm mang đất – phù du…

(thơ Inrasara)

 

 

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (4 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +3 (from 3 votes)
Palei có gì lạ không em?: Ghi chú [phản, phi] văn hóa: Chàm giả, Chàm gian & chó săn , 10.0 out of 10 based on 4 ratings

17 bình luận về “Palei có gì lạ không em?: Ghi chú [phản, phi] văn hóa: Chàm giả, Chàm gian & chó săn

  1. Chương này…nặng nề quá, bạn Sara ơi!

    Đâu riêng gì Chăm, nhìn ra thế giới, dân tộc nào cũng có người tốt kẻ xấu, phần nhiều là do hoàn cảnh trái ngang đưa đẩy. Ví dụ ông Philippe Pétain, là thống chế quân đội Pháp đồng thời là thủ tướng trong chính phủ Vichy từ năm 1940 đến năm 1944. Ông là anh hùng dân tộc của Pháp trong Thế chiến thứ nhất nhưng đến cuối đời lại bị kết tội phản quốc vì đã hợp tác với Đức Quốc Xã trong Thế chiến thứ hai.

    Một nhà soạn nhạc nổi tiếng của Tây Ban Nha là Fernando Sor cũng bị mang tiếng phản quốc khi ông hợp tác với quân Pháp thời Pháp xâm lược Tây Ban Nha (1908-1913). Sau ông phải trốn sang Pháp và vĩnh viễn không còn đường trở về cố quốc.

    Trung Hoa nổi tiếng có Ngô Tam Quế với công trạng dắt quân Mãn Thanh vào …xâm lược đất nước, VN có Trần Ích Tắc, Lê Chiêu Thống…kể sao cho hết!

    Mượn lời của một anh bạn để nói ý mình:

    ” Đất nước chỉ có sức mạnh nếu mọi người đoàn kết. Một gia đình bị chia làm hai thì không đứng vững được. Mà hòa giải thì chỉ có một cách thôi, không có cách thứ hai–là người ta phải tạm ngừng cãi nhau đúng sai và bắt đầu làm những việc tử tế với nhau để xây dựng chung.

    Thái độ tử tế hay văn minh với nhau một chút là điều kiện đầu tiên của hòa giải. Khi ta đổi thái độ một chút, giữ lời ăn tiếng nói một chút, có thể cái nhìn của ta về vấn đề sẽ thay đổi và ít cảm tính hơn một chút, đó là lúc ta biết con đường hòa giải đã bắt đầu với ta. Nếu ta chưa đến được điểm khởi đầu đó, thì ta chưa đặt chân trên đường hòa giải.”

    Và như thế, nghi kỵ nhau là Athau amal là điều không nên chút nào.
    (nếu mình nói có gì không phải, xin các bạn bỏ qua)

    Mến.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  2. Karun Một bạn đọc lắm! nhưng cho phép tui xin nói lại.
    Không hiểu bạn hiểu thế nào chứ tui thấy chương này cần lắm đó. Đầu tiên là mấy năm nay sao trí thức Chăm hay tố giác nhau, nếu hỏi Palei có gì lạ không em? thì điều này LẠ đó!
    Sau đó, theo tui, cei Sara nêu ra là để cảnh giác. Ý nhắc nhở những người hay tố giác người khác là… hãy cẩn thận. Thí dụ đây:
    1.
    Đồng hóa Cham lai với Chàm giả: ngu có đuôi.
    Cho người gốc Cham tự nhận mình (là người) Cham (gọi họ) là Chàm giả là ngu có cánh.
    2.
    Khi thành phần trí thức Cham tố nhau Chàm gian là dấu hiệu Cham sắp kì mạt vận.
    3.
    Cho rằng người nào cộng tác với chính quyền nào bất kì là Athau amal thì ngốc hết thuốc chữa.

    Đó gọi là cảnh giác là vậy, tui xin trình bày cái hiểu của tui như vậy. Vậy là bà con ta nên thận trọng, khi gọi ai đó là….

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  3. Mình cũng karun bạn Mang Nhái :D

    Ý mình là Sara lẽ ra không nên viết chi tiết về chuyện này, vì “lợi bất cập hại”, nhìn thấy gươm giáo chung quanh thì sống còn gì thú vị?

    Mong mỏi của mình là “tạm ngừng cãi nhau đúng sai và bắt đầu làm những việc tử tế với nhau để xây dựng cái chung”

    Mình luôn tin các bạn sẽ làm được.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  4. Cái chuyện mấy ông trí thức Chăm tố cáo nhau, chưởi nhau là có thực. Kéo dài hơi lâu.
    Tôi không muốn kể tên. Mà ai nói cũng có vẻ có lý cả. Có lý thì không bao giờ xong cả. Nhà văn Inrasara thoát ra được là hay. Tính cách lớn. Tôi không nói ông ta giỏi hơn mà là tính cách lớn. Hoom nay ông ta tổng kết lại mang tính nguyên tắc, mà không ám chỉ. Cũng hay.
    Tố cáo các từ nặng là “chó săn”, “đầu hàng”, vân vân… Tố cáo cho sướng miệng vậy thôi. Tưởng là ta đây đấu tranh cho sự thật, thực ra là do tính cách nhỏ nhen mà thôi.
    Xin cho qua nhé!

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  5. Đồng ý với Một bạn đọc.
    Tôi cho là chính nhà văn Inrasara cũng thấy nặng nề như Một bạn đọc nhận xét, cho nên anh mới chỉ ghi là GHI CHÚ, chứ không phải là một chương tiểu thuyết. Nhà văn nghĩ là nó cần được viết ra, dù anh biết có vài bạn đọc thấy nó nặng nề.
    Buồn là thời bình mà người Chăm mình tố giác nhau…

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  6. Cảm ơn anh Phú Vân, mình có lẽ hơi vội vã khi thấy cái tựa :” Palei hu hagait karei crih lei mei?” nên lầm tưởng là Chương, may mà Sara chỉ… ghi chú :D

    Mình muốn tham gia viết và chất vấn Sara nhiều điều về tiểu thuyết này, tính ước lệ rất thú vị của nó – một ngôi làng là biểu tượng cả xã hội Chăm thu nhỏ- nhưng e ông Sara chê mình, nên… chưa dám :D

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  7. Một Bạn Đọc, Phú Vân, Mang Nhái… thân mến!
    Palei có gì lạ không em? là tiểu thuyết mở. Mở, nên bạn đọc có thể “đi thẳng vào” tác phẩm mà bình luận: đồng ý hay phản bác, mà tưởng tượng để mở rộng thêm, VÔ NGẠI. Chỉ như vậy thôi, tiểu thuyết mới trở thành tiểu thuyết mở đúng nghĩa.
    Tác giả đua karun rất nhiều về những đóng góp đó.
    Thuk siam!

    VN:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VN:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  8. Việc con người cúi đầu hay ngẩng đầu sẽ tạo dáng cho tư thế đứng và tầm nhìn. Nhưng trong bóng đêm hay trong một cộng đồng mà mọi người đều biết cách nhắm mắt để lờ qua thì tất cả đều vô nghĩa. Khi đấy thì thái độ sống phục tùng sẽ lên ngôi.

    Heleh!

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: +1 (from 1 vote)
  9. Lên tiếng cho sự thật hay cho sự công bằng thì khác với tố cáo nhau. Ví dụ lên tiếng về Điện hạt nhân, hay về “ứng xử văn hóa với di tich văn hóa” thì khác xa với tố cáo nhau là chó săn.
    Nhà văn là kẻ biện minh cho dân tộc.
    Nhưng nhà văn phải biết lên tiếng về các bất công về dân tộc.
    Tôi hiểu đơn giản như vậy.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: +1 (from 1 vote)
  10. Po Yang Po labang lei! Thei ngap kadha ni blaoh maong thak thur ralo ni .

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  11. Janai đôm get ôh pang hu ô!
    Định nghĩa các chữ “Chàm gian”, “Chó săn” giống như định nghĩa của tự điển đó. Thí dụ như ta định nghĩa “thực dân”, “đế quốc” “độc tài”. Còn tui có thí dụ này nữa đây: Giống như công an đến chỗ tai nạn giao thông làm biên bản. Họ phải ghi đầy đủ đó.
    Tui thấy là Janai “SỢ” chữ, là không đúng đâu nhé!

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  12. Tôi không hiểu janai muốn nói gì. Đây là việc làm rất cần thiết của nhà thơ Inrasara. Sự thực xã hội Chăm có một số hiện tượng như thế, nhà thơ tìm hiểu và đưa ra định nghĩa rạch ròi, để mọi người tham khảo, để biết đâu là đâu và để tránh. Rất hay đó, bạn ạ.
    Hay là bạn muốn nhắm mắt trước sự thực đó???

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  13. Ja Nai@ co ve thich nhay lung tung ghe. Nhay tu facebook rui sang web khac nhung toan phe va phan. Con cai nay thi toi biet Ja Nai nghi gi roi nhe.

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 5.0/5 (1 vote cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  14. kau cheh plaong nao hatao ye kau plaong, urang halei katal ye urang girao, hagait ha dom di puec ka kau miét nao nan, ha blaoh puec ka kau sa mbeng tra seng kau pah maca mbaih cambuai nyâh. Mahit paje, ndom tapak saong ha kau ni sa urang Cam, kau limuk di urang halei blaoh mâk ariya Cam lang tabiak meng panuec Yuen nan. Kau di hu cheh manuis yau nan o. Ha mahit paje

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  15. kau cheh wa Inrasara ngap tabiak ralo tapuk pataow urang Cam bac akhar Cam min .

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)
  16. Janai đôm ôh hu gêk jiơng gilong ô bloh chay Sara post, ô thiam ô.
    Đôm xuel xuel nhjauk nhjauk min. Viết không thấy ý tứ gì hay ho cả!

    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0.0/5 (0 votes cast)
    VA:F [1.9.22_1171]
    Rating: 0 (from 0 votes)

Gửi phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>